Cevaplar

2012-12-03T15:58:16+02:00

Tanımı
Aralarında anlamca ilgili bulunan ya da sonradan ilgi kurulan, birinin diğerini iyelik yönünden bütünlediği iki isimden oluşan kelime gruplarına isim tamlaması denir. 
 
Özellikleri
İsim tamlamalarında birinci kelimeye tamlayan; ikincisine de tamlanan denir. Tamlayan, tamlananın anlamını bütünler. Tamlayan başta gelir, tamlanan sonda (şiirde yer değiştirebilir). Bu, “Türkçede yardımcı unsur başta; asıl unsur sonda bulunur” kuralına göre açıklanabilir. Asıl unsur tamlanandır. Ama vurgu tamlayandadır. Çünkü tamlayan sonradan eklenerek tamlananın anlamını bütünlemektedir. 
 
“kenar” dendiğinde ne kenarı, neyin kenarı olduğu anlaşılmamaktadır. “deniz kenarı” diyerek “kenar”ın “deniz”e ait olduğunu belirtmiş oluruz. Bu durumda “deniz” vurgulu söylenir. 
 
İnsanlar-ın vefasızlığ-ı      vefasızlık, insanlara ait
Yalancı-n-ın mum-u         bu mum, yalancıya ait
Köprü üst-ü            bu üst (kısım), köprüye ait
Masa örtü-s-ü         bu örtü, hem masaya ait, hem de masa üzerine sermek için kullanılır
Kumaş boya-s-ı         bu boya, kumaş için kullanılır
Tahta fırça-s-ı         bu fırça, tahta temizlemek içindir
Sabrın acı meyvesi         bu acı meyve sabra ait, sabrın eseri.
Erik ağaçlarının pembe,       beyaz çiçekleri Bu pembe ve beyaz çiçekler erik ağaçlarına ait.
 
]İsim tamlamasına özgü iki tane ek vardır:
 
Tamlayan eki ya da ilgi hâl eki: -(n)in 
Tamlanan eki, daha doğrusu iyelik ekleri: -(s/y)i
 
Tamlayan, ek alsa da almasa da ilgi hâlindedir. Tamlayan zamir ise ilgi hâl ekini alır; isimse alır veya almaz. Tamlanan ise daima iyelik eki alır.
 
Tamlayan eki, isimleri isimlere bağlayarak tamlama kurmaya yarar. 
Kitab-ın yaprağı yırtılmış.     Yalancı-n-ın mumu...     Gözlüğ-ün camı... 
 
İyelik ekleri, isimlerin ve isim soylu kelimelerin sonuna gelerek onların sahiplerini, ait oldukları kişileri belirten eklerdir. Tamlayansız kullanıldıkları zaman bu eklere iyelik zamirleri de denir.
kitab-ım, kitab-ın, kitab-ı, kitab-ımız, kitab-ınız, kitap-ları
masa-m, masa-n, masa-s-ı, masa-mız, masa-nız masa-ları 
su-y-um, su-y-un, su-y-u, su-y-umuz, su-y-unuz, su-ları
ne-y-im, ne-y-in, ne-y-i/ne-s-i, ne-y-imiz, ne-y-iniz, ne-leri
 

1 5 1