Cevaplar

2012-09-27T23:31:29+03:00

ONAYLANMIŞ CEVAP

×
Uzmanlar tarafından teker teker incelenmiş onaylı cevaplar, doğru ve güvenilir bilgileri içermektedir. Eodev içerisinde moderatörler tarafından kontrol edilmiş milyonlarca kaliteli cevap vardır ancak onaylanmış cevaplar mükemmel ötesidir.

Kayaç bir ya da daha fazla mineralin bir araya gelmesiyle oluşmuş bütündür. Granit ve bazalt çeşitli minerallerden kumtaşı değişik özelliklerde kum boyutundaki tanelerin sıklaşmasından mermer ve kuvarsit tek bir mineralden oluşmuş kayaçlardır. Yerkabuğunu oluşturan 3 temel kayaç türü vardır: Tortul Magmatik Metamorfik (Başkalaşım) Magmatik kayaç yerin derinliklerinde bulunan çeşitli elementlerce zengin eriyik olan magmanın derinlerde ya da yüzeyde katılaşması sonucu oluşur. Metamorfik kayaçlar var olan magmatik ya da tortul kayacın yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğraması sonucu oluşur. Tortul kayaçlar ise magmatik metamorfik ya da tortul kayaçların ayrışması aşınması ve bir çökelme havzasında birikmesi ve ardından taşlaşması sonucu oluşur. Magmatik ve metamorfik kayaçlar tüm yer yuvarının yüzde 95'ini meydana getirmesine karşın yer kabuğunun sadece yüzde 25'lik kısmını oluşturur.

Kayaçlar sürekli döngü halindedir. Bir magmatik kayaç sıcaklık ve/veya basınç altında metamorfik kayaca metamorfik bir kayaç sıcaklıkla eriyerek magmaya ardından da magmatik kayaca hem magmatik kayaç hem de metamorfik kayaç ayrışarak tortul kayaca dönüşür. Buna kayaç döngüsü adı verilir. Kayaçlar oluşumları sırasındaki doğal ortamı yansıtan belgelerdir. Yer kabuğunun jeolojik gelişmesinin izleri kayaç üzerinde izlenmiştir. Bu nedenle onlar yer kabuğunun doğal belgeleri sayılır. Bugün yeryüzünde hüküm süren fiziksel olaylar akarsuların aşındırma ve taşıma etkileri çöllerin ve denizlerin değişik bölgelerinde farklı tortulların çökertilmesi yeryüzünün değişik iklim kuşaklarının bulunması gibi jeolojik olayla bütün yer tarihi boyunca hep aynı şekilde aynı düzende oluşmuştur. Yani eski jeolojik devirlere ait kayaçların oluşumu bugün yeryüzünde hüküm süren fiziksel olayların ışığı altında yorumlanabilir. Böylece kayaçlar oluşumu sırasında mevcut olan doğal ortamı aynen yansıtırlar.

Metamorfik (Başkalaşım) Kayaçlar Tortul veya magmatik kayaçların sıcaklık basınç gerilme ve kimyasal aktivitesi olan sıvıların etkisiyle değişmeleri başkalaşımları sonucu oluşurlar. Genellikle kristallerin şistozite gibi paralel yapılar oluşturmasıyla karakteristiktirler. Metomorfizma yer kabuğunda ve yer kabuğunun derinliklerinde hüküm süren fiziksel ve kimyasal şartların etkisiyle kayaçlarda meydana gelen transformasyon olayıdır. Mineraller belirli bir sıcaklık ve basınç altında dengeli durumdadırlar. Eğer sıcaklık ve basınç değerlerinde bir artma veya değişme olmuşsa mineralde başkalaşım gerçekeleşmiştir. Kömür yanardağ patlaması nedeniyle başkalaşıma uğrarsa ya da magmayla karşılaşırsa elmasa dönüşür.

3 2 3
2012-09-27T23:31:57+03:00

ONAYLANMIŞ CEVAP

×
Uzmanlar tarafından teker teker incelenmiş onaylı cevaplar, doğru ve güvenilir bilgileri içermektedir. Eodev içerisinde moderatörler tarafından kontrol edilmiş milyonlarca kaliteli cevap vardır ancak onaylanmış cevaplar mükemmel ötesidir.

Kayaçlar ve Çeşitleri


-Çeşitli mineraller ve organik maddelerden meydana gelen kütlelere  kayaç  denir.
     - Kayaçların tümü değişik minerallerin bir araya gelmesiyle oluşur.
     - Kayaçlar oluşum şekline göre  3  gruba ayrılır.

            a – Magmatik  kayaçlar ,
            b – Tortul  kayaçlar ,
            c  – Başkalaşım  kayaçları ,

M A G M A T İ K      K A Y A Ç L A R

         Ateş kürenin yapısında bulunan erimiş haldeki magmanın  yeryüzünde yada yer kabuğunun  derinliklerinde  soğuyarak  katılaşmasıyla  oluşan  kayaçlara Magmatik kayaçlar denir.


