Cevaplar

2012-12-21T18:16:10+02:00

Fiil soylu kelimeler; fiil kökünden oluşturulmuş, cümlede bir iş veya oluş bildiren sözcükler. Türkçedeki fiil soylu sözcükler fiiller ve fiilimsilerdir. Fiilimsiler kendi içinde üçe ayrılır: İsim-fiil(mastar), Sıfat-fiil (ortaç), Zarf-fiil (ulaç).

Dün gece birkaç saat televizyon izledim. (fiil) Sana birşey sormak istiyorum. (fiil) Sana birşey sormak istiyorum. (isim-fiil) Şu masayı kullanmamızın bir mahsuru var mı? (isim-fiil) Bahçede oynayan çocuklar benim sınıf arkadaşlarım. (sıfat-fiil) Gelecek sene Dubai'ye gideceğim. (sıfat-fiil) Gelecek sene Dubai'ye gideceğim. (fiil) Yarış köpekleri uçarcasına koşuyorlardı. (zarf-fiil) Yarış köpekleri uçarcasına koşuyorlardı. (fiil)

Fiil cümlelerinin yüklemi her zaman bir fiildir:

Yarın kütüphaneye gideceğim. (fiil cümlesi. "Gitmek" fiili ile oluşturulmuş yüklem.) Bugün hava ne kadar güzel. (isim cümlesi. "Güzel" sözcüğü isim soylu.) Fiil köklü isimler [değiştir]

Fiilimsilerin cümlede isim soylu sözcükler gibi (isim, sıfat, zarf vs. olarak) kullanımı bu sözcüklerin "geçici" bir özelliğidir. Eğer bu durum "kalıcı" hale gelirse, yani fiil soylu sözcük kalıcı olarak adlaşırsa fiil soyluluk özelliğini kaybeder. Bu durum sözcüğün sonuna -mek mastar eki getirilerek test edilebilir. Mastar eki getirildiğinde sözcüğün anlamı değişiyorsa bu sözcük artık fiil soylu değildir.

Örneğin yiyecek anlamındaki "dolma" sözcüğü dolmak fiilinden gelmesine rağmen -ma yapım eki ile bir isme dönüşmüştür ve cümlede fiil soylu bir kelime değildir:

Bu dolmalar çok lezzetli olmuş (isim. Dolmak fiili ile dolma aynı anlamda değildir.) Bardağının tamamen dolmasını istemiyorsan kahve makinesindeki şu düğmeye basmalısın. (isim-fiil. fiil soylu zira sözcük "dolmak" anlamında kullanılmış.) [gizle] g   t   d Türkçe dilbilgisi  Fonetik     Sesler Ünlü • Ünsüz   Ses uyumları Büyük ünlü uyumu • Küçük ünlü uyumu   Ses olayları Ses türemesi • Ünlü düşmesi • Ünsüz düşmesi • Ünsüz benzeşmesi • Ünsüz sertleşmesi • Ünsüz yumuşaması • Ünlü daralması   Kök ve ekler     Yapım ekleri İsimden isim yapan ekler • İsimden fiil yapan ekler • Fiilden fiil yapan ekler • Fiilden isim yapan ekler   Çekim ekleri Haber (bildirme) kip ekleri • Dilek kip ekleri • Ek-fiiller • Hâl (durum) ekleri • Çoğul ekleri • Eşitlik eki • Vasıta eki • Bildirme eki • İlgi ekleri • İlgi zamiri • İyelik ekleri • Koşaç • Olumsuzluk eki •Şahıs ekleri • Soru eki   Sözcük bilgisi     Sözcük türleri   İsim soylu İsim (ad) • Sıfat (önad) • Zarf (belirteç) • Zamir (adıl) • Bağlaç • Edat (ilgeç) • Ünlem   Fiil soylu Fiil (eylem) • Fiilimsi (eylemsi) • İsim-fiil (mastar) • Sıfat-fiil (ortaç) • Zarf-fiil (ulaç)   Anlamına göre sözcükler Temel • Yan • Gerçek • Mecaz • Deyim • Terim   Yapısına göre sözcükler Basit • Türemiş • Birleşik   Tamlamalar İsim tamlaması • Sıfat tamlaması   Cümle bilgisi   Cümlenin öğeleri Özne • Yüklem • Nesne (Belirtili nesne • Belirtisiz nesne) • Dolaylı tümleç • Zarf tümleci   Anlamına göre cümleler Olumlu • Olumsuz • Soru • Ünlem • Emir • Gereklilik • İstek • Dilek • Şart   Yapılarına göre cümleler Basit • Birleşik • Bağlı • Sıralı   Kuruluşa göre cümleler Kurallı (Düz) • Devrik • Eksiltili • Parantez   Yüklemin cinsine göre cümleler İsim cümlesi • Fiil cümlesi
1 5 1