Cevaplar

2012-12-05T10:53:06+02:00

YILDIZ PARLAKLIĞI
Bir yaldızın parlaklığı “derece” birimiyle ölçülür. Gökyüzündeki en parlak yıldızlar l.inci derecedendir­ler; ya da dereceleri daha azdır. En parlak yıldız olan Akyıldız (Siryüs) 1,45 derecedendir. Gözle görebildiği­miz en sönük yıldızların derecesi 6 kadardır, l.inci de­receden bir yıldız 6.ncı dereceden bir gökcisminden 100 kat daha parlaktır, ikinci dereceden bir yıldız l.inci dereceden bir gökcisminden 2 1/2 kat sönüktür; 3.üncü dereceden bir yıldızdan ise 2 1/2 kat daha parlaktır. Bu böyle gider. En güçlü teleskop 25.inci dereceden yıldız­ları seçebilir.
Dünya’dan yıldızların parlaklığını ölçmek için kul­landığımız dereceler “görünüşteki dereceler”dir. Çünkü bu, uzaklığı dikkate almaz. Yıldızların parlaklıkları ara­sında gerçek bir kıyaslama yapmak için gerçek parlaklı­ğı, tam dereceyi tanımlarız. Bu 32,2 ışık yılı uzaklıkta­ki bir yıldızın “görünüşteki” derecesidir.

3 3 3
2012-12-05T11:40:53+02:00

Yıldızların Parlaklıkları 

Yıldızları incelemede bilinmesi gerekenlerin başında onların parlaklıkları gelir. M.Ö. İkinci yüzyılda Hipparchus (Hiparkus) çıplak gözle görebildiği yıldızların parlaklıklarını kadir aralıkları denen beş aralığa böldü; en parlak yıldızı 1 inci kadir, en sönük yıldızı 6 ıncı kadir olarak sınıfladı. Yıldızların gökteki konumlarını ve parlaklıklarını içeren ilk gerçek kataloğu hazırladı. Örneğin Büyük Ayı'nın yıldızlarının çoğu ve kutup yıldızı 2. kadirden, Küçük Ayı'nın tavasının sapındakiler 4. kadirden, tavasının en sönüğü 5. kadirdendir. (“Kadir birimi„ rakamın üzerine yazılan m harfi ile gösterilir. Örneğin, 2m ikinci kadir; 3m,6 üç onda altıncı kadir demektir. Bugün 5mve 6m yıldızları Ay'sız, iyice karanlık bir gecede görebilmek için şehrin ışıklarından uzaklaşmak gerekir.) Bugün, teleskoplar sayesinde, 6m den daha sönük milyarlarca yıldız olduğunu biliyoruz. Bunların parlaklıkları, Hipparchus ölçeğini de koruyarak, fakat kişinin göz yeteneğine bağlı olmayan, iyi tanımlanmış çağdaş âletlerle ölçülen sayısal kadir sınıfına dayandırılmıştır. Birkaç örnek Çizelge 4.1'de verilmiştir.

Şekil 4.13: 100000 yıl sonra Büyük Ayı takım yıldızı sağdaki şekli alacaktır. 

Çizelge 4.1: Kadir ölçeğinde bazı görünür parlaklıklar.

Güneş -26m.5 Dolunay -12m.5 Venüs (en parlak ) -4m.4 Sirius -1m.4 Rigel 0m.0 Aldebaran +1m.0 Kutup yıldızı +2m.0 Çıplak gözle görme sınırı +6m.0 Gemici dürbünü görme sınırı +9m.0 15 cm çaplı teleskopla görme sınırı +13m.0 5 m çaplı teleskopla fotografik görme sınırı +24m.0 En büyük teleskopla fotografik görme sınırı +29m.0

2 3 2