Cevaplar

2013-02-03T13:51:08+02:00




OSMANLI ÖNCESİ DÖNEM:

Hunlar: 
Tarihte değinilen ilk Türk boyu MÖ 8’inci yüzyılda ortaya çıkan Hunlardır. Çin kaynakları Hunları Hiung-nu olarak anarlar. At sırtında göçlerin tarihte ilk örnekleri bu dönemde başlar. Batıya yönelen Hunlar olağanüstü hazırlık düzeyleri ve şaşırtıcı hareket yetenekleriyle zaman 
içinde kendileriyle aynı atçılık disiplinine sahip olan Germenler ve yüksek bir kültür düzeyindeki Romalılar üzerinde üstünlük kurmuşlardır. 

Göktürkler: 
MS 552’de Bumin Kaan’ın kurduğu Göktürk İmparatorluğu yaygın bir diplomatik ilişkiler dizisi oluşturmuştu. Göktürkler yedinci yüzyılda Çin egemenliği altına düşmüş olmakla birlikte Kutluk adlı kahramanlarının yönetiminde 532’de yeniden bağımsızlıklarına kavuşmuşlar, 716 yılında Kutluk’un oğlu Bilge Kaan imparator olarak kardeşi Kültekin ve babasının deneyimli veziri Tonyukuk ile birlikte ülkesini yüksek bir yaşam düzeyine ulaştırmıştı. Bu durum 745 yılına kadar sürmüştü. Bu dönemden kalan Orhun yazıtları Tonyukuk’un (ölümü: 720), Kültekin’in (ölümü: 731) ve Bilge Kaan’ın (ölümü: 734) mezar taşlarından oluşmaktadır. 

Uygurlar: 
Göktürk İmparatorluğu 745 yılında aynı etnik kökenden gelen Uygurlarca yıkılmış, böylece Göktürk bayrağı altındaki bütün Türkler Uygurlara bağlanmışlardır. Bölgenin Türkistan olarak tanınması Uygurlar nedeniyledir. 1229’da Moğollar Uygur yönetimine son vermişler, ancak Uygurlar varlıklarını onların üst kültürel ve politik tabakası olarak sürdürmüşlerdir. 

Türkler ve İslam: 
Türkler ve Müslümanlar arasındaki ilk ilişkiler sekizinci yüzyılda başlamış ve kimi Türk boyları İslam dinine geçmişlerse de Omayadların (661-750) Arap yanlısı politikaları bu ilişkileri bir ölçüde sınırlandırmıştır. Abbasi hanedanına egemenliği ellerine geçirmeleri için destek veren Omayadlara karşı o dönemde girişilen politik çekişmelerin en büyük bölümü bölgedeki Müslüman Türkler ile İranlılar (MS 750) arasında geçmiş, pek çok Müslüman Türk Abbasi yönetiminde yer almış, bu nedenle İslam dinine duyulan ilgi Ceyhan Irmağı ötesindeki Türkler arasında büyük artış göstermiştir. Bu ilgi dönemin Halifelerinden Muktesim’in 835 yılında salt Türklerden oluşan elit bir ordu kurmasıyla daha da pekişmiştir. İslam dininin Orta Asya bozkırlarına yayılmasında ticaretin de önemli bir rolü vardır. Kervanlara katılan Türk Şafii dervişleri Türklerin İslam dinine geçmelerinde azımsanmayacak bir görev üstlenmişlerdir. Türkler onuncu yüzyılda Müslüman olarak politik birliğe kavuşmuşlardır. Bu gelişmelerin ardından Karahanlar ilk Müslüman Türk Devletini kurmuşlardır. 

