Cevaplar

  • Eodev Kullanıcısı
2012-10-20T10:55:22+03:00

Şiirde Ahenk (Ses ve Ritim)

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

1- “Ahenk” sözcüğünün taşıdığı anlamı açıklayınız.
2- Bir nesir parçasını şiir gibi okuyunuz. Metinde ahenk olup olmadığını tartışınız.
3- Bir şiiri nesre çevirerek şiirle nesir arasındaki farkı tartışınız.

0
2012-10-20T10:55:24+03:00

AHENK NEDİR VE ÖLÇÜLÜ ŞİİRLERDE AHENK KURMA YÖNTEMLERİ 

Şiir hususunda belki de üzerinde en az yazı yazılan şiir unsuru ahenk olmalıdır. Hakkında çok şey söylense bile şiirin en zor anlatılabilecek özelliklerinden birisi ahenk olmalıdır. Şiirde ahenk sağlayan unsurlar üzerinde durulmuş olsa bile, ahengin nasıl inşa edileceği,  nasıl kurulacağı ve nasıl sağlanacağı üzerinde yapılmış çalışma sayısı çok az olsa gerektir.

Yazıya ahenk tarifi ile başlarsak: Kelime anlamıyla uyum demektir. Şiirde ise sesler, kelimeler dizeler hatta şiirin bütününe yayılan, melodik yapıdaki uyum, armoni hatta seslerle sağlanan müzikal bir uyum diyebiliriz. Şiirde ahenk demek, seslerle kurulan beste düzeni diye de tarif edebiliriz. Bu anlamda düşündüğümüzde ahengin tesadüfî değil şairin; ses, hece, kelime ve dizelerle bilinçli olarak kurduğu müzikal yapı inşası olarak düşünmemiz mümkündür. Yani ahenk kurmak demek melodi inşa etmek demektir.

Kimi şairler şiirde ahenk üzerinde durmazken kimi şairler ahengi şiirin en önemli bir iki unsurundan birisi olarak görür. Sözgelimi A. Haşim'e göre " Şiir sözden ziyade musikiye yakın" bir şeydir. Divan şiirimize göre de ahenk şiirdeki en önemli unsurların başında gelir.

Şiirde ahenk oluşturmak için şiir geleneklerimizde ölçü, durak, kafiye, aliterasyon, asonans ve ses tekrarları gibi bir dizi teknik yollar geliştirilmiştir. Ama bu teknik özellikler şiirde ahenk sağlamayı kolaylaştıran vasat düzeyde ahengi sağlayan bildik kolaylıklar olsa bilse sadece bu teknik metotları kullanarak oluşan ahenk pek çok şairi ve şiir severi tatmin etmeye yetmeyecektir. Teknik bilgiler vasıtası ile elde edilen bu ortalama veya vasat düzeyden daha üstün bir ahenk oluşturmak şairlik vasfının düzeyini belirleyen bir konu olarak belirmeye başlar. Açıkçası bu aşamadan sonraki üst düzey daha ziyade yetenekle alakadar bir konu olarak belirir. Buna rağmen bu bildik kıstasların yanında ifadesi ve uygulaması zor ahenk oluşturma ile ilgili bazı hassas özellikler daha vardır ki bu özellikleri öğretmenler veya akademisyenler değil ancak şairler anlatabilir.

Ahenk oluşturma ilgili sözü edilen ritim, durak, ölçü, kafiye gibi teknik özellikleri öğretmeye dayalı bir yöntemle rahatlıkla anlatılabilmek mümkündür. Bir bu yazımızda ahengi oluşturan bildik öğretileri değil her başarılı şairin kendi sezgi, yetenek ve deneyimleri ile kendi kendine keşfettiği ustalık öğretilerini sezdirerek aktarmak yolunu seçeceğiz.

Kitabi bilgiler dayalı olarak öğrenilmiş ahenk oluşturma yöntemleri ile edilen ahenk herkesin aşina olduğu ortalama bir melodi yaratır. Bu melodiyi yaratmak şair için basit, algılamak da okur veya dinleyici için de kolaydır. Halk şiirimizden dolayı farkında olduğumuz ahenk sistemi bu şekildedir. Usta şairlerin vasatı aşan ahenk uygulamalarını anlamak veya algılamak okur için de zor olabilir. Veya okurun belli bir seviyeye gelmiş olmasını gerektirebilir. Somut bir örnekle açıklamaya çalışırsak Beethoven’in bir bestesinin kalitesini algılamak müzik eğitimi almayan birisi için ne kadar zor ise kaliteli bir şiirdeki ahengi anlamak da iyi bir eğitim düzeyi gerektirebilir.

0