Cevaplar

2012-12-20T19:11:07+02:00

Bitkilerin Tohumlarının Yayılma Yolları Nelerdir

Bitkilerin tohumlarının yayılma yolları birbirinden çok farklılık göstermektedir. Bitkiler yaşamış oldukları doğanın şartlarına göre değişik yollar ile yayılmaktadırlar. Bitkilerin yayılma yollarını ana başlıklar ile ifade edecek olursak; diğer hayvanlar ile yayılma. Bu bazen hayvanların bedenleri ile taşıması bazen de yedikten sonra tohumları dışkılamaları yöntemi ile olmaktadır. Diğer bir yayılma yolu ise rüzgar ve yağmurlar vasıtası ile gerçekleşen dağılmadır. 

Bitkiler tohumlarını bazen döllenme olmadan yaydıkları gibi bazı bitkiler tohumlarını yayarken diğer tohum ile döllenmeye ihtiyaç duymaktadırlar. Bitkilerin tohumları uzun süre kendilerini doğa ortamının zor şartlarında koruyabilecek nitelikte yaratılmışlardır. Bitkilerin tohumlarını yayma yolları ile ilgili diğer teferuatlı bilgiler ise şöyledir.

Bitki yayılışı, Koroloji olarak da bilinir,Ernest Haeckel tarafından Koroloji şöyle tanımlanmıştır: Belirli fauna ve flora alanlarındaki sistematik birimlerin coğrafi dağılışları,kökenleri ve bunların değişmelerinin araştırılmasıdır. Bitkiler uygunçevre şartlarının bulunduğu yerleri örterek yaşama alanlarını çizmiş olurlar. Böylece türlerin ilk yaşamaya başladığı yerlere gen merkezi (çıkış merkezi) adı verilir. Örneğin Verbascum'un (sığırkuyruğu) gen merkezi orta Anadolu'dur.

Bitkilerin dağılışı ve göçü her ne kadar birbirine sıkıca bağlı ise de faaliyetleri farklıdır. Dağılış, bitkinin bulunduğu çevreden tohumlarla yayılması ve yeni yerlere ulaşmasıdır. Oysaki göç bir gelişmeyi içerir. Dolayısıyla dağılış, göçün gerekli habercisidir ve yeni çevre kazanılmasının sona ermesidir. Doğada tohumla yayılma yapan taksonomik birimlerin sayısı azdır. Yayılmayı ve göçü sağlayan bitki kısımlarına Diaspor denir.

Diasporlar, yer değiştirme yeteneğinde olup genellikle üreme organlarıdır. Örneğin spor, tohum veya meyve gibi. Bir çok hallerde diasporlar vejetatif kökenli özel organlar olabileceği gibi bitkinin değişikliğe uğramış kısımları, bitkinin tümü hatta bitki grupları da olabilir.

Genellikle aynı bitki veya aynı birey değişik tipte diaspor meydana getirebilir. Böylece kuzey yarım kürenin mutedil bölgelerinde orman ağaçlarının büyük bir kısmı örneğin meşe ve göknar normal olarak tohum üretirler, fakat bunlar dip sürgünü, çelik veya diğer aktif olan vejetatif kısımlarla da üreyebilir. Bundan başka birçok koloni yayılma gösterir. Örneğin Phragamines (su kamışı) dünyanın büyük bir kısmına yayılmıştır. Su kamışı bu yayılmayı tüysü meyvesi ile rüzgarlarla ve az çok yüzebilen rizomlarla, su ile de yapabilirler.

Bu arada bir kısım bitkiler çok fazla yayılma olanaklarına sahip iken, bir kısmı bundan yoksundur. Bitki türlerinin coğrafi alanlara yayılış şekilleri takım, familya,cins, ve türlere göre çok değişiktir. Yayılma ve çoğalma imkanları en fazla olan talli bitkilerdir. (Bakteriler, Mantarlar ve Algler); buna karşılık Fanerogamların (Çiçekli bitkiler) yayılma ve çoğalma olanakları daha sınırlıdır. Tohumlu bitkiler aktif ve pasif olmak üzere iki şekilde yayılırlar.

Aktif yayılma (otokori): Bitkiden oluşan tohumun yine aynı bitkinin kendi olanaklarını kullanarak yere düşüp etrafa yayılmasıyla olur.

Pasif yayılma (allokori): Tohumların taşıyıcılar tarafından başka yerlere götürülmesiyle olur.

2 5 2