Cevaplar

2013-02-07T19:26:24+02:00

Biyolojik önemi olan lipitler; yağ asitleri, nötr yağlar (trigliserit),

fosfolipitler ve steroitlerdir.

1. Nötral Yağlar (trigliseritler)

Üç molekül yağ asidi ve bir molekül gliserinin ester bağları

ile bağlanmasından oluşur. Tepkime sonunda üç molekül

su açığa çıkar (dehidrasyon sentezi tepkimesi). (Şekil 1)

2 3Yağ asidi Gliserin + (gliserol) ←⎯⎯⎯⎯→Nötral yağ +3H O

Gliserole bağlanan 3 yağ asidi aynı olabileceği gibi farklı

da olabilir. Böylece nötral yağlar çeşitlenir.

Hayvanlardaki depo yağların büyük çoğunluğu nötral yağdır.

Doymuş ve doymamış yağlarla mumlar bu gruba girer.

Değişik yağ asitlerinin kullanılması yağları çeşitlendirir.

Yağ asitleri karbon atomlarının oluşturduğu uzun zincire

hidrojen atomlarının bağlanması ile oluşur (hidrokarbon

zinciri). Karbon zinciri uzunluğu, karbon-karbon arasındaki

tek ya da çift bağ sayısı ve diğer özellikler bakımından çeşitlilik

gösteren birçok farklı yağ asitleri vardır. Karbon –

karbon arasındaki bağ sayısına göre, yağ asitleri, doymuş

ve doymamış olarak çeşitlenir.

Doymuş yağ asitleri, karbonlar arasında tek bağ bulundururlar.

Doymuş yağ asitleri bulunduran yağlar ise doymuş

nötral yağlardır. Hayvansal kökenlidir ve oda sıcaklığında

katıdır. Örnek: Tereyağı, kuyrukyağı, içyağ.

Gliserin ile doymamış yağ asitlerinin (karbonları arasında

çift bağ bulunan) oluşturduğu doymamış nötral yağlar

(trigliseritler) ise oda sıcaklığında sıvıdır ve bitkiseldir. Örnek;

zeytinyağı, ayçiçek yağı vb. Sıvı yağlar, hidrojen ile

doyurulduklarında katı haldeki margarinlere dönüşür.

İnsanda karbon zincirinde tek çift bağ bulunduran oleik asit

sentezlenebilmekte fakat iki çift bağ bulunduran linoleik

asit sentezlenememektedir. Bazı hormonların yapımı için

gerekli olan linoleik asidin besinlerle alınması gerekir. İnsanda

sentezlenemeyen ve besinlerle alınması gereken

yağ asitlerine zorunlu (esansiyel) yağ asitleri denir.

2. Fosfolipitler

Bir gliserin molekülü, iki yağ asidi

ve azotlu fosfat grubu içeren yağlardır

(Şekil 2).

Fosfolipitler, hücredeki zar yapısının

temelini oluşturur. Zar yapılardaki

çift sıra halinde dizilmiş fosfolipitlerin

hidrofobik (suyu sevmeyen)

yağ asidi kuyrukları birbirine bakacak

şekilde içte, hidrofilik (suyu seven)

baş kısımları ise dışa gelecek

şekilde yer alır.

Hücre zarı, mitokondri, endoplazmik

retikulum gibi zarlı organellerin

zarlarında fosfolipitler bu şekilde dizilerek

aralarına suyun sızamadığı

bir duvar oluşturur. Su ve suda çözünen

maddeler ancak özel geçitlerden

(protein porlar) geçebilir.

Şekil 2: Fosfolipit

3. Steroitler

 

 

 

 

 

Karbon atomları içeren 4 halkadan oluşmuş, en küçük

yağlardır. Vitamin D, erkek ve dişi eşey hormonları (östrojen,

testosteron), kolesterol, steroit yapıdadır. Genel olarak

steroit hormonlar metabolizmanın düzenlenmesinde

önemlidir.

 

 

 

 

 

4. Glikolipitler

Bir lipit ve bir de karbonhidrat kısım içeren bileşiklerdir.

Karbonhidrat kısmı molekülün hidrofilik kutbunu oluşturur.

Bu bileşik hücre zarının yapısına katılır ve sinir hücrelerinde

bulunur.

Yağların Canlılar İçin Önemi

Genel olarak hücrelerde yapı maddesi (plazma zarı, çekirdek

ve organel zarlarında) ve enerji deposu olarak kullanılırlar.

Gram başına, karbonhidratların iki katı enerji kazandırır;

ancak solunumda yıkılmaları için çok fazla oksijen

gerekir. Canlı sistem bu nedenle karbonhidratlara öncelik

verir. Yağların hücresel solunumda kullanılmaları sırasında

enerji ile birlikte metabolik su açığa çıkar. Kış uykusuna

yatan hayvanlarda ve uzun süre uçan göçmen

kuşlarda enerji ve su gereksinimi bu yolla sağlanır.

Deri altında ve iç organların çevresinde depolanan yağlar

yalıtım maddesi gibi ısı kaybını önlerken canlıyı basınç ve

darbelere karşı da korur.

Yağlar, ayrıca yağda çözünen vitaminlerin (A, D, E, K) bağırsak

epitelinden emilmesini ve hücre zarından geçişini

kolaylaştırır.

Vücuda fazla alınan karbonhidrat ve proteinler yağa dönüştürülerek

depolanır.

 
0
En İyi Cevap!
2013-02-07T19:27:20+02:00

proteın      amınoasit 

karbonhidrat    glikoz    

1 5 1