Cevaplar

2012-10-01T21:40:46+03:00

Kayaçlar yer yüzünü su, gaz ve organik varlıkların dışında yer kabuğunu oluşturan temel unsurlardır. Yol yarmaları, maden ocakları ve taş ocakları gibi yerlerle, toprak veya enkaz örtüsünden yoksun topografya yüzeylerinde mostralarına rastladığımız kayaçlar, yer şekillerinin oluşum ve gelişimlerinde rol oynayan önemli etkenlerden biridir. Onların fiziksel ve kimyasal özelliklerindeki farklılıklar yer şekillerinin de farklı olmalarına sebep olur. Çünkü bu özellikler, kayaçların, aşındırma etmen ve süreçlerine karşı dayanıklı veya dayanıksız olmalarını tayin eder. Örneğin kalker ve jips gibi eriyebilen kayaçların bulunduğu sahalarda lapya, dolin, uvala gibi özel yer şekilleri oluşmaktadır. Genel olarak, tektonik hareketlerle ters durumlar meydana gelmemişse, aşınmaya karşı dayanıklı kayaçlar yüksek yer şekillerini, kolay aşınan ve parçalanan kayaçlar ise alçak yer şekillerini meydana getirirler. Granitlerden müteşekkil sahalarda granit topografyası adı verilen özel bir topografya tipi oluşur. Benzer şekillere siyenit, diorit, andezit, bazalt ve gnays gibi heterojen kayaçlar üzerinde de rastlanır.

0
En İyi Cevap!
2012-10-01T21:40:53+03:00

KAYAÇLAR VE YER KABUĞU
 Yer Kabuğu:Dünyamızın tüm canlıların üzerinde yaşadığı katmana-tabakaya denir.Kalınlığı 40 km.’dir.
  • Yapısında inorganik (mineraller ve tuzlar) maddeler bulunur.Canlıların besin kaynağı olan toprak bu katmanda bulunur. Yeryüzündeki kayaçlar çeşitli etkiler sonucu oluşmuşlardır.Bu kayaçlar özelliklerine göre adlandırılır:
 
 
  1.Magmatik Kayaçlar: Yerin derinliklerinde bulunan magmanın (lavların) yerin derinliklerinde veya yer yüzüne çıktıktan sonra soğumasıyla oluşurlar.(Yani lavların soğumasıyla.)
  ÖR:Bazalt,andezit,granit,gabro gibi. Magmatik kayaçların özellikleri:
  1.)Çok serttirler.
  2.)İçerisinde canlı kalıntılar (fosil) yoktur.
  3.)Kayaçlar coğrafik etkilerle (sıcak-soğuk,rüzgar-su) aşınarak inceler ve kuma düşer. 
 
 
  2. Tortul Kayaçlar:
  -Kum taneleri yağmur-seller aracılığıyla deniz veya göllerin çukur yerlerine taşınarak birikir ve tortul katmanları oluştururlar bu katmandan oluşarak ve suyun basıncıyla katmanlar halinde tortul kayaçları oluşur.Özellikleri:
  1.)Değişik zamanlarda oluştuklarında katmanlar halindedir.
  2.)İçerisinde fosil denilen canlı kalıntıları bulunur.
  3.)Fazla sert değillerdir.Çabuk aşınırlar.
  ÖR:Kömür,kireç taşı,kum taşı ve çakıl taşı.
 
 
  3. Başkalaşım Kayaçları:
  Doğadaki tüm maddeler zamanla değişir.Ufalır,aşım şekli ve yapısı değişir.Böylece kayaçlar birbirine dönüşebilir.
   -Başkalaşım kayaçları magmatik veya tortul kayaçların yeraltında kalarak sıcaklık ve basıncın etkisiyle değişmesi sonucu oluşurlar.
  Başkalaşım kayaçları tortul kayaçların başkalaşımı sonucu oluşmuşlarsa içinde canlı kalıntılar bulunabilir.
 -Heykel yapımında kullanılan taşlar ve renkli mermerler tür tür kayaçtır.
            
       MADENLER VE TEKNOLOJİ
 Mineraller :  Kayaçların yapılarındaki farklı maddelere denir. Mineraller renk, sertlik, yumuşaklık gibi özellikleriyle birbirinden farklıdır. Yemek tuzu, kurşun kalem içerisindeki karbon, tencerelerdeki alüminyum, bebek pudraları günlük yaşantımızda kullanılan minerallere örnek verilebilir. Ayrıca birçok alanda çinko, demir gibi mineraller kullanılır.
 Madenler :  Ekonomik değeri olan kayaçlara ‘’maden’’ denir.
  Bakır: İyi bir iletkendir. Elektrikli cihazlarda ve mutfak eşyası yapımında kullanılır.
  Bor: Yüzyılın en önemli madenidir. Jet, uzay mekiği gibi taşıtların yakıtıdır. Bunun dışında diş fırçasından boyaya elektronikten yakıta kadar 7000 ayrı kullanım alanı vardır.
  Cıva: İlaç ve boya sanayinde, dişçilikte ve termometre yapımında kullanılır.
  Demir: Otomotiv ve inşaat sektöründe, ray yapımında kullanılır.
  Talk: Pencere, kapı, seramik ve kauçuk yapımında, pudra üretiminde kullanılır.
   Kurşun: Akü yapımında ve ambalaj malzemesinde kullanılır.
     FOSİLLER
 1- Fosil ve Fosilleşme :
  Canlıların uzun zaman (milyonlarca yıl) öncesinden günümüze kadar gelen kalıntı (kemik, iskelet, diş, kabuk, yaprak, gövde kalıpları) ya da izlerine fosil denir.
  Canlıların öldükten sonra vücutlarındaki yumuşak kısımlarının çürümesi ve kalan sert kısımlarının toprak ve taşlarla yani tortularla örtülmesi olayına fosilleşme denir. 
  Fosilleri inceleyen bilim dalına paleontoloji, fosillerle ilgili çalışma yapan bilim adamlarına da paleontolog denir.
  • Fosiller, tortul kayaçlar içinde uzun bir sürede oluşurlar. 
  • Bazı fosiller, içlerinde bulunduğu kayaçların yaşlarının belirlenmesinde kullanılır.
  • Tortul kayaçlar içinde gözle görülebilir fosillerin yanında gözle görülemeyecek kadar küçük fosiller de bulunmaktadır.
  • Kömür, petrol, doğal gaz fosilleşme sonucu oluşan fosil yakıtlardır.
      Fosillerin Yararları :
  1- Tortul kayaçların hangi zamana ait olduğunun (yani yaşlarının) anlaşılmasını sağlar.
  2- Fosillerin bulunduğu bölgenin geçmişteki coğrafi durumunu ve iklim şartlarının nasıl olduğunun anlaşılmasını sağlar.
  3- Nesilleri tükenmiş veya eski zamanlarda yaşamış canlıların (Dinozor, mamut) tanınmasını sağlar. 
  4- Canlıların geçirdiği gelişim dönemleri hakkında bilgi edinilmesini sağlar.
  5- Yer kabuğunda oluşan değişimler hakkında bilgi verir.
  6- Fosil yakıtların oluşmasını sağlar.
  

1 1 1