Karahanlılar: 
Türkistan ile Maveraünnehir arasında 990 ile 1212 arasında egemen olan Karahanlar, Samanoğlu yönetimine son vermişlerdir. Bu Devletin kurucusunun Buğra Han olduğu Buğra han yazıtında belirtilmektedir. Karahan yönetimi özellikle Türk kültürü ve sanat tarihi bakımından önem taşır. Pek çok kentlerde bu dönemde camiler, okullar, köprüler ve kervansaraylar kurulmuş, Buhara ve Semerkant bilim odakları durumuna gelmiş ve Türk dili de büyük bir gelişme olanağı bulmuştur. Dönmemin en önemli kitapları arasında Yusuf Has Hacip’in 1069 ve 1070 yıllarında yazdığı Kutadgu Bilik (“Mutlu Kılan Bilgi”) sayılabilir. Şiir kalıbı içinde imparatorlara bir öneriler dizisi niteliğini taşıyan bu eserde yöneticilere temel eşitçillik, erk (Devlet), anlayış (eseme) ve inanç düşünceler sunulmaktadır. 


0
2013-02-03T13:57:10+02:00

İLK TÜRK - İSLAM DEVLETLERİ

I.    Karahanlılar (840 - 1212)

Batı Türkistan'da; Karluk, Yağma ve Çiğil Türkleri tarafından kurulan ilk Müslüman Türk devletidir. İslam’ı kabul eden ilk Karahanlı hükümdarı Satuk Buğra Han olmuştur. İslamiyet onun zamanında resmi din olarak kabul edilmiştir.

Karahanlı Devletinin ilk müslüman Türk devleti olmasından dolayı Orta Asya’da Türk-İslam kültür ve medeniyetinin temeli Karahanlılar tarafından atılmıştır. Karahanlılar halkının tamamının Türk olması ve devletin Orta Asya’da kurulmasından dolayı Karahanlıların İslamiyeti kabul ettikleri halde İslam ve İran kültürlerinden pek fazla etkilenmedikleri görülür

 

II.   Gazneliler Devleti (962 - 1183)

Gazneliler Devleti, Samanoğulları Devleti komutanı ve Horasan Valisi olan Alp Tekin tarafından 962’de Afganistan’ın Gazne şehrinde kurulmuştur. Gazneli Devletinin en ünlü hükümdarı Gazneli Mahmut’tur.

 

Gazneli Mahmut’un Hindistan’a düzenlediği seferler sonucu Hindistan’da İslamiyet hızlı bir şekilde yayılmaya başlamıştır. Hindistan’da İslamiyet’in yayılması ile birlikte Kast Sistemi etkisini yitirmeye başlamıştır.

 

III. Büyük Selçuklu Devleti (1040 - 1157)

A.  Tuğrul ve Çağrı Beyler Dönemi

Tuğrul ve Çağrı Beyler Gaznelilerle mücadele ettiler. Gaznelilerle yapılan Dandanakan Savaşı’nı Selçuklular kazandı (1040). Bu savaşla Büyük Selçuklu Devleti resmen kurulmuştur.

Tuğrul Bey zamanında Irak, İran ve Azerbaycan fethedildi. Türk akıncıları Doğu Anadolu’ya girdi. 1048’de yapılan Pasinler Savaşı’nda Bizans ordusu ilk kez mağlup edildi.

Abbasi halifesinin yardım isteği üzerine 1055’de Bağdat’a giren Tuğrul Bey, Abbasi halifesini Şii Büveyhoğullarının baskısından kurtararak halifeyi himayesi altına almıştır. Abbasi halifesi, Tuğrul Bey’e doğunun ve batının sultanı ünvanını verdi. Böylece Selçuklular İslâm Dünyası’nın siyasi lideri haline gelmiştir.

B. Alparslan Dönemi (1064 - 1072)

Tuğrul Beyin 1063’te ölümünden sonra yerine Çağrı beyin oğlu Alparslan geçmiştir(1064). İlk olarak Gürcistan üzerine yürüyerek Gürcistan’ı kendine bağladı. Doğu Anadolu’ya girerek Kars ve Ani’yi ele geçirdi. 1070’de Anadolu üzerinden Suriye’ye girdi. Bu sırada Bizans İmparatorunun doğuya sefere çıktığını öğrenen Sultan Alp Arslan Doğu Anadolu’ya dönerek 26 Ağustos 1071’de Bizans ordusunu Malazgirt’te yendi.

