Cevaplar

2012-10-02T20:07:07+03:00
Elhan-ı Şita Şiiri Yorum

 

 

ELHAN-I ŞİTA

Cenap Sahabettin bu şiirde daha önce kullanılmamış buluşlar ortaya koymuştur. Servet-i Fünûn döneminde yeni sayılan ve birçok tartışmaya yol açan isim ve sıfat tamlamaları kullanmıştır. Şair, bu buluşları terkipler (tamlamalar) şeklinde ortaya koymuştur. Şair, sözcüklere “Kapladı bir derin sükûta örneklerinde olduğu gibi, insanla ilgili değişik anlamlar yüklemiş, kişileştirme yapmıştır. çok

Şair çok sayıda benzetme yapmıştır. Bu benzetmeler, Divan edebiyatında her şair tarafından ortaklaşa kullanılan benzetmelerden farklıdır. Bu benzetmeler, Cenap Sahabettin tarafında bulunmuştur. Şairin bu yaklaşımı şiiri, süslü ve özentili bir niteliğe büründürmüştür.

Şair bu şiirde kışı hep baharla ve bahara ait şeylerle (kuşlar, güvercin sesleri, kuş tüyleri, kelebek gibi) karşılaştırmaktadır. Şair şiirde sadece doğa tasviri yapmakla yetinmemiştir. Şiirde insani duyguları da anlatmaya çalışmıştır.

Bu şiir “serbest müstezat” nazım biçimiyle yazılmıştır. Bu nazım biçimi, Divan edebiyatında yoktur.

Bu şiirin; şairin, sözlere günlük anlamları dışında yeni anlamlar yüklemesi, duygu ve düşünceleri mecazlarla ve mısraları musikiyle sezdirmeye çalışması, alışılmış biçimler dışında yeni ve serbest biçimlere başvurması bakımından sembolist akımın özelliklerini taşıdığını söyleyebiliriz.

Bu şiirin kalıbı ise şöyledir:

1. Feilâtün (fâilâtün) mefâilün feilün (fa’lün

2. Feilün

3. Fa’lün

Bu şiirde dikkati çeken en önemli özelliklerden biri de şekil ve üslubun son derece işlenmiş olmasıdır. Dönemin özellikleri bakımından içeriğin özgün bir yanı yoktur. Şiir, bir kış manzarasının betimlenmesinden ibarettir. Eskiler kışı daima statik (durgun) olarak ele almışlardır. Cenap, onu hareketli bir manzara hâlinde işlemiş, karın yağışını tasvir etmiştir. Şairin kışla ilgili izlenimleri, klişeleşmiş olan “beyazlık” ve “soğukluk” nitelikleriyle sınırlı kalmamış; çok yeni şekillere bürünmüştür. Şiirde anlatılan kar yağışı, müzikal bir anlatımla yansıtılmıştır. Bu nedenle şair bu şiirine “Elhân-ı Şitâ” (Kış Musikisi) adını vermiştir. Şair bu şiiriyle âdeta bir müzik eserini taklide çalışmıştır.

Bu bağlamda, yukarıdaki şiirin en önemli yanı şekil, vezin ve çeşitli ahenk unsurlarıyla bir musiki ortaya çıkarmasıdır. Karların yağışı, Cenap’a musiki izleniminden başka, çeşitli imajlar da çağrıştırmıştır. Bu imajlar zinciri, söz konusu şiire bir resim karakteri vermiştir. Şiirdeki bu müzikal ve resim öğeleri Servet-i Fünûn şiirinin, özellikle de Cenap Şahabettin’in şiirinin önemli bir özelliğidir. Bu şiire kaybolan bir mutluluğun hüznü egemendir. Düşen karlara, bahara ait sevimli unsurların zavallı hatırası karışmaktadır. Kaybolan bahar ile bir kader gibi çökmekte olan kış arasında âdeta bir trajedi cereyan etmektedir. Bu yönleriyle de bu şiir, Servet-i Fünûn şiirindeki “karamsar ve hüzünlü havayı” yansıtmaktadır.

Cenap Sahabettin, en güzel eserlerinden biri olan, “Elhân-ı Şitâ”da vezni, yukarıda gösterdiğimiz gibi, üç kere değiştirmiştir. Bu farklı şiir kalıplarından birincisi, şiirin ilk iki bölümünde; ikinci kalıp şiirin 3. bölümünde; üçüncü kalıp ise şiirin 4. bölümünde kullanılmıştır. Cenap bu yolla, şiirin biçimi ile ölçüsünü birleştirmiştir. Böylece karların hareketini, hem bağımsız hem de birbirine bağlı bir şekilde göstermiştir. Şair, farklı kalıplarla, şiire temaya uygun bir hareketlilik kazandırmıştır. Şiiri monotonluktan kurtarmıştır. Bir şiirde birden fazla aruz ölçüsü kullanılması, Servet-i Fünûn şiirinin genel özelliklerinden biridir. Tev-fik Fikret ve Cenap Sahabettin şiirde bu yolu açarak Divan şiirinin en önemli niteliklerinden birini yıkmışlardır.

“Elhân-ı Şitâ”da tema, şekil ve vezin tekrarlarının yanında “Gibi kar / Karlar” örneklerinde 

1 4 1
2012-10-02T20:09:37+03:00

servetifünun edebiyatı döneminde yazılmıştır.

0