Cevaplar

2012-12-04T20:19:00+02:00

Şiirde Ahenk (Ses ve Ritim)

a Şiirde Ahenk (Ses ve Ritim)

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

1- “Ahenk” sözcüğünün taşıdığı anlamı açıklayınız
2- Bir nesir parçasını şiir gibi okuyunuz Metinde ahenk olup olmadığını tartışınız
3- Bir şiiri nesre çevirerek şiirle nesir arasındaki farkı tartışınız

İNCELEME

Dua 

Ulu Tanrım, şu karanlık yolları, 
Bizi sana ulaştıran yollar et!
İhtirasla kilitlenmiş kolları, 
Birbirini kucaklayan kollar et!


Muhabbetin gönlümüzde hız olsun; 
Güttüğümüz Hakka varan iz olsun, 
Önümüzde uçurumlar düz olsun, 
Yolumuzda dikenleri güller et!

Dalâlette bırakıp da insanı, 
Yapma arzın en korkulu hayvanı,
Unutturma doğruldu vicdanı, 
Bizi sana lâyık olan kullar et! 

Orhan Seyfi Orhon

1 Yukarıdaki şiirde Allah’a yalvarış şeklindeki söyleyiş şiirin ses akışı mıdır? Şiiri, sesli okuyarak cevaplayınız
2 Şiirin hangi hece ölçüsüyle yazıldığını bulunuz 
3 İlk dörtlükte birinci ve üçüncü mısrada yer alan yolları ile kolları arasında yol ve kol sözcükleri se benzerlikleri bakımından hangi ismi alırlar Aynı işlevi gördükleri için çokluk eki durumundaki “ları”ya ne diyoruz Araştırınız 
4 İkinci dörtlükte ilk üç mısradaki hız, iz ve düz sözcüklerindeki ortak sesler hangileridir “olsun” sözcüğünün görevi nedir? 
5 Son dörtlükte “insan”, “hayvan”, “vicdan” sözcüklerindeki “an” nasıl bir ses benzerliğidir Bu sözcüklerin sonundaki “ı” sesi, bütün isimlerde aynı görevle mi yer almaktadır?
6 Şiirin ahenkli olmasında söyleyişin, mısra sonlarındaki ses benzerliklerinin ve hece ölçüsünün rolü nedir? Kendi düşüncelerinizi belirtiniz 


7 Şiirdeki ses akışını ritim bakımından hece ölçüsü ve mısra sonlarındaki benzerlikleri mi desteklemektedir? Okumada mısra sonlarının yüklendiği ses değerlerini sınıfta birkaç arkadaşınıza sesli olarak okutunuz Şiirin ritmine bu bakımdan dikkat ediniz Hece ölçüsünün ve mısra sonlarındaki ses benzerliklerinin rolünü bu bakımdan belirleyiniz 




BİR TEPEDEN 

Rü’yâ gibi bir akşamı seyretmeye geldin, 
Çok benzediğin memleketin her tepesinde, 
Baktım: Konuşurken daha bir kerre güzeldin, 
İstanbul’u duydum daha bir kerre sesinde

Irkın seni iklimine benzer yaratırken, 
Kaç fethe koşan tuğlar ufuklarla yarışmış
Tarihini aksettirebilsin diye çehren, 
Kaç fâtihin altın kanı mermerle karışmış 

