Cevaplar

2012-11-21T19:41:21+02:00

Küçük ünlü uyumu kuralı iki yönlüdür:

1. Bir kelimenin ilk hecesinde düz ünlü (a, e, ı, i) varsa son­raki hecelerde de düz ünlü bulunur:
anlaşmak
yanaşmak
kayıkçı, ısırmak
ılıklaşmak
seslenmek, yelek
bilek
çilek
2. Bir kelimenin ilk hecesinde yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) varsa bunu izleyen ilk hecede dar yuvarlak (u, ü) veya geniş düz (a, e) ünlü bulunur:
boyunduruk
çocuk
odun
yorgunluk
yoklamak
vurmak
yumurta
özlemek
güreşmek
sürmek
Küçük ünlü uyumuna aykırı bazı Türkçe kelimeler de vardır:
avuç
avurt
çamur
kabuk
kavuk
kavun
kavur-
kavuş-
savur-
yağmur
Küçük ünlü uyumu, alıntı kelimelerde aranmaz:
aktör
alkol
bandrol
daktilo
doktor
horoz
kabul
kitap
konsolos
muzır
mühim
mümin
müzik
profesör
radyo
vakur
Küçük ünlü uyumuna aykırı kelimelere getirilen ekler, kelimenin son ünlüsüne uyar:
kavun-u
konsolos-luğ-u
mümin-lik
müzik-çi
yağmur-luk
-ki aitlik eki yalnızca birkaç örnekte küçük ünlü uyumuna uyar:
bugünkü
dünkü
öbürkü

0
2012-11-21T19:41:24+02:00

Düzlük-yuvarlaklık uyumu da denir. Bu kurala göre bir kelime düz ünlü (a, e, ı, i) ile başlıyorsa sonraki ünlüler düz; yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) ile başlıyorsa sonraki ünlüler ya dar yuvarlak (u, ü) [4] ya da düz geniş (a, e) olmalıdır:




Örnekler:
arkadaş, karanlık, kelime, merdiven, serilmek, ıslık, ılık, ırak,sıcaklıkincelik, iyi
kova, orak, oğlak, oğlan, gözlem, önem, uğrak, uygar, uğraşmak, üzer, üçer
okul, kuru, uygun, olumlu, bozulmuş, çocuk, oğul, okul, ölümlü, öküz, uğur, ululuk, üçüz, üzüm, süzgün.

0