Cevaplar

En İyi Cevap!
2012-11-30T18:24:22+02:00

SU KAYNAKLARI

 

 

 

 

 

Dünyamıza baktığımızda yüzeyinde hem büyük su kütlelerini hem de kara parçalarını görürüz. Bütün dünya yüzeyinin %71 ini denizler, %29 unu karalar oluşturur. Ancak bu oran kuzey ve güney yarımkürede değişir. Çünkü buralarda kara ve denizlerin oranı farklıdır. Kuzey yarımkürede karalar %39, denizler %61 oranında yer tutar. Güney yarımkürede ise karalar %19, denizler %81 yer kaplar. Gördüğünüz gibi karaların kapladığı alan kuzey yarım kürede daha geniştir. Asya, Avrupa, Kuzey Amerika, Afrika'nın büyük bir kısmı kuzey de kalır. Güney Amerika, Afrika'nın güneyi, Okyanusya ve Antarktika ise güney de kalır.

 

 

 

Bu farklı dağılım bir çok özelliği etkiler.

 

 

 

- Öncelikle iklimi etkiler. Kuzey yarımküre daha karasal bir iklime sahiptir. Bu durum kuzey de ortalama sıcaklığın 2 derece kadar fazla olmasını sağlar.

 

- Nüfusun büyük çoğunluğu kuzeydedir. Bu ekonomik gelişimi olumlu yönde etkiler.

 

- Karalar üzerindeki doğal zenginlikler, ormanlar ve yeraltı zenginlikleri kuzey de daha çoktur.

 

- Ulaşım olanakları ve ülkeler arası iletişim kuzey de daha gelişmiştir.

 

 

 

 

 

OKYANUSLAR

 

 

 

Kıtalar arasındaki büyük çukurlarda kalan geniş ve derin su kütlelerine okyanus denir. Deniz ise karalar arasına veya kenarına sokulmuş kollardır. İç deniz karaların çok fazla içlerine sokulmuş kollardır. Kıtaların kenarında bulunan, okyanuslarla çok daha geniş alanlarda bağlanan denizlere kenar deniz adı verilir.

 

 

Okyanuslar denizlere göre çok daha geniş ve derindir. Dünya üzerinde üç büyük okyanus vardır. Bunlar Amerika kıtaları ile Asya ve Okyanusya arasında bulunan Büyük okyanus,Amerika kıtaları ile Avrupa ve Afrika arasında bulunan Atlas okyanusu, Asya’nın güneyi, Afrika ve Okyanusya arasında ise Hint okyanusu yer alır. Bu okyanuslar güney yarım kürede Antarktika çevresinde birleşerek tek bir su kütlesi oluştururlar.

 

 

 

Okyanuslardan Manzaralar

 

 

 

 

AKARSULARIN ÖZELLİKLERİ

 

Akarsu kaynağı: Akarsuyun doğduğu yerdir.

 

 

 

Akarsu ağzı: Akarsuyun herhangi bir denize veya göle döküldüğü yerdir.

 

 

 

Akarsu yatağı: Kaynakla ağız arasında uzanan, akarsuyun içinden aktığı çukurluktur.

 

 

 

Akarsu vadisi: Akarsuların, içinde aktıkları yatağı aşındırmalarıyla ortaya çıkan çukurluktur.

 

 

Akarsu havzası: Akarsuyun koları ile birlikte sularını topladığı alana denir

 

a. Açık Havza: Sularını denize ulaştırabilen akarsulara açık havza denir.

 

 

 

b. Kapalı Havza: Akarsular topladıkları suyu denize ulaştıramıyorsa, kara içinde bir göle dökülüyorsa veya yer altına sızıyorsa, bu tür akarsuların havzası kapalı havzadır.

 

 

 

Su bölümü çizgisi: İki akarsu havzasını birbirinden ayıran sınırdır. Genellikle dağların doruk noktalarından geçerler.

 

 

Akarsu ağı (Akarsu drenajı): Akarsu havzası, içindeki kollarıyla birlikte bir ağ oluşturur. Buna akarsu ağı (drenajı) denir. Havzanın eğimi, yapıyı oluşturan taşların cinsi ve tabakaların özelliklerine göre, değişik tipte akarsu drenajları oluşur.

 

 

 

Akarsu debisi (akımı): Akarsu yatağının, herhangi bir kesitinden geçen su miktarının m3/sn cinsinden değeridir.

