Soru

yuluonu kullanıcısının avatarı

8. sınıf cümlenin ögeleri ile ilgili 10 tane örnek cümle ?

8. sınıf cümlenin ögeleri ile ilgili 10 tane örnek cümle ?

gönderen Yuluonu

Daha fazla açıklamaya mı ihtiyacın var? Sor!

Bu soruyu Yuluonu kullanıcısına sor...

Cevaplar

Cevaplar

mehmetkadri15 kullanıcısının avatarı
Mehmetkadri15 cevapladı

Bir duyguyu, bir düşünceyi anlatan sözcük ya da sözcük topluluğuna cümle denir.

Sözcük ya da söz gruplarının cümledeki görevlerine öge denir.

Cümlenin temel ve yardımcı olmak üzere iki tüöğesi vardır:

Temel öğeler, özne ve yüklem;

Yardımcı öğeler, nesne ve tümleçlerdir.

 

Ögeleri bulurken dikkat edilmesi gerekenler:

Cümlede önce yüklem bulunmalı ve bütün sorular ona sorulmalıdır. Yüklemden sonra özne bulunmalı, varsa diğer öğeler (nesne, tümleç) aranmalıdır. Cümle, öğelerine ayrılırken sözcük grupları, deyim­ler ve tamlamalar bütün olarak ele alınmalı, bölünmemelidir.

Size / oyuncak / getirdim.

İşim bittikten sonra / size / yardım ederim.

Eve gelirken / domates salçası / alırsın.

 

* Seslenmeler ve hitaplar cümlenin herhangi bir öğesi değildir.

"Ali (Sen) gel." Bu cümlede Ali'ye seslenildiğinden "Ali" sözcüğü cümlenin bir öğesi değildir.

 

YÜKLEM

Fiil cümlelerinde eylemi bildiren çekimli fiile, isim cümlelerinde ise olanı veya olmayanı haber veren ek fiil almış isim ve isim soylu sözcüklere yüklem denir.

Cümlede yargıyı yüklem taşır. Bu yüzden yüklemsiz cümle olmaz.

Bu sene kar erken yağdı.

Kör bile düştüğü çukura bir daha düşmez.

Bizi durakta çok beklediniz mi?

Buralar eskiden yemyeşildi.

Sebze ve meyve çok ucuzmuş.

Teknolojide rahatlık var.

Zamirler ek fiil alarak yüklem olabilir: Bu olumsuzlukların nedeni onlardır. İsim tamlamaları ek fiil alarak yüklem olabilir: Halıdaki, mürekkep lekesiymiş. Sıfat tamlamaları ek fiil alarak yüklem olabilir: Burası park için uygun bir yer.

 

Örnek Soru: (1995-LGS)

Hangi cümlenin yüklemi sıfat tamlamasıdır?

A) Şiir okuyan çocuk, Ali'nin kardeşidir.

B) Karşıdaki geniş meydan, top sahasıdır.

C) Bindiğimiz araç, çift katlı otobüstür.

D) Köhne evleri saray gibi gösteren akşam güneşiydi.

Yanıt: C

 

ÖZNE

Fiil cümlelerinde işi yapan varlıklara, isim cümle­lerinde ise olan varlıklara özne denir.

Özneyi bulmak için, yükleme "Kim?" ve "Ne?" soru­ları sorulur.

Özne olan sözcükler ismin (-i, -e, -de, -den) hâl eklerini almaz, iyelik ve çoğul eklerini alabilir.

Babası bize çok kızgınmış. (özne iyelik eki almış)

Sinekler etrafı sardı. (özne çoğul eki almış)

"Genç kız, pencerenin önünde kitap okuyordu." Bu cümlede okuyordu yüklemine "Okuyan kim?" sorusu sorulduğunda "genç kız"sözleri cevap, yani cümlenin öznesi olur.

"Fırtınada ağaçlar devrildi." Bu cümledeki devrildi yüklemine "Devrilen ne?" so­rusu sorulduğunda "ağaçlar" sözcüğü cevap, yani özne olur.

 

Özne ikiye ayrılır:

1. Gerçek Özne: Gerçek özne ikiye ayrılır.

a) AçıÖzne: Cümlede açık olarak söylenmiş öznelerdir:

Bu sene leylekler erken geldi.

Doktor hastasıyla konuşuyor,

b) Gizli Özne: Cümlede açıkça söylenmeyip yüklemdeki kişi ekin­den anlaşılan öznedir.

(Biz) Günlerce parasız kaldık.

(Siz) Yarın bizimle geleceksiniz.

Yukarıdaki cümlelerde "biz" ve "siz" özneleri cümlede geçmemektedir. Biz öznesi birinci cümlenin yüklemi olan kaldıfiilindeki "-k", "siz" öznesi de ikinci cümlenin yüklemi olan "geleceksiniz" fiilindeki "-siniz" kişi ekin­den çıkarılmaktadır. Bundan dolayı "biz" ve "siz" öz­neleri gizli öznedir.

