Cevaplar

2013-01-05T15:44:27+02:00
Sanat ve estetik kavramlarını nasıl açıklayabiliriz

Bilimsel olarak estetik konusu ya da sanatta estetik ile ilgili herkesin birleştiği bir tanım henüz bulunamamıştır. Toplum yaşamında, sanatta estetik konusunun artan önemi ve rolü, gerçeğin estetik özümsenme alanının alabildiğine genişleyip yayılması, estetik alanındaki eğitim gereksinimleri ve dolayısıyla, bütün bu çözülmesi gereken konulara dair kuramsal çalışmalar göz önünde tutulunca, estetik biliminin konusunu ve onun bilgiyle bitişik alanlarla ilişkilerini iyice belirlemek zorunluluğu kendiliğinden ortaya çıkar.

Estetik duygu bilimi anlamını ifade eder. Bu kelimeyi bugünkü anlamda ilk defa kullanan kişi, Alman Filozofu Alexandre Baumgarten dir. Alexandre Baumgarten, Aesthetica (Estetik) adlı kitabı yazmıştır. Estetik kavramının bir anlamı da güzel dir. Estetik bilimini öğrenmekle insan sanatçı olmaz ancak sanatçının güzellik anlayışını kavrayabilir. Estetik, sanatta kimi olayların eleştirel çözümlemesi yanında, sanatsal tasarımın genel yasalarını bir temele bağlamak, sanatsal kavramları kategorileriyle tanımlamak amacı ile, somuttan soyuta doğru devam eden bir sanatsal serüvenin kuramsal yorumunu kendi alanı içine alır.

Bilimsel öğretide estetik, dünyanın estetik özümsenmesinin bağlı olduğu yasaları genelleştirir. Bu yasalar sanatta daha doğrudan bir yolla ortaya çıktıkları için, estetik de, her şeyden önce, sanatın özünü ve genel yasalarını, sanatsal yaratıyı inceleyen bir bilim olarak kendini gösterir. Toplumsal gelişim ile beraber, estetik felsefe konusunda da gelişim kendini göstermektedir. Estetik biliminin gelişme nedeni, estetik etkinlikte yeni biçimlerin, yeni sanat alanlarının ortaya çıkışı ve bu alanların gelişim ve değişime uğramasıdır.

Estetiğin temel sorunlarından biri, sanatta biçim ile içerik ilişkisi sorunudur. Biçimle içeriğin uyumu, içeriğin önceliği ve biçimin etkin rolü gibi nedenler estetiğin sorunları arasında yer alır. Ancak estetik bağlamda sadece bu ilkelerle yetinmek doğru olmaz. Estetik, biçim ve içerik dahil diğer güzel ilişkilerini konusu içerisine alır.

Bilimsel öğretide estetik, sanatçıya kurgusal olarak belirlenmiş, sanat uygulaması ile ilgisi olmayan yasa ve kuralları bildirmez. Çünkü bu yasa ve kuralları, sanat kendi evrim süreci dışında bırakır. Estetik, bir yandan konusu üzerinde çözümleme yaparken, öte yandan da sanat üzerinde kesin bir etkide bulunur; sanat uygulamasını estetik ve ideolojik ölçütlerle donatır.

Doğanın her tarafında mevcut olan düzenin, ahengin ve armoninin müthiş sırrını keşfeden sanatçı, bu hislerle sanat eseri yaratırken doğadan yeterince etkilendiğini göstermiştir. Tabiat, duygularımızı meydana çıkaran objeler topluluğudur. Anadolu geleneksel süsleme sanatını ele aldığımızda, eserlerin sonsuzluk düşüncesi mesajı yüklü olduğu görülür. Çünkü gelinen seviyede, o günlerden beri oluşan birikimin katkıları vardır. Batılı anlamda Türk resminin gelişim süreci de doğal olarak modernizmle ilişkilidir. Resim sanatımızın geçmişine bakıldığında objeden uzaklaştırılan ve non-figüratif resmin kaynağı olan, bitkisel ve hayvansal figürler, çağdaş resim sanatımızda bir altyapı özelliğinde olduğu görülecektir. Batı’da 1910’lardan itibaren nesne figür ve doğa görüntüleri içerikli resim yapmak popüleritesini yitirince, sanatçı resimsel öğeler denilen çizgi, fırça tuşlu lekeler ve geometrik biçimlemelerle resim yapmayı denemeye başladı. Resimlerde doğa biçimi artık hiç kullanılmaz olmuştu. Ressamların doğa biçimine karşı geliştirdikleri bu tavırlarını kesinlikle figürsüz resimler olarak kurumsallaştırınca, bu eylemlerine de non-figüratif veya informel resim nitelemesinde bulundular.

Soyut sanat, keşfetmeye yönelik duygu ve heyecan yüklü zekanın dışa vurmasıdır. Düşünmek nesne ile ilişkiyle başlar. Düşünen sanatçı attığı tek fırça tuşunun değerini bilir, hesabını da verir. Sanatsal kültürün kavranmasıyla ve onun oluşumu üzerindeki etkisiyle birlikte insanların yaşamında estetik etkinliğin önemide artmaktadır. Sonuç olarak sanat; yaratı yöntemi, estetik ise sanatın kuramsal yorumu olduğu şeklinde ifade edilebilir.  
0