Yahya Kemal Beyatlı

1 Bir Tepeden adlı şiirde mısra sonlarındaki ses benzerliklerini belirleyiniz Bu ses benzerliklerinin redif ve kafiye ayırımını yapınız 
2 Şiiri sesli okuduğunuzda vurgu ve tonlamaların hangi sözcüklerde yoğunluk kazanıyor? “Rü’yâ”, “kerre” sözcüklerinin şiire ses bakımından kazandırdığı ritmik özellikler olabilir mi? Tartışınız 
3 Şiirdeki ses akışını, tarihe ve geçmişin değerlerine bağlılık duygusu ile ilişkilendirebilir miyiz? Niçin?
4 Bir Tepeden adlı şiirde ahenk nasıl sağlanmaktadır? Tema, ses akışı, kafiye ve mısra içindeki ses benzerlikleri bakımdan değerlendiriniz 
5 Şiirdeki “ç”, “ş” ve “r” seslerinin kullanıldıkları yerleri belirleyiniz Bu seslerin şiire ahenk bakımından katkısını tartışınız 
6 Şiirin ölçüsünde ve ses akışında bir farklılık var mıdır? 
7 Orhan Seyfi Orhon ile Yahya Kemal’in şiirini karşılaştırdığınızda ahengi sağlayan unsurlar bakımından benzer ve farklı yönler nelerdir? 



ANLATAMIYORUM 

Ağlasam sesimi duyar mısınız, 
Mısralarımda; 
Dokunabilir misiniz, 
Göz yaşlarıma ellerinizle?

Bilmezdim şarkıların bu kadar güzel
Kelimelerinse kifâyetsiz olduğunu
Bu derde düşmeden önce 
Bir yer var, biliyorum; 
Her şeyi söylemek mümkün; 
Epeyce yaklaşmışım, duyuyorum 
Anlatamıyorum 

Orhan Veli Kanık

1 Şiirde sağlanan ahenk mısra sonlarındaki ses benzerliğinden mi, iç kafiyelerden mi kaynaklanmaktadır? Veya ses akışının kendiliğinden oluşturduğu bir ahenk mi söz konusudur? Tartışınız 
2 1940’lı yıllarda yazılan bu şiirde, Orhan Seyfi Orhon ve Yahya Kemal Beyatlı’nın şiirinden ahenk bakımından farklı olan neler bulunmaktadır? Karşılaştırınız 
3 Yukarıda şiirden herhangi bir mısrayı çıkardığınızda ses akışı ve ahenkte bir bozulma meydana geliyor mu? Deneyerek cevaplayınız 
4 Anlatamıyorum adlı şiirle günlük konuşmalarımız arasında bir farklılık var mı? Farklılık yok ise yukarıdaki iç konuşmayı neden şiir diye adlandırıyoruz? Dönemin şiir anlayışıyla ilişkilendiriniz 


DEĞERLENDİRME
1- Üç döneme ait birer şiir örneğinde ses ve ritim unsurlarını bularak bunları karşılaştırınız


AÇIKLAMALAR

Ahenk, şiirin bütün olarak sunduğu sese dayalı armonidir Her şiirde bütün içerisinde hissedilen bir ahenk vardır 

Şiirde ahenk ses akışı, söyleyiş, ritim, ölçü ve ses benzerlikleriyle sağlanır 

Her şiirin kendine özgü bir ses akışı vardır Şiirin ele aldığı temaya uygun olarak vurgu ve tonlamalar çevresinde okunması, o şiirin kendine özgü ses akışıdır Yani okuyan kimse, şiire temaya uygun bir ses verir 

Şiirde ses akışından başka ahengi sağlayan önemli unsurlardan biri de ritimdir Türk edebiyatındaki şiirlerde, yakın döneme kadar ritim vezin ve kafiye ile sağlanırdı 

Vezin şiirde mısraların oluşturulmasında hareket noktası alınan ölçüdür Türk şiirinde aruz ve hece kullanılan iki vezin türüdür 

Kafiye ise mısra sonlarındaki ses benzerliğidir Ses benzerliklerinin işlevlerine göre yarım, tam, zengin, tunç diye çeşitleri bulunmaktadır 

İşte ritim, ortak ölçü ve mısra sonlarındaki ses benzerlikleri ile oluşturulan bir müzikalitedir 

Şiirdeki ahenk ögeleri iç içedir Tema, dil, söyleyiş ve ses ahengi oluşturur Bundan başka vezin, kafiye, redif, iç kafiye, aliterasyon ve assonans ses benzerlikleri de söyleyişe şiirsellik katan ögeler durumundadır 


0