Cevaplar

2012-11-18T14:56:19+02:00

Çerkez Ethem’in İsyanı -Çerkez Ethem’in İsyanı - Olayı Bu ayaklanma özü ve sebepleri bakımından Millî Mücadele içindeki diğer ayaklanmalardan farklıdır. Herhangi bir bölgesel nedene dayanmadığı gibi etnik bir sebebi de yoktur. Yani bir Çerkezlik söz konusu değildir. Bunların dşlında İngiltere ve İstanbul Hükûmeti’nin de kışkırtması gibi bir sebepte yoktur. Çerkez Ethem Batı Cephesi oluşmadan ve düzenli ordular kurulmadan önce kendi birliği olan Kuva-yı Seyyare (Gezici Kuvvetler) ile diğer Kuvayımilliye birlikleri gibi vatan savunmasını yapıyordu. Türkiye Büyük Millet Meclisinin kurulmasında, Batı Anadolu’da Yunan işgallerine karşı koyulmasında, Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı çıkan ayaklanmaların bastırılmasında büyük hizmetleri olmuştur. Ancak Batı Cephesi Komutanlığının oluşturulması ve tüm Kuvayımilliye birliklerinin düzenli orduya bağlanması üzerine Çerkez Ethem uyumsuzluğunu göstermeye başladı 

Düzenli ordular kurulup Kuvayımilliye birliklerinin düzenli orduya katılması istenince, Çerkez Ethem, Albay İsmet (İnönü) Beyin komutasındaki düzenli ordulara katılmak istemedi. Mustafa Kemal, Çerkez Ethem’i bu kararından vazgeçirmek için çok çalşltı. Tüm girşlimlere rağmen Çerkez Ethem otorite mücadelesinden vazgeçmedi. Bunun üzerine Mustafa Kemal, cephe komutanlarına Çerkez Ethem ve kardeşlerine karşı muharebeye girişmelerini emretti (20 Aralık 1920).

Bunun üzerine Batı Cephesi komutanı Albay İsmet (İnönü) Bey emrindeki birliklerin büyük bir kısmını Çerkez Ethem’in üzerine göndermek zorunda kaldı. Çerkez Ethem ve kuvvetleri Kütahya’yı terkederek Gediz yönünde çekildiler. 5 Ocak 1921’de Yunanlıların safına geçtiler. 13-22 Ocak 1921 tarihleri arasında Derviş Bey komutasındaki suvari tümeni bütün bölgeyi temizleyerek Gezici Kuvvetleri esir aldı. Sadece Çerkez Ethem ile ağabeyi Reşit Bey ve kardeşi Tevfik Bey Yunanlılara sığınmayı başardı. Çerkez Ethem Ayaklanması böylece sona ermiş oldu

