Cevaplar

En İyi Cevap!
2012-10-11T20:22:52+03:00

Osmanlıya yönetim anlayışını öğretmeleri ve Osmanlı’ya manevi yönden destek vermeleri.

1 5 1
2012-10-11T22:50:32+03:00

Ahîler cihat anlayışları gereği sürekli olarak savaş yapılan "uç" bölgelerine yönelmişlerdir. Bu duygu onları Osmanlı Beyliği'nin kuruluş bölgesine doğru harekete geçirmiştir. Çünkü oralar savaşa uygun yerlerdir. Dönemin istikrarsızlığı Anadolu Selçukluları'nın yönetim zayıflığı ve Moğol baskısı "uç"lara yönelişi hızlandıran diğer faktörler olmuştur.
Uç'ta faaliyet gösteren Osman Gazi'nin amacı basit bir toprak kazanma ve orada egemenlik kurmadan ibaret değildi. Onun ideali İlâ-yı Kelimetullah'ı yani "Allah'ın adı"nı her tarafa yaymaktı. Bu nedenle diğer Derviş gaziler gibi Ahîler de Osman Gazi'nin etrafında oluşan halkaya katıldılar. Osman Gazi'nin kuvvetlerine katılan derviş gaziler ve Alperenler pirlerinin "şu ata bin batıya git atın durduğu yerde in ve hemen hizmete başla" emrinin gereğini yaptılar. Akıncı derviş-gaziler Türk'ün "Gökyüzünü vatanının çadırı yapma" idealini İslâm'ın "yeryüzünü secde yapmaya uygun duruma getirme ve zamana ezan sesiyle hâkim olma" anlayışı doğrultusunda harekete geçtiler(1).



Orta Anadolu'da Selçuklu-İlhanlı Devleti hâkim olurken uçlarda sınır bölgelerinde ve dağ kesimlerinde Türkmenler egemen durumdaydı. Doğudaki asayişsizlik ve istikrarsızlık baskı ve zulüm yüzünden göçen bir çok din âlimi şeyh ve Türkmen babası da uçlarda sığınak bulurken aynı zamanda kitleleri peşlerinden sürüklüyorlardı. Osman Gazi'nin çevresinde toplanan şeyh ve Türkmen babaları peşlerinden sürükledikleri; "... yarı Şamanî olan bu Türkmenleri İslâmlaştırıyor; Uçlarda İslâm kültürünü ve gaza mefkûresini kuvvetlendiriyor; bu sebeple de bu Türkmen istilaları gaza ve Türkmen beyleri de uç gazileri sıfatını kazanıyordu. Bu uçların dervişlerle ve zaviyelerle dolmuş olmasının sebebi budur.(2)"

Ahîlerin uçlarda yani Osmanlı Beyliğinin kurulduğu bölgelerde çok önemli roller oynadıkları fetihlerin gerçekleşmesinde büyük gayretleri olduğu bilinmektedir. Ahîler fütühatı başarmak için Osmanlı ordularına yalnız örgütlü ve imanlı savaşçı sağlamakla kalmayıp halk arasında dinî ve sosyal fikirleri propaganda etmekle de uğraşmışlardır. Onlar faaliyete geçtikleri ülkelerin sosyal yapısında ve siyasî örgütlerinde büyük yenilikler yaparak yeni gelenlerle yerli halkın kaynaşmasını sağlayarak fütühat işlerini kolaylaştırmışlardır. Rum ilini İslâmlaşmasında derviş-gazilerin alperenlerin ve Ahîlerin büyük rol oynadıkları bilinmektedir.

Barkan derviş kütlesinin fetihlerde oynadıkları rolü şöyle anlatmaktadır:

"... bazı delillere göre diyebiliriz ki orta zaman hukukiyatına karşı yeni bir sosyal nizam ve adalet telakkisi taşıyan ve esrarengiz bir din propagandası şekline bürünen misyoner Türk dervişlerinin telkinatı ordularla birlikte ve hatta ordulardan evvel fütühata çıkmış ve karşı tarafı daha evvel manen fethetmiş bulunmaktadır.(3)"

Osmanlı Beyliği'nin kuruluşu sırasında dervişlerin etkinliklerinden o dönemin bütün kaynakları bahsetmektedir(4). Hatta Beyler ile derviş pirlerinin her zaman beraber hareket ettiklerini de bu kaynaklardan öğrenmekteyiz. Osman Gazi'den başlayarak beyler derviş pirlerinin birlikte hareket ettikleri söylenebilir. Osman Gazi'nin Ahî olan Şeyh Edebali'nin kızı ile evlenmesi bunun göstergelerinden birisidir.

Osman Gazi ile kızını evlendiren Şeyh Edebali'nin; nüfûzlu varlıklı ve mütevazı bir Ahî olduğunu bütün tarihçiler belirtmektedir(5). Edebali'nin Kırşehir'de yaşanan Ahî katliamından önce Ahî Evren ile görüştüğü ve Kırşehir'den Söğüt tarafına gittiği tarihi kaynaklarda anlatılmaktadır(6).

Edebali'nin aynı zamanda Vefâî'ye tarikatının muridi ve Baba İlyas'ın halifelerinden olduğu da ileri sürülmektedir(7).

Bütün bu bilgiler Aşık Paşazade'nin varlığından bahsettiği; "Ahiyân-ı Rum Bacıyân-ı Rum Abdalân-ı Rum ve Gaziyân-ı Rum zümrelerinin(8) beraber hareket ettiklerini gösterir. Nitekim Bacıyan-ı Rum teşkilatının kurucusu kabul edilen kişinin Ahî Evren'in hanımı olduğu Abdal Musa ile görüştüğü(9) ve Bacıyân-ı Rum mensublarının aaagahlarında dokunan malzemenin yeniçerilere "külah" olduğu görüşü hâkimdir(10). Uzunçarşılı Osmanlı-Ahî ilişkisini şu şekilde açıklamaktadır:

"Osman Bey'in faaliyeti esnasında Orta Anadolu'da Ahîlik ve Babaîlik olarak iki mühim tarikat vardı. Ahî Reislerinden olup Eskişehir civarında İtburnu mevkiînde tekkesi bulunan Şeyh Edebali o havalinin en itibarlı ve sözü geçen ulularındandı. Tahsilini Mısır'da yapmış olan Edebali'nin kızı Malhatun'u Gazi Osman Bey almış ve bu suretle Ahîlerin nüfûzundan istifade temin etmişti. Nitekim Şeyh Mahmut Gazi Ahî Şemseddin ve oğlu Ahî Hasan ve sonra da Osmanlılarda Kadı Kazasker ve Vezir olan Cendereli (meşhur tabir ile Çandarlı) Kara Halil de Ahîlerden olup bunların hepsi Osmanlı Beyliğinin kurulmasında ve büyümesinde hizmet etmişlerdi.(11)"

0