- Magmanın yer kabuğu içinde yükselirken yavaş yavaş soğumasıyla oluşan  oluşur bunlara DERİNLİK KAYAÇLARI denir 
    - Derinlik kayaçları yavaş yavaş soğumayla oluştuğundan sert ve iri kristallidirler.
    - granit , siyenit  ( kuvars , feldspat , mika , amfibol , olivin gibi minerallerden oluşur )
    - Bursa ULUDAĞ    granit kayaçlarından oluşmuştur ,

 

-Magmanın derinlerde damarlarda yavaş yavaş soğuyup katılaşmasından DAMAR KAYAÇLARI oluşur.
    - Damar püskürük kayaçları  sert ve ince kristallidirler.
    - Porfir

 

- Magmanın  yüzey  ve  yüzeye  yakın  yerlerde aniden  soğuyup  katılaşmasıyla  YÜZEY KAYAÇLARI oluşur.
   - Yüzey püskürük kayaçları aniden soğuduğundan yumuşak ve ince tanelidirler.
   - Trakit , bazalt , andezit , volkan tüfleri , sünger taşı , katran taşları ( pekiştayn )

   - Camsı olanlara  obsidiyen ( volkan camı )

   - Afyon çevresindeki dağlarının  yapısındaki kayaçların bir bölümü bazalt ve trakittir.
   -Anıtkabir  Andezit ten  ( Ankara taşı ) yapılmıştır.


   -   Genellikle kristal yapılıdırlar,
   -   Tabakasız yapıdadırlar
   -   İçlerinde fosil bulunmaz
   -   En yaşlı kayaçlardır.

 

T O R T U L        K A Y A Ç L A R


-Yer yüzündeki  magmatik  kayaçların  sıcaklık değişiklikleri  yağışlar ,rüzgarlar gibi dış 
  etkenlerle küçük parçalara bölünmektedir .

Magmatik kayaçların dış etkenlerle küçük parçalara bölünmüş haline TORTU denir


          Tortuların  çeşitli etkenlerle göl , deniz  ve çukur yerlerde  taşınarak zamanla   
       tortullaşırlar
     - dibe çöken maddeler üst üste tabakalar oluşturur.
     - tabakaların oluşumu arttıkça alt tabakanın üstündeki ağırlık artar 
     - alt tabaka üzerinde büyük bir baskı oluşur
     - sıcaklık değişimi ve baskılar sonucu tortul kayaçların oluşumu başlar
     - zamanla bu tabakalar katılaşır
     - tortul kayaçlar içinde canlı kalıntıları olan fosil bulunur.

    
      Tortul kayaçlar oluşumlarına göre  3 gruba ayrılırlar

a  - Mekanik tortullar:
- Su,rüzgar ve sıcaklık gibi dış kuvvetlerin etkisiyle  sürüklenen kayaların bir yerde  
  toplanmasından  luşurlar.
Kumlar,killer,çakıllar bu gruptandırlar.


b  - Kimyasal Tortullar:
-Su külteler arasından geçerken bazı kimyasal maddeleri çözer.Suyun buharlaşması ile   
  suda çözünen bu maddeler çökerek 
kaya tuzu, sarkıt , dikit ve travertenler oluşur.


c)Organik Tortullar
  -Bitki ve hayvan artıklarından oluşan kültelerdir.
Kalkerli  ve silisli kayalar , kömür ve petrol bu gruba girerler

 

- genellikle tabakalıdırlar
- kristaller yoktur.
- İçlerinde fosiller bulunur
- En iyi fosilleşme tortul kayaçların oluşumunda olur.


B A Ş K A L A Ş I M        K A Y A Ç L A R I

 


Magmatik ve tortul kayaçların yüksek sıcaklık ve basınç etkisiyle zaman içinde  renk ve şekil değiştirmesi sonucunda  oluşan kayaçlara başkalaşım kayaçları denir.

 

       Başkalaşım kayaçları bazı özellikleri ile oluştukları kayaçlara benzerlerken    farklı özellikleri de bulunur .

 

   - kalkerin  başkalaşmasıyla    MERMERLER
   - Granitin  başkalaşmasıyla    GNAYS
   - Kömürün başkalaşmasıyla    ELMAS
   - Killerin  başkalaşmasıyla      YAPRAK TAŞLARI ( fillattlar)


- Kat kat yaprak gibidirler
- Kristalli olabilirler
- İçlerinde fosil bulunabilir

0