Cevaplar

  • Eodev Kullanıcısı
2012-12-10T17:48:37+02:00

alıntıdır.

1) Dr. Rıza Nur [1879 Sinop - 1942 İstanbul]:


4 Mayıs 1920'de bakan olan Dr. Rıza Nur, bakanlığı zamanında bir yandan bakanlık örgütünü yapılandırmaya, diğer yandan da az sayıda Osmanlıdan TBMM yönetimine aktarılmış bulunan eğitim kurumlarını ayakta tutmaya çalışmıştır. Fakat ağır savaş koşulları nedeniyle yerel yönetimlerin öğretmenlerin maaşlarını ödeyememelerine bağlı, salgın halinde öğretmenlerin meslekten ayrılmaları ve eğitim kurumlarının kapanmaları olayları devam etmiştir.

 


Rıza Nur'un 9 Mart 1920 tarihinde TBMM'de okuduğu programın eğitim hedefleri arasında şu iki madde kayda değer:

a)Halk kitlesinde yaşayan Türkçe sözcükler toplanarak dilimizin büyük bir sözlüğü meydana getirilecek.

b) Millî ruhu meydana geliştirecek tarihsel, toplumsal ve edebî eserler uzmanlarına yazdırılacaktır[6].

 

2) Hamdullah Suphi Tanrıöver [1885 İstanbul - 10 Haziran 1966]


Tanrıöver'in millî eğitim bakanlığında icraatlarının geri plânında Atatürk'ün görüş ve direktifleri yatmaktadır. Bu salt Tanrıöever için geçerli bir durum değil, bundan sonraki millî eğitim bakanları için de aynı özellik varlığını sürdürmektedir.

 


Tanrıöever'in millî eğitim politikasında ilk göze çarpan Atatürk'ün Ankara Maarif Kongresinde yapmış olduğu konuşmadır. Bu konuşmanın içeriğine bundan sonraki bakanlar da sadık kalmışlar belirlenen hedefleri gerçekleştirmek için çalışmışlardır. Bu konuşmada Atatürk, Türkiye'de ileride daha sağlıklı bir ortamın sağlanmasına kadar geçecek süre içinde de boş durulmamasını, eğitim örgütünün verimli bir şekilde çalıştırılmasını istemiştir. Çocukların ve gençlerin eğitimi konusundaki istek ve buyrukları da şunlardır:

 


"Çocuklarımız ve gençlerimiz yetiştirilirken, onlara bilhassa mevcudiyeti ile hakkı ile birliği ile taarruz eden bilumum yabancı anasırla mücadele lüzumu ve efkar-ı milliye-yi kemali istiğrak ile hep mukabil fikre karşı şiddetle ve fedakârane müdafa zarureti telkin edilmelidir. Yeni neslin bütün kuvva-yı ruhiyesine bu evsaf ve kabiliyetin zerki mühimdir. Daimi ve müthiş bir cidal şeklinde tebarüz eden hayat-ı akvamın felsefesi, müstakil ve mesut kılmak isteyen her millet için bu evsaf-ı kemali şiddetle talep etmektir.

 

...

istikbal için hazırlanan evlad-ı vatana, hiçbir müşkül karşısında serfüru etmeyerek kemal-i sabır ve metanetle çalışmalarını ve tahsildeki çocuklarımızın ebeveynlerine de yavrularının ikmal-i tahsili için her fedakarlığı ihtiyardan çekinmemelerini tavsiye ederim...[7]

Bunların yanı sıra Tanrıöever zamanında, "İstiklâl Marşı" kabul edilmiştir.

 

3) Mehmet Vehbi Bolak [1883 Balıkesir-1958]


19 Kasım 1921'den itibaren 11 ay 16 gün bakanlık yapan Mehmet Vehbi Bulak zamanında, geleceği biçimlendirecek etkili bir çalışma yapılmamıştır.

 

4) İsmail Safa Özler [1885 Adana-08.07.1940 Adana]


Millî mücadelenin zaferle sonuçlanmasından sonra devlet, ülkenin imarı için ancak çalışmalara başlayabilmiştir. İşte bu zamanda iş başına gelen (6.11.1922) İsmail Safa Özler, Atatürk döneminde gerçekleştirilecek olan eğitim devrimleri için gerekli fikrî ve hukukî zemini hazırlamıştır.

 


Ali Fethi Okyar tarafından kurulan kabinenin programı 14.08.1923 tarihinde TBMM'de okunmuştur. Programda ilk defa eğitim ile ilgili ilke ve politikalara yer verilmiştir. Eğitim hedefleri içerisinde konumuzla bağlantılı olarak şunlar vardır:

 


Halkın talim ve terbiyesi için gece dersleri ve çırak mektepleri tesis olunacak, halkın lisanıyla ve halkın ihtiyacına muvafık kitaplar yazdırılacak tabı ve teksir ve memleketin her tarafına tevzi edilecektir.

 


Program TBMM'de okunduğu zaman Ankara'da I. Heyet-i İlmiye çalışmalarına devam etmekteydi. Hükümet programıyla heyetin çalışmaları ben niteliktedir.

 

I. Heyet-i İlmiye:

15 Temmuz 1923 tarihinde Ankara'da başlayan toplantı 15 ağustos 1923 tarihine kadar bir ay aralıksız sürmüştür. Savaştan yeni çıkmış olan Türk devletinin var olan eğitim sorunları derinliğine tartışılmış ve Türk eğitim sistemine yeni bir şekil vermek üzere de bazı önemli kararlar alınmıştır.

 


Heyetin çalışmalarına dönemin eğitim, bilim ve devlet adamları katılmıştır.[8] Gündemde yer alan 24 ana başlık için altı komisyon kurulmuştur. 24 ana gündem maddeleri arasında konumuzu ilgilendiren beşinci ve altıncı maddelerdir: "Millî büyük sözlük ve dilbilgisi/ Millî müzik, millî dil ve edebiyat" komisyonlar içinde ise, "orta tedrisat komisyonu". Komisyonun almış olduğu kararlar zaman zaman Hakimiyet-i Milliye gazetesinde yayımlanmıştır.[9]

 

Tevhidi-i Tedrisat Kanunu:

Daha Ankara Maarif Kongresinin (16.07.1921) açılışında Türkiye'de eğitim ve öğretimin birleştirilmesinin gerekli olduğunu dile getiren Atatürk'ün, buyrukları doğrultusunda hazırlanmış olan söz konusu kanun 3 Mart 1924 tarihinde TMMM'ne sunulmuş ve kanunlaştırılmıştır.

 


2 Mart 1924 günü Cumhuriyet Halk Fırkası grubunda tartışılıp, kabul edilen 3 önemli yasa tasarısı, mecliste 3 Mart 1924 günü kabul edilmiştir. Bunlar:

Halifeliğin kaldırılmasına ve Osmanlı hanedanının yurt dışına çıkarılmasına ilişkin Urfa milletvekili Şeyh Saffet Efendi ve 53 arkadaşının yasa önerisi. Şer'iye ve Evkaf vekaletlerinin kaldırılmasına ilişkin Siirt milletvekili Halil Hulki Efendi ve 57 arkadaşının yasa önerisi. Tevhid-i tedrisat hakkında Saruhan milletvekili Vasıf Bey ve 57 arkadaşının yasa önerisi.
0