 

 

 

Akarsu rejimi: Akarsuyun yıl içerisindeki debi değişiklikleridir. Akım düzeni olarak da adlandırılır. Su seviyesinde fazla değişiklik olmayan akarsuların rejimleri düzenlidir. Aylara ve mevsimlere göre, seviye değişikliği fazla olan akarsuların rejimleri düzensizdir.

 

 

 

Akarsu hızı: Akarsuyun birim zamanda aldığı yoldur (m/sn). Akarsu hızı muline denilen bir araçla ölçülür.

 

 

 

Hız çizgisi: Akarsu hızının en fazla olduğu noktaları birleştiren çizgidir.

 

 

 

Sürekli akarsu: Yatağında her zaman su bulunduran akarsudur.

 

 

 

Geçici akarsu: Yatağında her zaman su bulundurmayan, bazen kuruyan akarsudur.

 

 

 

Taban seviyesi: Akarsular aşındırmalarını derine, yana ve geriye doğru yaparlar. Hiçbir akarsu yatağını deniz seviyesinin daha altına kadar ışındıramaz. Bu seviyeye taban seviyesi denir.

 

 

 

Yamaç gerilemesi: Özellikle nemli iklim bölgelerinde yamaçlar hem alttan, hem de sel sularıyla üstten aşınırlar. Bunun sonucunda yamaç gerilemesi olayı meydana gelir ve yamaç profili oluşur.

 

 

 

Akarsu rejimi: Akarsuyun debisinin yıl içersinde gösterdiği alçalma yükselme halindeki seviye değişikliğidir.

 

 

 

Akarsuyun debisi: Akarsuyun her hangi bir yerindeki enine kesitinden 1sn’yede gecen su miktarına debi denir.

 

 

 

Rejime etki eden faktörler

 

 

 

1) Yağış rejimi

 

 

 

2) Yağış biçimi

 

 

 

3) Akarsu kaynağı

 

 

 

4) Sıcaklık ve buharlaşma

 

 

 

5) Havzanın genişliği

 

 

 

6) Arazinin şekli ve eğimi

 

 

 

Debiye etki eden faktörler:

 

 

 

1) İklim (yağış sıcaklığı)

 

 

 

2) Bitki örtüsü

 

 

 

3) Havzadaki büyük kaynaklar ve yer altı suları

 

 

 

4) Yatağın geçirimliliği

 

 

 

5) Dağlardaki kar kalınlığı

 

 

 

6) Göller

 

 

 

7) İnsan

 

 

 

 

 

AKARSU REJİM TİPLERİ

 

 

 

a) Yağmur Suları İle Beslenen Akarsular: Akdeniz ikliminin görüldüğü yerlerde, akarsularda yazın seviye düşmesi, kışında seviye yükselmesi görülür. Karstik kaynaklarla beslenen akarsularda, seviye düşmesi fazla olmaz. Akdeniz akarsu rejimi, barajın olmadığı akarsu veya kolunda görülür. Örnek: Baraj olan Seyhan-Ceyhan-Gediz-Manavgat gibi akarsular doğal özelliğini kaybetmiştir.

 

 

 

b) Kar ve Buz Suları İle Beslenenler: Bu rejim, yağışın büyük bölümünün kar şeklinde düştüğü yüksek dağlardan kaynağını alan akarsularda görülür. Örnek: D. Karadeniz ve D. Anadolu akarsuları. Bu tip akarsularda, akım seviyesi Mart- Ağustos arasında yükselir, kışın düşer.

 

 

 

c) Kaynak sularıyla beslenenler: Örnek: Manavgat ve Köprücay’dır.

 

 

 

d) Gölden çıkan akarsular:

 

1-Beyşehir gölünden çıkan ve Konya arazisini sulayan Çarşamba suyu

 

2-Eğirdir gölünden çıkan Kovada çayı.

 

3-Manyas gölüne ulaşıp, tekrar gölden çıkan Koçaçay

 

4-Ulubat gölünü ulaşıp tekrar gölden çıkan Kemalpaşa- Orhaneli

 

5-Erzurum ovasının doğu ve güneyindeki bataklık ve göllerden çıkan Karasu

 

6-Çıldır gölünden çıkan Arpaçay

1 5 1
2012-11-30T18:26:34+02:00

http://www.konuanlatimi.gen.tr/10-sinif-cografya-olusumuna-gore-gol-cesitleri-konu-anlatimi Buradan Bakabilirsin Yanlışsa Şimdiden Özür Dilerim

0