Cevaplar

2013-01-02T20:14:39+02:00

Menakıpnameler: Din büyüklerinin, bazen de tanınmış başka gruptan kimselerin olağanüstülüklerle beslenmiş hayat öyküleri ve mücadelelerini konu alan eserlerdir.

MENAKIBNAMELERİN ORTAYA ÇIKIŞI

Menakıplar divan edebiyatında hatırı sayılır ölçüde sık kullanılmış bir nesir türüdür.
Başlangıçta, Hz. Peygamberin ve güzide sahabesinin üstün ahlakını ve yaşantılarını konu edinen menâkıb-nameler de daha sonraki yıllarda tasavvuf ve tarikat erbabının hayatlarını konu edinmektedir. Arapça “menkabe” kelimesinin çoğulu olan “menâkıb” sözü, bir insanın fazilet, hüner ve meziyet gibi övünülecek vasıflarını dile getirir.

Bu konuda başka tarifler de yapılmaktadır: Övünülecek güzel iş, hareket ve davranış”. İlk önce Hadis kitaplarında, Hz. Peygamberin ashabının meziyet ve faziletleri hakkında kullanılan menakıbın, birçok tarihi şahsiyetin hal tercümeleri, bazı zümrelerin övgüye değer işleri için de kullanılmış olduğu da anlaşılıyor( Ahmet Ateş, (1970), “Menâkıb”, İslam Ansiklopedisi, VII, İstanbul: s. 701–702)

Ayrıca; menâkıb kavramından asıl anlaşılan ise, tasavvufun doğuşu ile ortaya çıkarak yayılmış olan bir anlam olmalıdır.( HaşimŞAHİN; “Tarih Kaynağı Olarak Evliya Menakıpnameleri”, Işın Demirkent Anısına, Dünya Yayınları, İstanbul, 2008, 547–566)

Menakıpnameler, iç neden olarak müridi keramet anlatılarıyla tarikata bağlamak, dış neden olarak da tarikata saygınlık kazandırmak amacıyla bir velinin menkıbelerinin toplandığı eserlerdir.

MENAKIPNAMELERİN YAZILIŞ AMAÇLARI

Menakıpnameler, seyitlerin, din yolunda savaşlar eden İslam’ın yayılması için mücadele eden kahramanların gösterdiği mücadeleler, Velilerin, evliyaların gösterdiği mucizeler, tarikat kuran şeyhlerin mucizeleri, kerametleri, tarikat üyelerinin veya dervişlerinin velileri adına yazdıkları propaganda amaçlı yazılar, şeyhlerin devletle olan ilişkileri gibi konuları içeririler.

Menakıpnamelerin bazıları isimleri bilinen kişiler tarafından bazıları da bir tarikata mensup bilinmeyen kişiler tarafından kaleme alınmıştır.

Menakıpnamelerdeki olağan dışı olayları çıkardığımız zaman geriye tarih veya sosyal hayatla ilgili çok sayıda bilgi kalır.

Menakıpnamelerde ayrıca ulemaya da kendini kabul ettirme amacı da vardır. Yazan kişi genellikle tarikatın içindendir ve metni sözlü ve yazılı kaynakların derleyerek oluşturur. Yazan kişi, yazım aşamasında kendi hayal gücünü kullanmayıp halk arasında yaygınlık kazanmış anlatıları derler. Halk da zaten bildiği dışında bir şey okumaya istekli değildir [Ahmet Yaşar OCAK; Kültür Tarihi Kaynağı Olarak Menakıpnameler: Metodolojik Bir Yaklaşım, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1992 ]

1 4 1