Cevaplar

2013-02-06T10:24:02+02:00

İSİM TAMLAMALARI

İki veya daha fazla ismin yeni bir anlam meydana getirecek şekilde birlikte kullanılmasıyla oluşan söz gruplarına isim tamlaması denir. Ad takımı şeklinde de söylenebilir.

İsim tamlamalarında ilk isme tamlayan; ikinci isme tamlanan denir. Bu kural iki isimden oluşan tamlamalar için geçerlidir. İkiden fazla isimden oluşan tamlamalarda genellikle son isim tamlanan diğerleri tamlayan olur. Fakat bu kurala uymayanlar da vardır.
Bahçenin
duvarı. Bahçenin duvarının boyasının rengi. Bizim okulun tahta kapısı
Tamlayan Tamlanan Tamlayan Tamlanan Tamlayan Tamlanan

İsim tamlamalarının çeşitleri ve özellikleri şöyledir:

1-BELİRTİLİ İSİM TAMLAMASI


Tamlayan -ın -in -un -ün tamlanan -ı -i -u -ü eklerinden birini alır. Tamlayan sesli harfle biterse -n kaynaştırma harfi; tamlanan sesli harfle biterse -s kaynaştırma harfi kullanılır.
Bahçe-n-in kapı-s-ı
NOT :* "Su" ve "ne" kelimeleri bu kurala uymaz. Örnek: Su-y-un tad-ı ne-y-in tad-ı.


Zamirler tamlayan veya tamlanan olabilir. Örnek: Bizim evimiz. Çocukların birkaçı... Tamlanan isim sayı veya belirsizlik bildiren bir kelime olursa tamlayan eki -ın -in -un -ün yerine-den -dan eki gelebilir. (Adamların ikisi....Adamlardan ikisi) Bazı belirtili isim tamlamaları sıfat tamlamasının ters çevrilmesiyle oluşur. (Taze balık...Balığın tazesi) Bazı b.isim tamlamalarında tamlayan ve tamlanan yer değiştirir. (Çok verimlidir ovası Konya'nın...) (Konya'nın ovası...)


2-BELİRTİSİZ İSİM TAMLAMASI

Tamlayan tamlama eklerini almaz. Tamlanan -ı -i -u -ü eklerini alır.
Bahçe kapısı gönül dostu...

Tamlayan somut veya soyut isim olabilir: Kitap kabıduygu yoğunluğu

Tamlanan somut soyut isim veya isimleşmiş olabilir: Masa örtüsü gurbet düşüncesi dünya güzeli.(İsimleşmiş sıfat)


Tamlayan çoğul eki alabilir: Öğretmenler odası...


"Kendi" kelimesi belirtisiz isim tamlamalarında tamlayan olabilir. Bunun dışındaki zamirler belirtisiz isim tamlamalarında tamlayan ve tamlanan olmaz.: Kendi evi...


İsim-fiiller tamlanan olabilir: Gece yürüyüşü...


Bazı belirtisiz is.tamlamaları kendisinden sonra gelen ismi niteler ve sıfat görevi kazanabilir: Deniz mavisi gömlek....


Bazı belirtisiz isim tamlamalarında tamlama eki günlük konuşmada düşebilir: Hatay sokağı...Hatay sokak. Bu durumun yazıda gösterilmesi yanlıştır. (Lokanta Bahar) veya (Bahar Lokanta) yanlıştır. Doğrusu (Bahar Lokantası) şeklinde olacaktır.


Bu tamlamalarda mecazlı anlatım görülebilir: Laf salatası ömür törpüsü...


Bazı belirtisiz isim tamlamaları kalıplaşarak birleşik kelime olmuştur: Kuşadası hanımeli..


Bazı belirtisiz isim tamlamalarının başına bir sıfat gelebilir: Kırmızı kadın ceketi...


Bazen belirtisiz isim tamlamalarında sıfatın başa gelmesi dil yanlışlığına yol açar: Devlet Eski Bakanı (Doğru)... Eski Devlet Bakanı (Yanlış)



3 . TAKISIZ İSİM TAMLAMASI

Tamlayan ve tamlanan tamlama eklerini almaz. Tamlayan tamlananın hangi maddeden yapıldığını veya neye benzediğini bildirir. Takısız isim tamlamaları ile sıfat tamlamaları birbirine karıştırılmamalıdır.

Takısız İsim Tamlaması
Sıfat Tamlaması
Tahta çanta Güzel çanta
Demir kapı Büyük kapı
Demir yumruk Sert yumruk
Badem göz Siyah göz
Çini vazo süslü vazo
Altın bilezik Burgulu bilezik
ZİNCİRLEME İSİM TAMLAMASI


En azından üç isimden oluşan tamlamalara denir.
Dedemin dedesinin dedesi Ayşe'nin kardeşinin okul çantası.
NOT: Zincirleme tamlamayı oluşturan kelimelerden en az biri sıfat görevinde kullanılıyorsa böyle tamlamalara KARMA TAMLAMA denir. Karma tamlamalar isim tamlamalarının tamlayanı ile tamlananı arasına bir sıfat girmesiyle oluşabildiği gibi iki sıfat tamlamasının birleşmesiyle de oluşabilir. (Babamın eski ceketi)(Güzel Türkiye'nin güzel çayı)
     NOT ALINTIDIR

0
2013-02-06T10:24:32+02:00

İki veya daha fazla ismin yeni bir anlam meydana getirecek şekilde birlikte kullanılmasıyla oluşan söz gruplarına isim tamlaması denir. Ad takımı şeklinde de söylenebilir. 
İsim tamlamalarında ilk isme tamlayan; ikinci isme tamlanan denir. Bu kural iki isimden oluşan tamlamalar için geçerlidir. İkiden fazla isimden oluşan tamlamalarda genellikle son isim tamlanan diğerleri tamlayan olur. Fakat bu kurala uymayanlar da vardır. 
Bahçenin
 duvarıBahçenin duvarının boyasının rengiBizim okulun tahta kapısı 
Tamlayan Tamlanan TTamlayan -ın -in -un -ün  tamlanan -ı -i -u -ü eklerinden birini alır. Tamlayan sesli harfle biterse -n kaynaştırma harfi; tamlanan sesli harfle biterse -s kaynaştırma harfi kullanılır. Bahçe-n-in kapı-s-ı 
NOT :* "Su" ve "ne" kelimeleri bu kurala uymaz. Örnek: Su-y-un tad-ı ne-y-in tad-ı.



Zamirler tamlayan veya tamlanan olabilir. Örnek: Bizim evimiz. Çocukların birkaçı... Tamlanan isim sayı veya belirsizlik bildiren bir kelime olursa tamlayan eki -ın -in -un -ün yerine-den -dan eki gelebilir. (Adamların ikisi....Adamlardan ikisi) Bazı belirtili isim tamlamaları sıfat tamlamasının ters çevrilmesiyle oluşur. (Taze balık...Balığın tazesi) Bazı b.isim tamlamalarında tamlayan ve tamlanan yer değiştirir. (Çok verimlidir ovası Konya'nın...) (Konya'nın ovası...)

amlayan Tamlanan Tamlayan Tamlanan 

0