1 5 1
2012-11-18T14:56:38+02:00
Anadolu isyanları sırasında ön plana çıkan bir aralık Ankara’da bir milli kahraman gibi saygı gören fakat kısa bir zaman sonra hem asi, hem vatan haini olarak hareket sahası dışına itilip, Yunanlılara sığınan Çerkez Ethem, Milli Mücadele’nin bir devrinde olayların gelişmesi bakımından önemlidir.
Çerkez Ethem, Marmara bölgesinde Manyas ilçesinin Emceler köyüne yerleşmiş Çerkez göçmenlerinden çiftlik sahibi Ali beyin üç oğlundan biridir. Kendinden büyük olan Tevfik Beyle diğer kardeşi Reşit Bey Çerkez Ethem’in Milli Mücadeledeki macelarına katılmışlardır.
Aslında basit, dar görüşlü fakat kendilerini herkesten üstün sayan, kavrayış kabiliyetleri kıt ve küstah olan ağabeyleri Ethem üstündeki etkileri, kabiliyetli fakat basit, görüşsüz ve kültürsüz bir insan olan Ethem’in pek çabuk ayak sürçmesine sebep olmuşlardır.
Birinci Dünya harbinde Ethem, Harbiye Nezaretine bağlı olan “ Teşkilat-ı Mahsusa” denilen gizli teşkilata girer. İran’da Rauf Orbay Beyin emrinde bir takım maceralara hatta Afganistan işlerine karışmıştır.
Yunanlıların İzmir’i işgalinden sonra başlayan karışıklıklar içinde Ethem, elbetteki olayların dışında kalmadı. Memleketinden topladığı eli silahlı ve kılıçlı 300 atlı bir ordu kuvveti ortaya çıkardı. Ayvalık’ta ordusuyla Milli Mücadele cephesine katılan Çerkez Ethem, bir süre sonra Salihli’ye geçer.
Asıl şöhret ve itibarı, ilk isyanı Gönen havalisindeki Çerkes Ahmet Anzavur’un yenilişinden sonra başlar. Anzavur’un yenilişinden sonra herkes işine gücüne dönmüştür. Bir taraftan da Ankara’ya gönderilmek üzere mebus seçimlerine gitmiştir. Tam bu sıralarda Erkânıharbiye-i Umumiye Reis’i İsmet Bey Ethem’i arayarak umumi vaziyetlerinin iyi olmadığını, merkezde kuvvetlerinin kalmadığını, Mahmut Bey ve bazı zabitlerinin asiler tarafından şehit edildiğini, Fırkanın silahları, mühimmatı ve hayvanları asilere geçtiğini söyler. Bunun üzerine Çerkez Ethemden yardım ister, Çerkez Ethem derhal harekete geçer. Yollarda bazı sindirme, cezalandırma hareketlerinde de bulunarak Geyve boğazına varır. Kuvveti 5000 süvariyle 500 kişilik bir piyade taburuna çıkmıştır. Ankara’nın elinde ise hiçbir yerde böyle toplu bir kuvvet yoktur. Ali Fuat Paşa kuvvetlerinin de iştirakiyle Adapazarı, Hendek, Düzce isyanları bastırılmış, darağaçları kurulmuş, cezalar kesilmiştir. Ethem bu hareketlerde şaşılacak derecede başarılıdır. Unvanı “ Salihli Cephesi ve Umum Kuva-yı Tedibiye Kumandanı “ olmuştur. Mustafa Kemal başarılarından dolayı onu tebrik eder. Başarılarının ve hizmetlerinin kurtuluş tarihimizde en parlak satırları işgal edeceğini bildirir. Ethem Bey artık Salihli Cephesine dönmek işleri içindedir. Fakat bu seferde Yozgat isyan etmiştir. Ankara Çerkez Ethem’i Eskişehir de bulur. Eldeki kuvvetleriyle hemen yetişmesini rica eder. Ankara istasyonunda Ethem, Mustafa Kemal ve arkadaşları tarafından karşılanır. Mustafa Kemal otomobilini ona tahsis eder. Bu Ankara’da tek otomobildi.
Yani o sıralar Çerkez Ethemle, Mustafa Kemal ve İsmet Beyin araları çok iyiydi.
Ankara’ya geldiğinde İsmet Bey vakit kaybetmeden mühim meseleler hakkında müzakereye başlayalım dedi. İsmet Bey durumu şöyle anlatır;
“Bizim Yozgat ve civarındaki isyanı kökünden söndürmeye maalesef kuvvetimiz kalmamıştı. Bu hakikat acıda olsa aramızda itiraf etmeliyiz” demiştir. İsyanlar artmaya devam etmektedir Yozgat’tan sonra Kırşehir’de başlamıştır. İsmet Bey bu isyanlar ortadan tamamen kalkmadıkça Ethem beyin ve kuvvetlerinin cepheye dönmelerinin doğru olmayacağını söyler. Bu sözler üzerine Mustafa Kemal ile Fevzi Paşa gözlerini Ethem’e dikmişler, vereceği cevabı bekliyorlar.
Ethem’de, “Hayret ediyorum Ankara’da Millet Meclisi sıfatıyla teşekkül olunalı bir seneyi geçtiği halde koca Anadolu’da hareket-i milliyemiz namına esaslıca bir hareket görülmedi. Niçin merkezinize takviye eylemediniz. Şimdiye kadar yardımlarınıza şahit olamadık. Bizleri düşman cephesinden gerilere almaya ve sırf gerilerde size düşen vazifelerle bizi işgale mecbur bıraktınız. Ben bu kalan isyan meselesini de emriniz üzerine üstüme alıyorum. Sizleri bu gafletten kurtaracağımı ümit ediyorum” dedi. Kaldı ki Çerkez Ethem in bazı şartları vardı. İşlerinden biri, yani Fevzi Paşa ve İsmet beylerden biri hemen cepheye gidecek fakat Ali Fuat Paşa’nın emrinde olmak üzere orada bulunacaktır. Artık eski çavuş değildir, Millet Meclisinde bir oda tahsis edilmiştir. Etrafında silahlı adamlar vardır. Bir takım garip temasları gözlerden kaçmaz.

0