Cevaplar

2012-12-04T16:16:28+02:00

SES OLAYLARI

a) Ses Türemesi

1.Ünlü Türemesi
2.Ünsüz Türemesi

b) Kaynaşma

c) Ses Düşmesi

1.Ünlü Aşınması
2.Ünlü Düşmesi
3.Ünsüz Düşmesi

ç) Ses Benzeşmesi

1.Sert Ünsüzlerin Benzeşmesi
2.Dudak Ünsüzlerinin Benzeşmesi
3.Sert Ünsüzlerin Yumuşaması
4.Ünlü Daralması

d) Ulama
BAŞLICA SES OLAYLARI

a) Ses Türemesi

1. Ünlü Türemesi: Bazı sözcükler pekiştirilirken araya bir ünlü girebilir.Bu olaya “ünlü türemesi” denir. Çoğu yabancı kelimelere ait olmak üzere dört türlü ünlü türemesi görülür:
 İki ünsüzle başlayan ve yabancı dillerden geçen bazı sözcüklerin başında ünlü türemesi olur.
Örnek : stasyon  istasyon
statistik  istatistik
 Tek heceli yabancı asıllı sözcükleri, Türkçe’nin yapısına uydurmak için ünlü türetilir.
Örnek : akl  akıl sabr  sabır
fikr  fikir emr  emir
 Pekiştirme sıfatlarında görülür.
Örnek : sap-a-sağlam  sapasağlam yap-a-yalnız  yapayalnız
güp-e-gündüz  güpegündüz çep-e-çevre  çepeçevre
 Küçültme sıfatlarında görülür.
Örnek : az-ı-cık  azıcık bir-i-cik  biricik
dar-a-cık  daracık
2.Ünsüz Türemesi :
 İsim soylu sözcüklerle birleşen bazı yardımcı eylemlerde görülür.
Örnek : af + etmek  affetmek ret + etmek  reddetmek
his + etmek  hissetmek
 Türkçe kökenli sözcüklerde iki ünlü yan yana bulunmadığından bazı alıntı kelimelerde ünlüler arasında “y,v” sesleri türemiştir.
Örnek : fiat  fiyat faide  fayda
zaif  zayıf
b) Kaynaşma :
Türkçe sözcüklerde iki ünlü yan yana bulunmaz. Bu yüzden ünlü ile biten sözcüklere ünlü ile başlayan bir ek gelirse, araya y, s, ş, n harflerinden biri girer. Bu olaya kaynaşma; araya giren y, s, ş, n harflerine de kaynaştırma harfleri denir.
Örnek : masa  masa-y-ı  Ünlü ile biten sözcükler –i ve –e
Ayşe  Ayşe’-y-e hal eklerini aldığı zaman y kaynaştırma
ünsüzü kullanır.

dinle-ici  dinleyici  Yapım ekleri ile sözcük türetilirken y
bekle-en  bekleyen kaynaştırma ünsüzü kullanılır.

iste  isteyeceğim  Eylem çekimlerinde y kaynaştırma
oku  okuyacağım ünsüzü kullanır.
uyu  uyuyacağım 

0