Cevaplar

  • Eodev Kullanıcısı
2012-10-11T17:44:53+03:00

DENETLEYİCİ VE DÜZENLEYİCİ SİSTEMİMİZ



Vücudumuzda, bir dakika içerisinde, sayamayacağımız kadar çok olay gerçekleşir.Bir saat veya bir gün içerisinde gerçekleşen olay sayısını ise tahmin etmek çok zordur. Duyuları algılamak, düşünmek, yürümek, konuşmak gibi birçok olay aynı anda gerçekleşir. Ancak bu kadar çok ve karmaşık olan bu olaylar birbirinden bağımsız ve kontrolsüz değildir. Bütün bu olaylar sistemlerimiz tarafından gerçekleştirilir. Vücudumuzdaki sistemlerin düzenli, birbiriyle uyumlu ve sorunsuz olarak çalışmasını, denetleyici ve düzenleyici sistemimizsağlar. Denetleyici ve düzenleyici sistemimiz, sinir sistemi ve iç salgı bezlerinden oluşur.

Sinir sistemi
İç ve dış ortamdan gelen uyartıları alan, değerlendiren, iç organların düzenli ve uyumlu çalışmasını kontrol eden , uyartıları cevaplandıran sisteme sinir sistemi denir.
Sinir hücrelerine nöron denir.Nöronlar çevreden gelen uyarıları merkezi sinir sistemine,merkezi sinir sisteminde oluşan cevabı da doku ve organlara iletmek üzere özel bir şekil almışlardır.



Uyarının iletim yönü: dentrit-----hücre gövdesi----akson şeklindedir.

Miyelin kılıf uyartının daha hızlı iletilmesini sağlar.

NOT:Sinir hücrelerinin yapılarında sentrozom organeli olmadığından bölünerek çoğalamazlar.Bu yüzden sinir hücreleri kendilerini yenileyemezler.

İçeriden ve dışarıdan gelen uyarıların sinir hücrelerinde oluşturduğu değişimlere uyartı(impuls) denir.Bir uyartının sinir hücresinde oluşturduğu değişikliğe uyartı mesajı denir.
Dışarıdan gelen her uyartı sinir hücrelerinde bir impuls oluşturmaz.İmpuls oluşturan minimum uyarı şiddetine eşik şiddetinde uyarı denir.Bir sinir hücresi eşik değeri ve üstündeki uyarılara cevap verir.
Uyartı iletimi sırasında besin ve oksijen tüketimi,karbondioksit ve ısı üretimi olur.Bundan dolayı impuls iletiminde enerji harcanır.

• Uyartının şiddeti arttıkça impuls şiddeti artar.
• İmpuls sayısı arttıkça tepkinin şiddeti artar.
• Nöron bir uyartıyı iletirken bir başkasını iletemez.
• Uyartı şiddetinin artması impus hızını değiştiremez.

İnsanda sinir sistemi iki bölümde incelenir:

0
2012-10-11T17:45:04+03:00

1-Nöronlar 
Uyarılma , uyarıyı değerlendirme , uyarıyı taşıma (iletme) ve diğer hücreleri uyarma Yeteneği vardır. Sinir sisteminin esas hücreleridir. 
Uyarıyı alma : Kimyasal veya fiziksel etkilerle dendrıt , hücre gövdesi ve ranvier boğumlarından olur. 
Uyarıyı İletme (taşıma) : Elektriksel etkiyle gerçekleşir.
Uyarma : Kimyasal olarak gerçekleşir.

Morfolojilerine göre üçe ayrılır.

  
1-Uni polar (tek kutuplu) :  Daha çok omurgasızlarda , omurgalılarda embriyonal gelişiminde görülür. 
 2-Bi polar (iki kutuplu) :  Kulakta (korti organında) duyma , burunda koklama , retinada ve sinir  merkezinde görülür. 
 3-Multi polar (çok kutuplu) : Sinir sisteminin çoğu hücreleri böyledir. 
-          Uni polar ve bi polar nöronlar sensorik (duyu nöronu)karakterindedir. 
-          Multi polar nöronlar ise ara ve motor nöronları karakterindedir.

Görevlerine göre nöronlar üç çeşittir.

