Cevaplar

2012-10-16T21:22:05+03:00

evliya çelebi seyahatname:)

0
2012-10-16T21:23:08+03:00

Bir yazarın gezdiği gördüğü ve incelediği yerlerden edindiği bilgi görgü ve izlenimleri yansıtan yazıya ‘gezi yazısı’ denir.
Gezi yazılarında yalnız gezilip görülen yerlerin doğal özelliklerinin belirtilmesiyle yetinilmez. O yerlerdeki insanların gelenek görenek ve zevkleri de tanıtılmaya çalışılır. Doğru bilgi ve gözlemlere dayalı gezi yazıları tarih coğrafya toplumbilim gibi bilim dalları için de yararlı bir kaynak olarak değerlendirilebilir. Bu tür yazılar ayrıca okurların genel kültürlerini geliştirmede önemli bir rol oynar.
İnsanlar kendi yakın çevreleri dışında olup bitenleri öğrenmek isterler. kitaplarda okudukları haritada gördükleri kıta ülke veya kentlerde yaşayan insanların gelenek ve göreneklerini merak ederler. görmeyi hayal ettikleri yerleri usta yazarların aracılığıyla tanımaktan’gezer gibi olmaktan’ zevk duyarlar.kendisi de gezi türünde eser vermiş olan Ahmet Haşim bu duyguyu şöyle dile getirir’…seyahatname okumanın tadını öteden beri bilirim.bütün çocukluğum onları okumakla geçti.kış geceleri dışarıda rüzgar olurkenbir gaz lambasının ışığını gözbebeklerimde iki altın nokta gibi taşıyarak zengin bir ateş karşısındarahat bir koltukta okuduğum o Afrika ve Amerika seyahatnamelerinin masum ve namuslu üslubundan aldığım tadı bana pek az edebiyat eseri verebilmiştir.’(Bize GöreGurebahane-i LaklakanFrankfurt Seyahatnamesis.70)
Gezi yazıları gerçekten yaşanmış bir hayat kesiminin ürünüdür. Bu tür yazıların ağır basan yönü anlatılanların dikkatli bir gözleme dayanmış olmasıdır. Yazar şüphesiz gördüklerini anlatırken anılarından söz edebilir birtakım yazılı veya sözel kaynaklardan yararlanabilir karşılaştırmalar ve çözümlemeler yapabilir. Ancak tüm bu çabaların keskin ve sağlam bir gözlem gücünden kaynaklanması şarttır. Biz buna ‘görmesini bilme yeteneği’ de diyebiliriz.
Gezi yazarları uzun bir süre daha çok insanların hiç gezip görme imkânı bulamadıkları ülkeleri bölge ve kentleri tanıtma amacı gütmüşlerdir. KutuplarAfrika’nın balta girmemiş ormanları ile Orta Asya Güney Amerika gibi kıtalarda yaşayan insan topluluklarının ilginç yaşayış biçimlerini tanıtan gezi yazılarının yanında New York Tokyo Paris Londra gibi büyük şehirleri anlatan yazılara da rastlanmaktadır.
Bir gezi yazısının kendi türünde değerli olabilmesi bazı nitelikler taşımasına bağlıdır. Bu niteliklerden biri okuyucu için ilginç görünüm durum veya olayları kapsayabilmesidir. İkinci nitelik gezilen yerler ile görülen şeylerin dış görünüşünden çok öze inen ve insanların iç dünyalarını yansıtan hususları gözler önüne serebilmesidir. Üçüncü nitelik ise görülen yerler ve insanları edinilen izlenimleri yalın sürükleyici ve renkli bir dille anlatabilmesidir.
Gezi yazılarını ele alınan konular ve anlatım bakımından ‘anı’ ve ‘röportaj’ türünden yazılara benzer bazı yönleri bulunur. Çünkü gezi anı ve röportaj diye adlandırılan yazılar geniş ölçüde yazarın gözlem izlenim ve yorumlarına dayanır. Bu nedenle bu türlerde yazılmış eserleri bir sınıflamaya tabi tutmak bazen güçtür. Bununla birlikte her üç türün de birtakım ayırıcı özellikleri vardır. İyi bir okur bu özellikleri bilir veya belirlemede güçlük çekmez.

0