Cevaplar

2012-12-09T23:35:55+02:00

Ayaklanmalar aslında çok daha önceleri başlamış, ancak ulusal devletin kurulmasından sonra daha çok artmış, pek çoğunun  İstanbul Hükümeti  tarafından yönetilmesi bunlara büyük bir siyasal önem kazandırmıştı.

 

Türk insanı, ülkesini işgal edenlere karşı mücadele ederken,  Anadolu’da 1919- 1920 ve hatta 1921 yıllarında pek çok aldatılmış vatan evlâdı bu mücadeleye katılmamış, tersine bu kutsal savunmaya engel olmak üzere ayaklanmışlar ve kardeş kavgalarına sebep olmuşlardı.

 

Sadrazam Damat Ferit Paşa ve hükümetinin 1920 yılından sonraki ana tutumu dışında, bu ayaklanmaların başka sebepleri de vardır. Bunlar şöyle özetlenebilir:

 

Mondros Mütarekesi’nden itibaren, işgal devletleri, özellikle İngilizler, yurdun paylaşılma ve parçalanmasını kolaylaştırmak üzere, büyük paralar harcayarak çalışmaya başladılar. Bu çalışmalar irticayı körüklemek, bilgisiz halkı halifeliği desteklemeye yönetmek, gerici bazı unsurlarla birlikte azınlığın olumsuz tutumlarından yararlanarak bunları ulusal direnişe karşı koydurmak amacını güdüyordu.

 

Diğer yandan, ordusu terhis edilmiş, silâhları alınmış, birçok bölgesi işgal edilmiş bir ülkenin, yenen devletlere karşı koymasının tam bir felâket olacağı fikri de etrafa yayılmıştı.

 

Ayrıca ulusun İtalyan, Balkan ve Birinci Dünya Savaşı’ndan bitkin ve bıkkın olarak çıkması, tekrar silâh altına alınmaktan hoşnut olmayanların bulunması, yurt savunması için kurulan fakat İstanbul Hükümeti ve İngilizlerce çete adı verilen ulusal kuvvetlerin para, yiyecek maddesi ve diğer ihtiyaçlarını karşılamak için halka külfetler yüklemesi, pek az da olsa bazı kişilere karşı kötü davranılması yer yer hoşnutsuzluklara sebep olmuştu.

 

 

en iyi cevap olarak işaretleye bilir misin önemli

7 4 7
2012-12-09T23:39:20+02:00

Sebepleri
•   İstanbul hükümetinin kışkırtması
•   İtilaf devletlerinin kışkırtması ve desteklemesi
•   Şeyhülislamın fetvasının rolü
•   Halkın askerlikten ve savaştan bıkması
•   Kuva-yi milliye birliklerinin halka karşı bazı olumsuz davranışlarda bulunması
•   Şahsi menfaat temin etme isteği
•   Azınlıkların çalışmaları ve bağımsızlık istemeleri 

A) Doğrudan İstanbul Hükümeti Tarafından Çıkartılan Ayaklanmalar   
1. Aznavur Ayaklanması
                                                         
İngilizlerin teşviki ile güney Marmara, Manyas, ululat, Balıkesir ve Gönen’de çıkartılmıştır. Ayaklanma Çerkez ethem ve kuvvetleri ile bastırılmıştır.
2.Kuva-yi inzibatiye Ayaklanması                           
Bu ordu İngilizlerin teşviki ve yardımı ile Osmanlı saltanatına bağlı olarak kurulmuştur. Ayaklanma İstanbul ve Anadolu arasında önemli bir geçit olan Geyve boğazının kuva-yi milliyecilerin eline geçmesini önlemek için çıkartılmıştır. Geyve boğazındaki kuva-yi milliye birliklerine saldıran hilafet ordusunun er kadrosunun ali Fuat paşa komutasındaki kuva-yi milliye birliklerine katılmasıyla ayaklanma bastırıldı.   