1-Duyu nöronları:Reseptörlerden aldığı uyarıları ara nöronlar taşıyan nöronlardır. 
2-Ara nöronlar: Duyu nöronlarından aldıkları uyarıları değerlendirip ilgili davranışın oluşması için efektörle ilgili motor nöronlara aktaran ve M.S.S yi oluşturan nöronlardır 
3-Motor nöronlar:Ara nöronlardan aldıkları uyarıları ilgili efektörlere taşıyan nöronlardır


2-Nöroglia  Hücreleri

Nöronların beslenmesi . Artık maddelerin uzaklaştırılması . Nöronların izolasyonu ve İmpulsların düzenli iletimi . Nöronların desteklenmesi . Sistemin toksin ve mikro organizmalara karşı korunması . Dokusal dejenerasyonda dejenere olan bölgenin doldurulması ve yamanmasında . Merkezi sistemde nöronlarda miyelin kınını oluşturma (beyin ve omurilik ak  maddesinde) rol oynar.

3-Schwann  Hücreleri

Periferik sinirlerde miyelin kınını oluşturmak. Miyelin sinirlerde aksonu kuşatmak. Periferik aksonların İşlevliliğinin devamını sağlarlar. Periferik sinirlerde aksonların yaşamı ve fonksiyonlarının devamı için zorunludur. Periferik sinirlerde aksonların regenerasyon’ unu sağlar. Nörilemmayı meydana getirir.

 
Miyelin  Kını

Aksonlarda izolasyonu sağlayarak uyartı iletim hızını arttırır. Miyelinsiz nöronlarda aksonlar schwann hücreleri ile örtülüdür. Nörona ait oluşum değildir. Ranvier boğumlarında bulunmaz. Merkezi sistemde glia hücreleri perifer sistemde schwann hücreleri oluşturur. Merkezi sinir sisteminin çoğu hücreleri ve otonom sisteminin postganglionik nöronları  miyelinsizdir. Miyelin izolasyon görevi gördüğü için impulsun iletimi ranvier boğumları arasında sıçramalarla (Saltotorik) gerçekleşir ve ileti hızı artar. Nöronlarda enerji tasarrufu sağlar.

 
Miyelin  Kınını  Taşıyan  Yapılar 
1-Somatik sinirler 
2-merkezi sinir sisteminin bazı hücreleri 
3-Otonom sistemin preganglionik nöronları
İmpuls  Oluşumu ve İletimi

Sinir Hücresi Uyarıldığında (İmpuls oluştuğunda),

O2 tüketimi artar.             Glikoz tüketimi artar.        CO2 artar. Isı artar. Na iyonları hücre içerisine alınır.               ATP tüketimi artar. K iyonları hücre dışına çıkar.

  
Uyarılan sinir hücresinde elektriksel polarizasyonda gerçekleşen değişimler:

 


Animasyonu izle Animasyonu izle Animasyonu izle

Sinir telinden geçen impuls sayısı 
1-Uyartının  kuvveti                      
2-Uyartının  şiddeti  
3-Uyartının  tekrarlanma  sıklığı   
4-Uyartının süresine..................... bağlıdır

.  
 
İmpulsun  hızı 
1-Aksonun miyelinli olup olmaması (Miyelinli sinirlerde daha hızlı) 
2-Ranvier boğum sayısı (Sayı azaldıkça hız artar) (Arasındaki mesafe arttıkça hız artar.) 
3-Akson çapı (Çap büyüdükçe hız artar.) 
NOT :   Ranvier boğumları arasındaki mesafenin uzaması iletimi hızlandırır.

 

İmpulsların Özelliği ve Sonuçları (Etkileri)

Eşik şiddeti altındaki uyarılar sinirde tepki oluşturmaz. Eşik şiddetindeki uyartı sinirde bir veya birkaç impuls oluşturur. Bu impulslar sinir boyunca ilerler. İmpulslar sinapsları geçse bile efektör yapıda tepki zayıf ve bölgesel olur. Eşik şiddetinden fazla uyarı sinirde İmpuls sayısının artmasına Sinapstan geçen impuls sayısının artmasına Tepkinin şiddetinin artmasına Daha fazla efektörle cevap verilmesine neden olur. Uyartının şiddeti impulsun hızını ve etkisini değiştirmez. Uyartının şiddeti oluşan impuls sayısıyla doğru orantılıdır. İmpuls sayısı uyartının şiddeti ve süresine bağlıdır. Uyartının şekli (Kimyasal veya Fiziksel) impuls özelliklerini  etkilemez. İmpuls sinapslardan daha yavaş geçer.(Kimyasal yol) İmpulsların sinapslarda engellenmesi veya desteklenmesi (kolaylaştırılması) diğer sinapslarla salgılanan nörotransmiter maddeler veya kimyasal alıcılarla olur. Farklı resöpterlerden alınan farklı uyaranlar sinir hücrelerinde aynı mekanizma ile taşınır.
1 1 1