Cevaplar

2013-01-15T17:40:08+02:00

Atatürk’ ün yaşamında ilk olağan üstü başarısı çocukluk çağında, orta öğrenimi döneminde matematik dersinde olmuş ve bunun sonucu olarak dersin öğretmeni O’ nun adına “Kemal” adını vermiştir. Atatürk’ün yaşamında matematiğin önemi bu güne kadar bildiğimiz veya ilkokullarda öğrenmiş olduğumuz gibi matematik öğretmeninin Kemal ismini vermesinden çok ötedir.

Cumhuriyetten önce çeşitli okullarda okutulmuş matematik kitaplarını incelerseniz; içlerinde Arap harfleriyle yazılmış formüller; Müselles, murabba veya hatt-ı mübas gibi günümüz matematiğinde bir anlam ifade etmeyen bir çok terim görürsünüz. Günümüzde Atatürk sayesinde kullandığımız terimlere baktığımızda, bu eski Arapça terimlerin anlaşılmasının ve hatırlanmasının ne denli güç olduğuna hak verirsiniz. “Müsellesin sathı yatalay, dikeley zarbının müsavatına müsavidir.” Bu cümleden ne anlıyorsunuz? Belki anneanne ve dedelerimiz bize bu cümle içinden bir kaç kelimeyi günümüz Türkçe’sine çevirebilir ama bir çoğunuz gibi bizde bu cümleyi ilk okuduğumuzda hiç bir şey anlamamıştık. Oysa bu cümle “ üçgenin alanı, tabanı ile yüksekliğinin çarpımının yarısına eşittir.” demektir. Bu cümledeki kavram anlaşılmazlığı bile bize Atatürk’ ün bu konuda matematiğe ve diğer ilimlere ne denli değerli bir çalışma bıraktığını anlamamız için yeterli olacaktır.

Atatürk’ ün matematik dünyasına kazandırdığı diğer bazı terimlerden de şöyle örnekler verebiliriz;
Bölen : Maksumunaleyh
Bölme : Taksim
Bölüm : Haric-i Kısmet
Bölünebilme : Kabiliyet-i Taksim
Çarpı : Zarb
Çarpan : Mazrup
Çarpanlara Ayırma : Mazrubata Tefrik
Çember : Muhit-i Daire
Çıkarma : Tarh
Dikey : Amudi
Limit : Gaye
Ondalık : Aşar’i
Parabol : Kat’ı Mükafti
Piramit : Ehram
Prizma : Menşur
Sadeleştirme : İhtisar
Pay : Suret
Payda : Mahrec
Teğet : Hatt-ı Mübas

1 5 1
2013-01-15T17:41:24+02:00
Dil devrimiyle birlikte dili Osmanlıca’ dan öz Türkçe’ye dönen bir toplumun eski dildeki geometri terimlerini anlayabilmelerine olanak yoktur Bu eksikliğin farkında olan Atatürk, yaverinden Avrupa kaynaklı bir geometri kitabı istetir Kendisine getirilen Fransızca geometri kitabını Türkçeye çevirmiş ve matematik eğitiminin gelişimine bizzat kendisi katkıda bulunmuştur Terimlerin bir çoğunun karşılığını kendisi geliştirmiştir     Eski dildeki geometri ve matematik terimlerinin bazılarının yeni dildeki karşılıkları şunlardır: Atatürk’ün Türkçeye Kazandırdığı Matematik Terimleri   Yeni – Eski Bölen – Maksumunaleyh Bölme – Taksim Bölüm – Haric-i Kısmet Çarpanlara Ayırma – Mazrubata Tefrik Çember – Muhit-i Daire Çıkarma – Tarh Dikey – Amudi Limit – Gaye Ondalık – Aşar’i Parabol – Kat’ı Mükafti Piramit – Ehram Prizma – Menşur Sadeleştirme – İhtisar Teğet – Hatt-ı Mümas 
0