B) İstanbul Hükümeti ve İşgalcilerin Kışkırtmaları Sonucu Çıkan Ayaklanmalar      Anadolu’daki milli direnişi en çok bu ayaklanmalar uğraştırmıştır.         
1. Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı ayaklanmaları               
İngilizler boğazları elde tutmak için İstanbul hükümeti ile işbirliği yaptılar. Bölgedeki halk kışkırtıldı. Geyve’deki birliklerimiz pusuya düşürüldü. Ayaklanma Ali Fuat Paşa ve Refet Paşa tarafından bastırıldı.
2. Yozgat Ayaklanması
Yozgat, Boğazlayan, Yeni han ve çevresinde Çapanoğlu, Aynacı oğlu gibi bölgenin ileri gelenleri, padişah ve halifeye bağlılık iddiasıyla ayaklandılar. Çünkü bu kişiler, meclisin açılışı ve yeni bir devletin kuruluşu ile otoritelerinin yok olacağından endişe etmekte idiler. Bu ayaklanmayı batı cephesinden çağrılan Çerkez Ethem ve birlikleri bastırmışlardır.
3. Konya – Bozkır Ayaklanması                               
Delibaş Mehmet tarafından bozkırda başlayan ayaklanma Konya ve çevresine yayıldı. Ayaklanmayı Refet paşa bastırdı. Delibaş Fransızlara sığındı.      
4. Afyon’da Çopur Musa Ayaklanması                            
Halifelik elden gidiyor diye başlatılan ayaklama, aslında yunan ajanlarının kışkırtması ile başlatıldı. Ayaklanma bastırılınca Çopur Musa yunanlılara sığındı. Yunanlılar böylece Batı Anadolu’da daha rahat ilerleyeceklerini düşünüyorlardı.
5. Milli Aşireti Ayaklanması   
 Daha önce kuva-yi milliye tarafları olan bu aşiret, Fransızların kışkırtması ile Urfa ve civarında ayaklandı.
6. Koçkiri Ayaklanması
Erzincan, Sivas ve dolaylarında çıkartılmıştır. Ayaklanma, Amasya’da bulunan merkez ordusu tarafından bastırılmıştır.
7. Cemil Çeto Ayaklanması
Bahtiyar aşireti reisi olan Cemil Çeto, Garzan ve yöresinde ayaklanma çıkarmıştır. Bu ayaklanmalardan başka Ali Batı ve Şeyh Eşref ayaklanmaları da çıkmıştır.

C) Önceden Kuva-yi Milliye Yanlısı Olup Sonradan Ayaklananlar
Düzenli ordunun kurulması ile bu ordunun emrine girmek istemeyen bazı kuva yi milliye komutanları isyan etti.
Bunların Başlıcalar
1.   Demirci Mehmet Efe Ayaklanması: Refet Paşa tarafından bastırıldı
2.   Çerkez Ethem Ayaklanması : I. İnönü savaşı sonrası İsmet paşa tarafından bastırıldı.
D) Azınlıkların Çıkardıkları Ayaklanmalar
Ermeni ve Rumların yoğun olarak yaşadıkları yerlerde çıkardıkları ayaklanmalardır.
Başlıcalar Şunlardır:
1.   Pontus Rum Ayaklanmaları:
Yunanlılarla işbirliği yapılarak ve itilaf devletlerinin desteği alınarak Karadeniz bölgesinde çıkarılmıştır. Rumların bölgede bağımsız bir Rum devleti kurmak için çıkarttığı bu ayaklanmalar ancak milli mücadelenin kazanılmasından sonra tamamen söndürülebilirdi.
2.   Trakya ve Batı Anadolu’daki Rum Ayaklanmaları:
Yunan işgallerinin başlaması ile çıkartılmıştır.
3.   Ermeni Ayaklanmaları:
Çukurova ve doğu Anadolu’da ermeni devletleri kurmak için Ermenilerce çıkarılmıştır.
Ayaklanmaların Sonuçları
•   Milli mücadelenin kazanılmasını geciktirmiştir.
•   Anadolu’daki işgalleri kolaylaştırmıştır.
•   Çok sayıda Müslüman Türk insanı şehit düşmüştür.
•   Maddi yönden büyük kayıplara neden olmuştur
•   Ayaklanmaların bastırılması TBMM’nin otoritesini ve gücünü artırmıştır.
•   Düzenli ordunun kurulmasını hızlandırmıştır.
•   Ayaklanmaların bastırılmasıyla milli birliğin sarsılıp yok olmayacağı anlaşılmıştır.
•   Ayaklanmaların bastırılması hilafeti, saltanatı ve Osmanlı hükümetinin otoritesini zayıflatmıştır.

3 3 3