2. Sözde Özne: Kimi özneler yüklemde belirtilen işi yapmaz, yapılan işten etkilenir. Bu tür öznelere "sözde özne" denir. Sözde özne gerçekte işi yapan değildir, iş başkası tarafından yapılır.

Kitaplar güzelce ciltlenmiş.

Toplantıya gazeteciler alınmadı.

Evin anahtarı az önce bulundu.

Yukarıdaki cümleler incelendiğinde "ciltlenmek, alın­mak, bulunmak" eylemlerini yapan sırasıyla "kitaplar, gazeteciler" ve "evin anahtarı" özneleri değildir. Bu eylemler başkası tarafından yapıldığından "kitaplar, gazeteciler" ve "evin anahtarı" sözleri sözde öznedir.

Örnek Soru: (1995-FL)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinin öznesi gizlidir?

A) Annesi çocukları bahçeye götürdü.

B) Ailesi ona pek özen gösteriyordu.

C) O, ne gürültüye ne de çığlıklara aldırdı.

D) Bu parkta geç vakitlere kadar oturdu.

Yanıt: D

 

Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "keklik" sözcüğü sözde özne göreviyle kullanılmıştır?

A) Keklikler bu mevsimde yumurtlar

B) Keklik kanadından vurulmuş.

C) Keklik otların arasında kayboldu.

D) Keklikler çok hızlı büyür.

Yanıt: B

 

Özne olabilen sözcük ve söz grupları:

İsimler özne olur: Barışbu sınavı başarıyla geçti. Zamirler özne olur: Sen konukları kapıda karşıla. İsim tamlamaları özne olur: Balık eti sağlığa çok faydalıdır. Adlaşmış sıfatlar özne olur: Zenginlerülkenin her yerine yatırım yapmalı. Söz grupları özne olur: Sanatı sevmek kişiyi kötülükten uzaklaştırır.

 

Örnek Soru: (1998-DPY)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinin öznesi ve yüklemi isim tamlamasıdır?

A) Yakın dostlarım, bütün kitaplardır.

B) Babamın arabası, evin önündeydi.

C) Cebindeki paraların hesabını bilmez.

D) Ayrılık acısı çekilecek dert değil.

Yanıt: B

 

NESNE

Yüklemdeki işten veya öznenin yaptığından etkilenen öğeye nesne denir.

Nesneler ikiye ayrılır:

1. Belirtili Nesne: Belirtili nesne ismin -i (belirtme) hâli ekini alır, yükle­me sorulan "Neyi?" ve "Kimi?" sorusuna cevap verir:

Bu şairi de şiirlerini de severim.

Kalemliğini masada unutmuş.

Murat'ı sinemada gördüm.

Sınıf öğretmenimizi bugün üzdük.

 

2. Belirtisiz Nesne: Belirtisiz nesne yalın hâlde bulunur, yükleme sorulan "Ne?" sorusuna cevap verir:

Babası ona karne hediyesi almış.

İki dilim ekmek yiyebildim.

Adam, kitap okuyordu.

Gelirken güzel bir araba gördük.


 

  • Yorumlar
  • Şikayetim var!
  • Teşekkürler (6)
  • oy ver Seviye: 4, Oylar: 5

Yorumlar

Bu cevap için yorumunu buraya yaz...
çalışkancık kullanıcısının avatarı
çalışkancık cevapladı
   

Bir duyguyu, bir düşünceyi anlatan sözcük ya da sözcük topluluğuna cümle denir.

Sözcük ya da söz gruplarının cümledeki görevlerine öge denir.

Cümlenin temel ve yardımcı olmak üzere iki tüöğesi vardır:

Temel öğeler, özne ve yüklem;

Yardımcı öğeler, nesne ve tümleçlerdir.

 

Ögeleri bulurken dikkat edilmesi gerekenler:

Cümlede önce yüklem bulunmalı ve bütün sorular ona sorulmalıdır. Yüklemden sonra özne bulunmalı, varsa diğer öğeler (nesne, tümleç) aranmalıdır. Cümle, öğelerine ayrılırken sözcük grupları, deyim­ler ve tamlamalar bütün olarak ele alınmalı, bölünmemelidir.

Size / oyuncak / getirdim.

İşim bittikten sonra / size / yardım ederim.

Eve gelirken / domates salçası / alırsın.

 

* Seslenmeler ve hitaplar cümlenin herhangi bir öğesi değildir.

"Ali (Sen) gel." Bu cümlede Ali'ye seslenildiğinden "Ali" sözcüğü cümlenin bir öğesi değildir.

