Soru

serdarkuzay kullanıcısının avatarı

"toprağın oluşumunu sağlayan yapay etkenler

"toprağın oluşumunu sağlayan yapay etkenler

gönderen Serdarkuzay

Daha fazla açıklamaya mı ihtiyacın var? Sor!

Bu soruyu Serdarkuzay kullanıcısına sor...

Cevaplar

Cevaplar

merve5255 kullanıcısının avatarı
Merve5255 cevapladı
Toprağın Oluşumunu Sağlayan Doğal ve Yapay Etkiler 

Toprak oluşumuna hizmet eden faktörler fiziksel, kimyasal ve biyolojik kaynaklı olabilir Fiziksel kaynaklı toprak oluşumunda sıcaklığın, suyun, yağışların, rüzgarın etkisi vardır Günlük, mevsimlik sıcaklık değişmeleri kayaların parçalanmasına yol açar Gündüz, güneş ışıklarının kayalar üzerine çarpması onların ısınmasına ve genleşmesine sebep olur Gece havanın soğuması sonucu, gündüz ısınmış ve genleşmiş olan kayalar, sıcaklığını radyasyon yoluyla kaybederek soğur ve büzüşür Kayaları oluşturan mineral maddeler çok farklı yapıya sahip olduklarından, bunların her birisi bu sıcaklık değişmeleri sırasında farklı tepkime gösterir Kimi erken, kimi geç ısınır veya soğur Bu sürekli genleşme, büzüşme ve farklı ısınma ve soğumayla, kaya kütlesini oluşturan materyaller yüzeyden itibaren iç kısımlara doğru birbirinden ayrılır, kayada çatlaklar meydana gelir ve nihayet bir an gelir parçalanma, ufalanma başlar Teorik olarak bu belirttiğimiz olaylar doğru kabul edilir Ancak laboratuar koşullarında, yapay yoldan ısıtma ve soğutma yapılarak kayaların genleştirilip, büzüştürülmesi, mekanik bir parçalanma ortaya çıkarmamıştır Bu yüzden bu yukarıdaki teori kısmen güvenliğini yitirmiştir

Kayaların parçalanmasında suyun ve sıcaklığın etkisi fazladır Kayalar arasında oluşan çatlaklara yağış sonrası sular dolar Havanın soğumasıyla, çatlaklar arasındaki suyun donması ve suyun donarken hacmini 10 kat arttırması, her cm2?ye yaklaşık 150-160 kg bir basınç meydana getirir Bu basınç etkisiyle kayalar parçalanır Özellikle kayaların üst yüzeyinde bu olayın meydana gelme şansı çok daha fazladır ve bu yüzden kayalar kabuk halinde soyulur ve parçalanırİlkbahar tavı dediğimiz, donmuş olarak kışı geçiren toprağın, ilkbaharda güneş ışıklarıyla ısınması ve aynen fırından yeni çıkmış taze bir ekmek gibi kabarık ve hoş bir koku yayması, furda yapı kazanması, bu mantık çerçevesinde meydana gelir

Yağışın hızına, sürekliliğine, yağışın yağmur, dolu gibi oluş şekline bağlı olarak değişik etki gücü vardır Dolu ve yağmur taneleri düşerken kazandıkları kinetik enerji, çarptıkları yüzeyde parçalayıcı, aşındırıcı mekanik bir etki meydana getirirToprak üst yüzeyine düşen ve toprak tarafından emilemeyen fazla sular toprak üzerinde birikir Eğer meyil varsa bu meyle bağlı olarak akış başlar Akışkan haldeki suların birleşmesi, sonuçta sel sularının oluşması, toprak ve kaya yüzeyini aşındırmaya başlar Aşınan kısımlar suyla beraber taşınır ve bu taşınan parçalar toprak ve kayaları daha da parçalarBilindiği gibi, sel sularının tahrip gücü çok fazladır Önüne gelen bir çok kuvvetli zannedilen engeli parçalar, yıkar ve yok eder
Etkileri dünyanın belirli yerlerinde ortaya çıksa da, donmuş suyun buzul halini alması ve buzulların aşağıya doğru kayması, toprak ve kayaların üst yüzeyini aşındırır, parçalar ve sürükler

Topraktaki kimyasal olayların cereyan etmesiyle mineral maddelerin tamamının veya bir kısmının yok olması, şekil değiştirmesi söz konusudur Böylece primer ana kaya parçaları ilk özelliğini kaybederek, sekonder başka bir yapıya dönüşür Bu bakımdan kimyasal etki iki safhada meydana gelir

1 Mevcut minerallerin yok olması
2 Sekonder ürünlerin oluşması

Sekonder ürünlerin bir kısmı ana mineral maddelerin değişmesinden, diğer bir kısmı bunların suda erimesi ve çökelmesinden sonra meydana gelir Çökelmeler ayrışmanın olduğu yerde veya suyla taşınıp biriktiği yerde de olabilirToprakta kimyasal olayların oluşması için mutlaka su, hava ve sıcaklık gibi fiziksel etmenlerin bulunması gerekir Toprak suyu içinde, toprak havasında bulunan CO2?nin erimesi, karbonik asitlerin meydana gelmesine sebep olur ve bu oluşan asitler toprağın erimesini ve kimyasal değişime uğramasını hızlandırır Özellikle kükürt ve demir sülfatların oksidasyonu sonucu ortaya çıkan sülfürik asitler ve klorun suyla reaksiyonunda meydana gelen hidroklorik asit toprakların parçalanmasında, erimesinde ve değişik yapı kazanmasında büyük rol oynar Yine çevredeki sıcaklık artışı kimyasal olayların cereyanını hızlandırır Hava içersindeki oksijen mineral maddeleri oksitleyerek yapılarını bozar ve çabuk parçalanmalarını sağlar Bunun en güzel örneği, demirin oksitlenerek paslanması ve parçalanmasıdır 

Topraktaki kimyasal ayrışma hidroliz (hidratasyon ve dehidratasyon), karbonasyon, oksidasyon, solüsyon ve indirgeme gibi olaylar sonucu meydana gelir Bir kısım mineraller (feldspat, amfibol, piroksen ve mikalar) su ile temas ettiklerinde, suyu bünyelerine alarak değişime uğrar İşte bu olaya ?hidrasyon veya hidratasyon? adı verilir Mineraller içine suyun girmesi onların hacmini arttırır ve dirençlerini azaltırturkeyarenanet Bir örnek olarak, kırmızı renkli hematit, su alarak sarı renkli limonit haline geçer Bu sırada oksidasyon da meydana gelecek olursa olay daha kolay ortaya çıkar





  • 1 Yorum
  • Şikayetim var!
  • Teşekkürler (4)
  • oy ver Seviye: 4, Oylar: 2

Yorumlar

Bu cevap için yorumunu buraya yaz...