Cevaplar

2012-11-18T20:44:48+02:00
Esneklik 

Bir cismin gerilmelere karşı koyabilme ve bu gerilmeler ortadan kalktığında yine eski biçimini alabilme özelliği. Bütün maddeler belli ölçülerde esnektirler. Ancak, kendilerine uygulanan çekme, burulma, kesme ya da basınç gerilmeleri, belli bir sınırı (esneklik sınırı) aştığında, eski biçimlerine dönmemek üzere şekil değiştirirler. Kırılgan ve plastik malzemeler bu sınıra çok çabuk ulaşırlar. Esneklik sınırının altındaki gerilmelerde cisimler Hooke Yasası'na uyarlar ve esneklikleri, esneklik katsayısı adı verilen sabitlerle ifade edilir. Esneklik katsayısı, gerilmenin, bu gerilmenin yol açtığı birim uzamaya oranıdır. Cisimlerin bir tek esneklik katsayısı yoktur. Kendilerine uygulanan gerilmenin cinsine bağlı olarak değişik adlarla anılan esneklik katsayılarından söz edilir.

yay:
Kuvvet etkisi altında büyük miktarlarda deformasyon gösteren ve bu deformasyon esnasında enerji biriktiren makine elemanıdır. Yaylar geniş bir kullanım alanına sahiptirler. 

Yaylar, sistem içerisinde kuvvet uygulamak, hareketi kontrol etmek, sönümleme yapmak, frekans değiştirmek, kuvvet ve tork ölçmek gibi birçok görevi üstlenirler. Bu özelliklerinden dolayı üretilen birçok ürünün vazgeçilmez elemanıdırlar. Metalden plastiklere birçok tip malzemeden imal edilirler. Yayların şekil ve yükleme karakteristikleri ise kullanıldıkları uygulama alanlarına göre değişir. 


Her şeyden önce yaylar, deformasyona uğradıklarında mekanik enerji biriktirmek için kullanılan elemanlardır. Bu sebeple iyi bir yay önemli derecede deformasyona uğrayabilmeli ve herhangi bir boyutsal değişime uğramadan denge haline dönebilmelidir. 



1 4 1
2012-11-18T20:44:49+02:00
Esnek maddelerin davranışlarını inceleyen İngiliz bilim adamı Robert Hooke, 1660'ta, gerilim ile gerinim arasındaki bağıntıyı açıkla­dı. Bu yasanın en basit anlatımına göre gerilim ile gerinim birbiriyle doğru orantılıdır. Örneğin, telden bir yayın ucuna 50 gramlık bir yük asıldığında yay 3 cm uzarsa, 100 gramlık bir yük asıldığında 6 cm uzar. Hooke' un yasası yalnız yaylar için değil bütün esnek maddeler, örneğin çelik kirişler için de geçer­lidir. Ne var ki, her maddenin belirli bir esnektik sınırı vardır; bu sınırı aşan bir gerilim uygulandığında madde artık eski biçim ve boyutlarına dönemez. Böylece, maddenin es­neklik sınırını aşarak kalıcı biçim değişikliğine uğramasına akma denir.

Esnek maddelerin uygulamada yararlanılan yönlerinden biri ener)i depolayabilmeleridir. Örneğin bir saati kurmak, yani saatin zembe­reğini (yayını) sarmal biçimde bükmek için tüketilen enerji zemberekte birikir ve akrep ile yelkovanın dönmesini sağlar. Yaylı kapı­larda da, kapının menteşesine tutturulmuş olan yay kapı açıldığı zaman sıkışır ve kapı bırakılınca eski biçimine dönerek kapıyı ka­patır. Esnek bir madde olari hava da kapalı bir kabın içinde sıkıştırılabilir; böylece depo­lanmış olan enerji örneğin havalı matkap ve çekiçleri çalıştırmak için kullanır. Buna karşı­lık suyun ve öbür sıvıların sıkıştırılabilme özelliği gazlara oranla çok daha azdır.




1 5 1