Cevaplar

2013-02-12T18:29:46+02:00

Herhangi bir insanın, fikrin veya bir
olayın resimlendirilerek gülünç şekilde anlatılması. Bir insanın veya bir olayın ayrıntılarına girmeksizin,
kısa, düşündürücü ve özlü bir fikir vermek veya genellikle güldürmek için bâzı özelliklerinin göze
çarpıcı bir şekilde resimlendirilmesi. Karikatür, bir resim sanatıdır. Bu resimleri çizenlere “karikatürcü”
veya “karikatürist”denir.
Karikatür, özelliği îtibârıyla tanınan, bilinen orijinalinden farklıdır. Karikatür, konu olan bir kişinin veya
bir olayın dikkati çekici özelliklerini ortaya koyar. Çoğu zaman kişinin bâzı özelliklerinin abartılmasını
konu eden karikatür, o kişiyi hicvetmek, küçültmek ve onunla alay etmek vâsıtası olarak da
kullanılmaktadır. Alay etmek, insanların birbirlerini hafife alması, rencide etmesi, onu küçük ve gülünç
duruma düşürmesi demektir. Bu hususta Avrupalı filozof Bergson “İnsanlar, yalnız insanları veya
insanlarla ilgili olayları gülünçleştirmeyi düşünmüşlerdir.” demiştir.
Çok eski devirlerden beri karikatürün yapıldığı bilinmektedir. Pompei ve Herculanın kazılarında, duvar
ve vazolarda çeşitli karikatür örneklerine rastlanmıştır. Esas karikatür sanatı, Rönesans devrinde
başlamıştır. Fakat Champfleury, eskiden yapılan resimleri karikatürden saymamaktadır. Resme konu
olan kişilerin özellikleri aydınlatılmadığı için karikatür sayılmaz. Bunlara “bürlesk” denir.
Taş, tuğla, vazo ve duvar gibi yerlere yapılan karikatür, baskı makinesi bulunup da kitaplar ve
gazeteler yayınlanmaya başlayınca daha da gelişti.
On sekizinci yüzyılda yaşamış İspanyol ressamı Goya, siyâsî karikatürleriyle ün yaptı. Aynı çağda
yaşamış İngiliz ressamı William Hogarthda eserlerinde bu özelliğe çok yer verdi.
Gazeteciliğe karikatürü ilk defa Fransız ressamı Charles Philippon getirdi. Hatta 1831’de Paris’te La
Caricature Gazetesi’ni kurdu. Ondan sonra İngilizler ve Almanlar da karikatürü gazetecilikte
kullanmaya başladı. İngiltere’deki ünlü siyâsî mîzâh dergisi Punch bu çığırın kısa zamanda
gelişmesine yol açtı.
Karikatür, kendine özgü sâdeliği ve didaktik (öğretici) tarafı sebebiyle herkes tarafından benimsendi.
Karikatürde insanları veya tipleri hicivli olarak canlandırma şekli ilk olarak 16. yüzyılda olmuştur.
Meselâ, Agostino Carracci ve Giovanni Bernini tarafından ele alınmıştır. On altıncı yüzyılın tanınmış
karikatürlerinden birisi, küçük bir el arabasında midesini taşıyan ve bir yandan da kusan bir oburu
tasvir eden Alman karikatürüdür.
Siyâsî konuları gâye edinen karikatürler, 18. yüzyılda çoğaldı. Luterciliğin ortaya çıkışı İngiltere’de
Hannover Hânedânıyla Jakobitler arasında meydana gelen olayları anlatan çizgiler önemli siyâsî
karikatürler arasında sayılmaktadır. Son zamanlarda milletlerarası karikatürcüler arasında Fransa’da
Sennep, Guérin ve Effel; İngiltere’de Sir David Low; Almanya’da da P. Simmel bilinmektedir. Şâir ve
edipliklerinin yanında Victor Hugo ile Alfred de Musset birer karikatürcüydüler.

1 5 1
2013-02-12T18:29:53+02:00

Karikatürlü kartpostallar ilk kez 1880 yılında Almanya’da basıldı. İngiltere’de ise ancak 1902′lerde ortaya çıktı. Ancak, oldukça büyük bir beğeni gördü. İngiltere’deki kartların yaratıcısı, çok üretken bir kaleme sahip olan Donald McGill idi. Deniz Kuvvetleri’nde mimar olarak görev yapan bu İskoç asıllı Kanadalı sanatçı, ünlü yazar George Orvvell’in de belirttiği gibi, aslında para peşinde koşan biri değildi. Yine de çok zengin olan yaratıcı gücüyle, 12 bini aşkın “karikatürize posta kartı” üretti. Bunların günümüze ulaşabilen en eski örneğinin üzerinde, 7 Aralık 1904 tarihi vardır. Woodbury serisinin 1140 numaralı parçası olan bu kartta, McGill’in yaratıcı zekâsının örneklerinden birini görürüz. Bir bando eri, elindeki davul tokmağıyla bir bank sırasına oturmuştur. Yanında da sevgilisi vardır. Tokmak kızın vücuduna yöneliktir. Kız, “Ne düşünüyorsun Tommy?” diye sorar. Erkek, “Senin aklından geçenleri” deyince, kız, “Oh, terbiyesiz” diye bağırır. Buna benzer esprilerle süslediği kartlarından 350 milyon adet satılan Donad McGill, büyük bir servetin sahibi oldu.

0