Cevaplar

  • Eodev Kullanıcısı
2013-01-14T19:56:55+02:00

evet.. cekim eki ve yapim eki...............................

2 5 2
2013-01-14T19:57:12+02:00
2. Hâl (Durum) Ekleri
İsim soylu sözcüklere gelerek onların yüklemle ya da diğer sözcüklerle ilgilerini sağlayan eklerdir.   a. - i hâl eki (belirtme hâli) : İsimlere getirilen "-ı, -i, -u, -ü" ekidir. "Ses - i duydum." "Okul - u bitirdim." cümlelerinde kullanılan eklerdir. Fiilin neyi etkilediğini gösterir. Fiile sorulan "kimi, neyi" sorularına cevap verir.   b. - e hâl eki (yönelme hâli) : İsme getirilen "-a, -e" hâl ekidir. "Okula dün gitmedim." cümlesinde yer bildirir. "Akşama size geleceğiz."  cümlesinde zaman bildirir; zarf yapar.   c. - de hâl eki (bulunma hâli) : İsme getirilen "-da, -de, -ta, -te" ekidir. "Durakta otobüs bekliyor."  cümlesinde yer bildirir. "İki saattir ayakta duruyor."  cümlesinde durum bildirerek zarf yapmış. "Beşte gidelim sinemaya." cümlesinde zaman bildirerek zarf yapmış. "Onlar sanatın gözde kişileridir."  cümlesinde eklendiği sözcüğün anlamını değiştirmiş ve sıfat yapmış. "-de" hâl eki bu durumda yapım eki olmuştur.   "Tarlada adam boyunda mısırlar vardı." cümlesinde sıfat yapmış ancak yapım eki olmamıştır. d. - den hâli (çıkma durumu) : İsme getirilen "-dan, -den, -tan, -ten" ekidir. "Dükkândan az önce çıktı." cümlesinde yer bildirmiş. "İzmir'e akşamdan gidelim." cümlesinde zaman bildirmiş. "Sıradan kitaplar sana bir şey kazandırmaz."   cümlesinde eklendiği sözcüğün anlamını değiştirerek sıfat yapmış ve yapım eki olmuş. "Kitaptan daha iyi dost olur mu?" cümlesinde karşılaştırma bildirmiş. "Hastalandığından okula gelememiş." cümlesinde neden bildirmiş.   e. Yalın hâli : İsimlerin hâl eki almamış şeklidir. İsimler hâl ekleri dışındaki çekim eklerini aldıklarında yalın hâlden çıkmaz. "Çiçek, evler, okulumuz, kitap, ağaç..."   3. Eşitlik Eki İsim soylu sözcüklere gelip onlara değişik anlamlar katan ve anlama bağlı olarak onları sıfat, zarf yapan - ce , -ca (-çe, -ça) ekleridir. "Böyle çocukça davranmamalısın." (benzerlik) "Ailece tatile gittik." (topluluk, birlikte) "Benden boyca uzunsun". (karşılaştırma, bakımından) "Bence sen de haklısın." (görelik, kanaat) "Masraflarınız şirketimizce karşılanacak." (tarafından)   4. İyelik Eki Eklendiği ismin bir şahsa ya da nesneye ait olduğunu gösteren ektir. Aitlik ilgisini, kendinden önceki bir sözcüğe ya da söz öbeğine bağlayarak bildirir. Altı şahsa göre çekimlenir. (benim) defter - im      « silgi-m (senin) defter - in      « silgi-n (onun) defter - i      « silgi-si (bizim) defter - imiz      « silgi-miz (sizin) defter - iniz      « silgi-niz (onların) defter - leri      « silgi-leri           İyelik eklerini benzer eklerle karıştırmamak gerekir. Örneğin iyilik üçüncü tekil kişi eki ile belirtme hâli eki karıştırılabilir.   "Ev- i yeni aldık." (o evi) "Ev- i çok büyükmüş." (onun evi)   Bu iki sözcükte de "-i" eki var. Hangisi iyelik, hangisi hâl anlamak için şu soruyu sorabiliriz: "Kimin evi?"
1 5 1