Cevaplar

2012-12-31T18:16:03+02:00

MADDEYİ TANIYALIM

1. Madde Nedir?

Çevremizde bulunan bütün canlı ve cansız varlıklara madde denir.

İçinde yaşadığımız evimiz, seyahat ettiğimiz otomobil, minibüs, okuduğumuz kitap, yazı yazdığımız defter, yediğimiz yiyecekler, içtiğimiz su, hava, toprak birer maddedir.

 

 

4. Maddeleri Niteleyen Özellikler Nelerdir?

Maddeleri saydam-opaksert-yumuşakparlak-matesnek-berksuyu çeken-suyu çekmeyensuda batan-suda yüzenpürüzlü-pürüzsüzrenk ve koku gibi özelliklerine göre niteleriz.

Saydam ve Opak Maddeler:

Su, cam, hava gibi ışığı geçiren maddelere saydam; metal, tahta, taş gibi ışığı geçirmeyen maddelere de opak maddeler denir. Saydam maddeler çeşitli renklerde olabilir.

Sert ve Yumuşak Maddeler:

Bazı maddeler sert, bazıları yumuşaktır. Tahtaya çakılan çivi sert, tahta çiviye göreyumuşaktır. Tahtayı kesen testere demiri kesemez. O halde demir tahtadan serttir.

Taş parçasına parmağımızı bastırırsak şekli değişmez, oysa bir sünger parçasına parmağı-mızı bastırırsak şekli değişir. Taş sert, sünger yumuşaktır.

Sert plastikten yapılmış bir cetvel ısıtılırsa yumuşar, esnek bir hal alır.

 

Parlak ve Mat Maddeler:

Altın yüzük, çelik tencere, gümüş tabak parlaktır. Araba lastiği, kömür, odun, toprakmattır.

 

Esnek ve Berk Maddeler:

Sapan lastiği, mutfak süngeri, ambalaj lastiği esnektir. Kalem, tahta, porselen tabakberktir. Esnek maddeler bükülebilir. Berk maddeler ise bükülemez.

Sağlam ve Kırılgan Maddeler:

Cam sert yapılı bir maddedir. Ancak camdan yapılmış bardağa çekiç ile vurulursa bardak kırılır. Demir levha çekiçle dövülerek şekillendirilebilir. Demir, camdan daha sert olmadığı halde camdan sağlamdır.

Suyu Çeken ve Suyu Çekmeyen Maddeler:

Yağmur yağdığında bahçede fazla su birikmez. Çünkü toprak suyu çeker. Beton veya asfalt yollarda ise su birikir. Bunun nedeni beton ve asfaltın suyu çekmemesidir.

Yere su döküldüğünde yeri temizlemek için pamuklu kumaş kullanırız. Çünkü pamuklu kumaşın su çekme özelliği vardır. Yapısında naylon bulunan kumaşlar suyu çekmez. Bu nedenle şemsiye, yağmurluk gibi eşyalar naylon kumaştan yapılır.

Suda Batan ve Suda Batmayan (Yüzen) Maddeler:

Bazı maddeler suda batar, bazıları ise batmaz ve su yüzeyinde yüzer. Maddelerin suda batması veya yüzmesi büyüklüklerine bağlı değildir.

Taş, madeni para suda battığı halde; yaprak, plastik top, tahta gibi maddeler suda batmaz.

Pürüzlü ve Pürüzsüz Maddeler:

Bazı maddelerin yüzeyi pürüzlü, bazılarının yüzeyi pürüzsüzdür. Cam şişenin yüzeyipürüzsüzdür. Ayakkabımızın altı ise pürüzlüdür. Ayakkabımızın altı da cam şişenin yüzeyi gibi pürüzsüz olsaydı yürürken kayıp düşerdik. Yüzeyi pürüzlü bir ağaç parçası rende, zımpara ve cila kullanılarak pürüzsüz, kaygan bir yüzeye sahip hale getirilebilir.

9. Maddeler Doğada Kaç Halde Bulunur?

Bir buz parçasını elinize alıp sıkınız veya bir çekiçle kırınız. Buz sert bir yapıya mı sahiptir?

“Buz sert yapılı, katı bir maddedir.”

Bir kabın içine bir miktar buz koyup ısıttığınızı düşününüz. Buz erir mi?

“Buz erir yani katı halden, sıvı hale geçer.”

Kaba biraz daha ısı vermeye devam edip elinizi kabın üstüne tutarsanız eliniz nemlenir mi?

“Eliniz nemlenir, elinizi nemlendiren suyun buhar halidir.”

Madde doğada katısıvı ve gaz olmak üzere üç halde bulunur.

10. Katı Maddelerin Özellikleri Nelerdir?

Yapıları serttir. Belli bir hacimleri ve şekilleri vardır. Değişik katıların sertlikleri aynı değildir. Örneğin; demir kaşık ile lastik topun sertlikleri farklıdır. Katılar sıkıştırılınca hacimleri küçülmez.

11. Sıvı Maddelerin Özellikleri Nelerdir?

Zeytinyağı, su, alkol, benzin gibi maddeler sıvı maddelerdir. Sıvılar, katılar gibi sert yapılı değildir. Konuldukları kabın şeklini alırlar. Belirli bir şekilleri yoktur.

12. Gaz Maddelerin Özellikleri Nelerdir?

Su buharı, benzin buharı ve hava gaz maddelere örnektir. Gaz maddeler bulunduğu kabın şeklini alır ve hacim olarak hepsini kaplar. Sıvı ve katı maddelerden daha hafiftir. Gaz maddelerin belirli bir şekli ve hacmi yoktur. Gazlar çok küçük hacimlere sıkıştırılabilir.

 

Ağaç kesildiğinde doğal, marangozda kapı veya pencereye dönüştürüldüğündeişlenmiş maddedir. Tahta, ağaçtan elde edilir. Tahta yerine kullanılan sunta ise tutkal ve odun talaşından elde edilen işlenmiş maddedir. İnekten sağılan süt doğal maddedir. Pastörize süt, peynir ve yoğurt ise sütün işlenmiş halidir.

İplik, yünden, pamuktan elde edilen bir üründür. İplik, kumaş üretiminde kullanılan birmalzemedir. Bu nedenle iplik ara üründür.

Deri doğal madde, ayakkabı işlenmiş maddedir. Kaşık, soba, otomobil, mobilya, kalem, silgi, lastik doğal maddelerin işlenmesi sonucu elde edilen eşyalardır.

22. Maddede Hal Değişimi Nasıl Gerçekleşir?

Bildiğiniz gibi maddeler doğada katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç halde bulunur. Göldeki su sıvı haldedir. Bir miktar göl suyu buzdolabının buzluğunda bir süre bekletildiğinde donar. Buz, suyun katı halidir. Bu buz oda sıcaklığında bir süre bekletilirse erir, yani sıvıhale geçer. Su bir tencerede ısıtılırsa bir süre sonra kaynar ve buharlaşmaya başlar.Buhar suyun gaz halidir.

Sıvı haldeki maddenin ortama ısı vererek katı hale geçmesine donma denir. Katı haldeki maddenin ortamdan ısı alarak sıvı hale geçmesine erime denir. Sıvı haldeki maddenin ısı alarak gaz haline geçmesine buharlaşma denir.

 

 

0