Cevaplar

2012-10-18T01:11:59+03:00

Diğer tüm klonlanmış hayvanlar gibi Dolly’nin de hayatı bir test tüpünde başladı. 6 günlük normal gelişiminden sonra embriyo, taşıyıcı anneye aktarıldı. Sorunsuz geçen hamilelik döneminden sonra Dolly 5 Haziran 1996’da doğdu.

Roslin Enstitüsü’nde yaşayan Dolly için 2001  yılının sonbaharına kadar her şey yolundaydı. Bir gün yürümesinde problem olduğu fark edilip röntgen filmi çekilince eklem iltihabı olduğu anlaşıldı. Bu arada aynı enstitüde bulunan Cedric isimli başka bir koyun, bir virüsün neden olduğu kronik akciğer hastalığı nedeniyle öldü. Dolly’nin de aynı hastalığa yakalanma ihtimali göz önünde bulundurularak her gün yapılan sağlık kontrolleri ve haftalık kilo takibi ile 10 Şubat 2003’e kadar Dolly’nin sağlık durumunun iyi olduğu gözlendi. Ancak öksürdüğünün fark edilmesi, yapılan veteriner muayenesi, kan testleri ve bilgisayarlı tomografi taraması, Dolly’nin de aynı hastalığa yakalandığını gösteriyordu. Bilgisayarlı tomografi taraması için genel anestezi yapıldıktan sonra Dolly’nin tekrar kendine gelememesi nedeniyle onun için en iyisi olacağı düşünülen şey yapıldı; 14 Şubat 2003’te yüksek dozda anestetik madde uygulanarak hayatına son verildi. Dorset cinsi olan Dolly’nin beklenen yaşam süresi 11-12 yıldı. Ancak Dolly 6 yaşındayken öldü. Yapılan otopsi sonucunda retrovirüs kaynaklı akciğer kanseri olduğu kesinleşti. Enstitüdeki bilim insanları koyunlarda yaygın olarak görülen bu hastalığın klon olmayan koyunların da ölümüne sebep olduğunu söylerek Dolly’nin bu hastalığa yakalanmasının klon olması ile bir bağlantısı olmadığını savunuyorlar.

 

Dolly’nin ölüm nedenine dair başka fikirler de bulunuyor

1999 yılında Nature dergisinde yayımlanan bir makalede Dolly’nin sağlıklı olduğu ancak telomerlerinin Dolly ile aynı yaştaki normal diğer koyunlarınkinden daha kısa olduğu ve bunun da erken yaşlanma belirtisi olduğu belirtilmişti. Dolly’nin klonlanması için gerekli genetik materyal 6 yaşındaki bir koyundan alındığından genetik olarak 6 yaşında doğduğunu düşünenler var. Bu fikrin temelinde yaşlılık süreci ile yakından ilişkili olan kısa telomerler yatıyor. Telomerler kromozomların uç kısımlarında yer alan, kromozomların zarar görmesini engelleyen, kırık kromozomların birbirine yapışmasını önleyen, özelleşmiş nükleotid tekrar dizileridir.

Her hücre bölünmesi sonunda telomerlerin belli miktarlarda azalarak ya da kısalarak yaşlanmaya sebep olduğu düşünülüyor.

 

Ancak klonlanmış canlıların genellikle normalden daha erken öldüğü biliniyor

Dolayısıyla Dolly’nin erken ölümünün nedeni, hastalığı mı, yaşlı doğması mı, telomerlerinin kısa olması nedeniyle çabuk yaşlanması mı ya da klon koyun olması mı şeklindeki tartışmalar bilim insanları arasında devam ederken Dolly’nin tahniti İskoçya Kraliyet Müzesi’nde dünyanın birçok yerinden gelenler tarafından ziyaret ediliyor.
 

Dr. Özlem İkinci

1 1 1
2012-10-18T01:36:46+03:00

Yeni çıkan bir habere göre ilk kopya canlı olan koyun DOLLY'nin öldüğü söyleniyor. Bunun sebebi de akciğerlerinin iltihaplanmasıymış. Akciğer iltihaplanması ise yaşlı koyunlarda görülen bir hastalık. Normal bir koyun yaklaşık 11 yıl yaşarken koyun DOLLY 6 yaşında öldü. Bu da koyun DOLLY'nin doğduğunda hücrelerinin yaşlı olduğunu gösteriyor. Neden daha genç bir koyunu kopyalamadılar? (Buğra Yılmaz)

Dolly’nin klonlanmasında kullanılan bedensel hücre çekirdeği aktarımı yönteminde, yetişkin bir canlıdan alınan beden hücresinin gelişimsel saati sıfırlanarak, hücre embriyo aşamasına geri döndürülüyor. Çekirdeği yalıtılarak, çekirdeği çıkarılmış döllenmemiş bir yumurta hücresine aktarılıyor. Yani, beden hücresinin alındığı koyunun yaşının bir önemi yok.
Dolly’nin ölüm nedeninin hücrelerinin yaşlılığından kaynaklandığını söylemek doğru değil. Dolly 6,5 yaşındaydı ve bir virüsün yol açtığı akciğer kanseri hastalığına yakalanmıştı. Ölümüyse ölümcül bir anestezi iğnesi nedeniyle oldu. 
1999 yılında, Dolly’nin telomerlerinin (kromozomlardaki özel bir bölüm) kendi yaşındaki başka koyunlarınkine göre % 20 daha kısa olduğu ortaya çıkmıştı. Kimi araştırmacılar Dolly’nin biyolojik yaşının annesininkine yakın olduğunu öne sürmüşlerdi. Geçtiğimiz yılın başındaysa, Dolly’nin eklemlerinde iltihap ortaya çıktı; araştırmacılar bunun aşırı kilolu olmasından kaynaklandığını sanıyorlardı. Dolly’nin soyundaki öteki koyunlar, 11-12 yıl kadar yaşıyorlar. Dolly’nin erken öldüğü doğru. Aslında klon canlılarda normalden daha fazla erken ölüme rastlanıyor. Klon canlıların sağlık sorunları da çok daha fazla oluyor. Hücre çekirdeği aktarımı süreci çok karmaşık ve çok iyi kontrol edilemeyecek kadar “kazara” gerçekleşen bir olay. Dolly, 276 başarısız denemeden sonra ortaya çıkmıştı; o zamandan bu yana da bu yöntemin başarı şansında önemli bir artış gözlenmedi.

Aslı Zülâl

0