Cevaplar

2012-11-23T08:24:30+02:00

-         Karalarda ki çanak ve tekne gibi küçük alanlarda birikmiş sulara denir.-         Kara içerisinde ne kadar çok büyük olursa olsun, eğer denize bağlı değil ise göl olur. Göller oluşumlarına göre beş gruba ayrılır.a)      Tektonik göller  : Yer hareketleri sırasındaki kırılmalar, kıvrılmalar ve epirojenik hareketler sonucu oluşur. (Hazar gölü)b)      Volkanik göller   : Volkanik çanaklarda biriken suların oluşturduğu göllerdir. Bu göller sönmüş volkanların kraterlerinden oluşur.c)      Karstik göller       : Çözünebilir taşlardan oluşmuş çanaklarda biriken suların oluşturduğu göllerdir. Bu göller kireç taşı ve alçı taşının olduğu yerlerde görülür (Dalmaçya)d)      Buzul ve sirk gölleri   : Örtü buzulları ile dağ buzullarının oluşturduğu çanaklarda yer alan göllerdir. (İsviçre’de var)e)      Karma yapılı göller     : İç ya da dış gücün etkisiyle oluşan çanak, bir başka gücün etkisiyle büyütülüp derinleştirilmesine denir. (Van gölü)-         Karma yapılı göllerin çoğu, bir çanağın önünün; dış güçler, iç güçler ve insanlar tarafından kapatılmasına set gölleri denir.-         Karma yapılı göller arasında altı gruba ayrılır;Volkan, Akarsu, Kıyı, Heyelan, Buzul taş, Baraj gölleri gibi.1)      Tektonik-volkan set gölleri ; Bir çanağın, volkanlardan çıkan lav ve katı maddelerin kaplanması ile oluşan göllerdir. (Van gölü)2)      Akarsu set gölleri ; Akarsuların, taşıdıkları alüvyon ve tortulların bir çanağın önünü tıkaması sonucu oluşur. (Çamiçi)3)      Kıyı set gölleri ; Dalga biriktirmesi ile oluşan kıyı okların veya kordonların kıyı önünü kapatmasıyla oluşur. (B.Çekmece gölü)4)      Heyelan set gölleri ; Yer göçmeleri ve kaymaların bir çanağın önünü kapatması ile oluşur. (Tortum, Abant vb.)5)      Buzul taş set gölleri ; Buzul taşların bir çanağın önünü kapatması ile oluşur.6)      Baraj gölleri ; insanların bir vadinin önüne set yaparak oluşturduğu gölleridir. 

1 1 1
2012-11-23T08:36:36+02:00

AKARSULAR

 

a) Akarsuyun oluşumu : Yeryüzündeki yatakların değişik büyüklüklerdeki yataklar içerisinde su toplanır ve bu yatak boyunca akmasına akarsu denir.Akarsuların, küçüklerine dere denir. porno Büyüklerine ise çay, nehir denir.Akarsuyun,  çıktığı yere kaynak. Akarsuyun aktığı yere yatak denir.Akarsuyun birim zamanda aldığı yola akarsuyun hızı denir. Bu hız mualine denilen araçla ölçülür. En küçük dereden ana ırmağa kadar bir akarsuyun beslenme havzası içinde tüm kollarıyla birlikte oluşturduğu su yolu örgüsüne akarsu ağı denir.

    

 B) AKARSULARIN AŞINDIRMASI İLE OLUŞAN YER ŞEKİLLERİ

a) Vadiler : İçinde akarsuların aktığı, kaynaktan ağza doğru sürekli inişli olan uzun çukur alanlarıdır. Dört çeşit vadi vardır

-         V vadi; V harfi biçimindeki vadilere denir.

-         Tabanlı vadi; orta çığırlarda;eğim az, su miktarı fazladır. Derinlemesine hem de yanlamasına aşındırma yapar. 

-         Yayvan Vadi; yanlama, aşındırma ile vadi yamaçları aşınıp yatıklarşır.

-         Yarma vadi; Bir düzlükte akmakta olan akarsu, önüne çıkan kabarıklığı dar ve derin bir biçimde yardıktan sonra yeniden düzeyi çıkarsa olur.

-         Kanyon vadi; çözünebilir taşların bulunduğu arazilerde akarsu bir yandan aşındırma yaparken bir yandan da taşlar çöker. Sonuçta dar derin ve dik duvarlı vadiler oluşur.

b) Dev Kazanı : Akarsuların, çağlayan ve çavlanların yaparak döküldükleri yerlerde, aşınma sonucu oluşan çukurluklara dev kazanı (büğet) denir.  Türlü Büyüklükte olabilir.

c) Sekiler : Akarsuların iki yakasındaki yamaçlarda görülen basamak biçimindeki yer şekilleridir.. bu derinleştirme sonucu eski vadi tabanı yukarıda bir basamak halinde kalır ki buna seki denir.

d) Yontuk düzler (Peneplen) : Akarsuların aşındırma faaliyetlerinin son döneminde oluşan dalgalı düzlüklere denir.

 

C) AKARSU BİRİKTİRMESİ İLE OLUŞAN YERŞEKİLLERİ

Akarsu biriktirmesi sonucu oluşan başlıca şekiller şunlardır;

a) Deltalar : Akarsuyun göle yada deniz ulaştığı yerde, taşıdığı alüvyonları biriktirmesi sonucu oluşur.

Bir deltanın oluşabilmesi için;

-         Akarsuyun belli büyüklükte olması

-         Denizin çok derin olması

-         Kıyı boyunca güçlü akıntıların olmaması gerekir. (Çukurova, Bafra)

a)      Birikinti Ovası : İç kısımlardaki alanların alüvyonlarla dolması sonucu oluşur. 2 çeşittir.

-         Dağ içi ovaları : Dağlık alanların iç kısımlarda az eğimli yerlerde, karstik çanaklarda ya da tektonik çöküntülerde  birikme sonucu oluşur. (Erzincan ovası)

-         Dağ eteği ovaları : Bir dağın yamacından aşağı inen akarsu ve sellenme sularının oluşturduğu birikinti ovasıdır.

c) Birikinti Konileri : Akarsuyun taşıdığı alüvyonların yelpaze biçiminde çökelir. Bu çökmeye denir.

 

 

TÜRKİYE’DE KARSTİK SULAR, AŞINDIRMA VE BİRİKTİRME ŞEKİLLERİ

-         Kolayca çözünen taşların yaygın olduğu yerlerde oluşan yer şekillerine karstik şekiller denir. (Toroslar)

-         Yanları dik, ağız kısımları türlü genişlikte olabilen, derin doğal kaynaklara obruk denir.  (Obruk  gölü)

-         Dolinler (düdenler, koyaklar) Kör Vadiler  

GÖLLERİN OLUŞUMU

-         Karalarda ki çanak ve tekne gibi küçük alanlarda birikmiş sulara denir.

-         Kara içerisinde ne kadar çok büyük olursa olsun, eğer denize bağlı değil ise göl olur. Göller oluşumlarına göre beş gruba ayrılır.

a)      Tektonik göller  :

b)      Volkanik göller   :

c)      Karstik göller       :

d)      Buzul ve sirk gölleri   :

e)      Karma yapılı göller     :

tarafından kapatılmasına set gölleri denir.

-         Karma yapılı göller arasında altı gruba ayrılır;

1)      Tektonik-volkan set gölleri ;

2)      Akarsu set gölleri

3)      Kıyı set gölleri ;

4)      Heyelan set gölleri ;

5)      Buzul taş set gölleri ;

6)      Baraj gölleri ;

1 1 1