 

YÜKLEM

Fiil cümlelerinde eylemi bildiren çekimli fiile, isim cümlelerinde ise olanı veya olmayanı haber veren ek fiil almış isim ve isim soylu sözcüklere yüklem denir.

Cümlede yargıyı yüklem taşır. Bu yüzden yüklemsiz cümle olmaz.

Bu sene kar erken yağdı.

Kör bile düştüğü çukura bir daha düşmez.

Bizi durakta çok beklediniz mi?

Buralar eskiden yemyeşildi.

Sebze ve meyve çok ucuzmuş.

Teknolojide rahatlık var.

Zamirler ek fiil alarak yüklem olabilir: Bu olumsuzlukların nedeni onlardır. İsim tamlamaları ek fiil alarak yüklem olabilir: Halıdaki, mürekkep lekesiymiş. Sıfat tamlamaları ek fiil alarak yüklem olabilir: Burası park için uygun bir yer.

 

Örnek Soru: (1995-LGS)

Hangi cümlenin yüklemi sıfat tamlamasıdır?

A) Şiir okuyan çocuk, Ali'nin kardeşidir.

B) Karşıdaki geniş meydan, top sahasıdır.

C) Bindiğimiz araç, çift katlı otobüstür.

D) Köhne evleri saray gibi gösteren akşam güneşiydi.

Yanıt: C

 

ÖZNE

Fiil cümlelerinde işi yapan varlıklara, isim cümle­lerinde ise olan varlıklara özne denir.

Özneyi bulmak için, yükleme "Kim?" ve "Ne?" soru­ları sorulur.

Özne olan sözcükler ismin (-i, -e, -de, -den) hâl eklerini almaz, iyelik ve çoğul eklerini alabilir.

Babası bize çok kızgınmış. (özne iyelik eki almış)

Sinekler etrafı sardı. (özne çoğul eki almış)

"Genç kız, pencerenin önünde kitap okuyordu." Bu cümlede okuyordu yüklemine "Okuyan kim?" sorusu sorulduğunda "genç kız"sözleri cevap, yani cümlenin öznesi olur.

"Fırtınada ağaçlar devrildi." Bu cümledeki devrildi yüklemine "Devrilen ne?" so­rusu sorulduğunda "ağaçlar" sözcüğü cevap, yani özne olur.

 

Özne ikiye ayrılır:

1. Gerçek Özne: Gerçek özne ikiye ayrılır.

a) AçıÖzne: Cümlede açık olarak söylenmiş öznelerdir:

Bu sene leylekler erken geldi.

Doktor hastasıyla konuşuyor,

b) Gizli Özne: Cümlede açıkça söylenmeyip yüklemdeki kişi ekin­den anlaşılan öznedir.

(Biz) Günlerce parasız kaldık.

(Siz) Yarın bizimle geleceksiniz.

Yukarıdaki cümlelerde "biz" ve "siz" özneleri cümlede geçmemektedir. Biz öznesi birinci cümlenin yüklemi olan kaldıfiilindeki "-k", "siz" öznesi de ikinci cümlenin yüklemi olan "geleceksiniz" fiilindeki "-siniz" kişi ekin­den çıkarılmaktadır. Bundan dolayı "biz" ve "siz" öz­neleri gizli öznedir.

2. Sözde Özne: Kimi özneler yüklemde belirtilen işi yapmaz, yapılan işten etkilenir. Bu tür öznelere "sözde özne" denir. Sözde özne gerçekte işi yapan değildir, iş başkası tarafından yapılır.

Kitaplar güzelce ciltlenmiş.

Toplantıya gazeteciler alınmadı.

Evin anahtarı az önce bulundu.

Yukarıdaki cümleler incelendiğinde "ciltlenmek, alın­mak, bulunmak" eylemlerini yapan sırasıyla "kitaplar, gazeteciler" ve "evin anahtarı" özneleri değildir. Bu eylemler başkası tarafından yapıldığından "kitaplar, gazeteciler" ve "evin anahtarı" sözleri sözde öznedir.

Örnek Soru: (1995-FL)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinin öznesi gizlidir?

A) Annesi çocukları bahçeye götürdü.

B) Ailesi ona pek özen gösteriyordu.

C) O, ne gürültüye ne de çığlıklara aldırdı.

D) Bu parkta geç vakitlere kadar oturdu.

Yanıt: D

 

Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "keklik" sözcüğü sözde özne göreviyle kullanılmıştır?

A) Keklikler bu mevsimde yumurtlar

B) Keklik kanadından vurulmuş.

C) Keklik otların arasında kayboldu.

D) Keklikler çok hızlı büyür.

Yanıt: B

 

Özne olabilen sözcük ve söz grupları:

 

  • Yorumlar
  • Şikayetim var!
  • Teşekkürler (1)
  • oy ver

Yorumlar

Bu cevap için yorumunu buraya yaz...