C. Melikşah Dönemi (1072-1092)

Melikşah dönemi Büyük Selçuklu Devletinin en parlak devridir. Ülke en geniş sınırlarına ulaşmıştır. Sınırlar Ege Denizi’nden Tanrı Dağlarına, Kafkaslardan Basra Körfezi’ne ve Hint Okyanusu’na kadar ulaşmıştır.

D. Büyük Selçuklu Devletinin Yıkılışı

Melikşah’ın 1092’de ölümü üzerine oğulları arasında taht kavgaları başladı. Bu kavgalar dönemine Fetret Devri denir. Bu dönemde Selçuklu Devleti birliğini koruyamadı. Anadolu, Suriye ve Kirman Selçukluları merkezden ayrılarak bağımsız devletler haline geldiler.

Sultan Sencer iç karışıklıkları önlemeyi başardı ise de 1141’de Karahitaylarla yaptığı Katvan Savaşı’nda yenildi. Oğuzlar isyan ettiler. 1157’de Sultan Sencer’in ölümü ile Büyük Selçuklu Devleti yıkıldı.

 

IV. DİĞER TÜRK İSLAM DEVLETLERİ

1)   Tolunoğulları Devleti (868 - 905)

Mısır’a vali olarak atanan Tolunoğlu Ahmed Mısır'da ilk Türk - İslam devleti olan Tolunoğulları Devletini kurdu (868). Suriye'yi de egemenlik altına alan Tolunoğulları Mısır'da tarım, ticaret ve imar faaliyetlerine önem verdiler. Tolunoğulları kendilerinden sonra Mısır'da bin yıl sürecek Türk hakimiyetinin öncüleri oldular.

 

2)   İhşidiler Devleti (935 - 969)

Mısır’da vali olarak görev yapan Toğaçoğlu Muhammed tarafından İhşidiler Devleti 935’te kuruldu. Fatimiler bu devlete 969'da son verdiler.

3)   Eyyubiler Devleti (1174 - 1250)

Zengilerin Mısır’a yardım amacıyla gönderdiği Şirkuh, Fatimiler Devletini yıkarak, Mısır’a hakim oldu. Yerine geçen Selahaddin Eyyubi bağımsızlığını ilan etti (1174).

Selahaddin Eyyubi Mısır’ı egemenliği altına aldıktan sonra Haçlılarla mücadele etti. Başta Kudüs olmak üzere Suriye’deki birçok şehri Haçlılardan geri aldı. Kudüs Krallığına son verdi (1187). Selahaddin Eyyubi’nin ölümünden sonra iç karışıklıklar çıktı. Devlet zayıfladı ve ordudaki memlük askerleri Eyyubiler Devletine son verdiler (1250).

 

4)   Memlükler Devleti (1250 - 1517)

Memlük komutanı Aybeg tarafından Mısır’da kuruldu. Hicaz, Suriye ve Anadolu'nun güney bölgelerini de egemenlikleri altına aldılar.

Devlet yönetimi babadan oğula geçen  bir saltanat şeklinde olmamıştır. Yönetim tek bir hanedanın elinde olmayıp, askeri gücü eline geçiren komutanlar ve emirler hükümdar olmuşlardır. Memlükler, Mısır'da Türk - İslam kültürünü kalıcı hale getirmişlerdir. Baharat Yolu ve Akdeniz ticareti ile zenginleşmişler ve devlet teşkilatında Büyük Selçukluları örnek almışlardır. Memlük Devleti, Yavuz Sultan Selim'in 1517 Ridaniye Savaşıyla Mısır'ı ele geçirmesi üzerine yıkıldı.

0