Soru

matadorihsan kullanıcısının avatarı

doğadaki herşeyde bir uyum olduğuna göre, sesler arasında da bir uyum olduğunu düşünüyormusunuz? açıklayınız.

gönderen Matadorihsan

Daha fazla açıklamaya mı ihtiyacın var? Sor!

Bu soruyu Matadorihsan kullanıcısına sor...

Cevaplar

Cevaplar

2
mifz1 kullanıcısının avatarı
En İyi Cevap! Mifz1 cevapladı

En eski biçimi er-olan, asıl eylemi anlamı "olmak, mevcut olmak" olup adların yüklem gibi kullanılmalarını, eylemlerde ise birleşik çekimin yapılmasını sağlayan eyleme ek eylem denir.

ilgili sözcüğe ayrı da bitişik de yazılabilir.

 

Ayrı yazıldığı zaman ünlü uyumuna girmez: yapar imiş, geliyor idim, yorgun ise vb.
Bitişik yazıldığında ekleşmiş bir eylem olarak ünlü uyumuna uyar: Yaparmış, geliyordum, yorgunsa.
Ünlü ile biten sözcüklere eklendiğinde baştaki ünlü yerini 'y' bırakır. Ayşe'ymiş, bankadaydı, okuldaysa, birinciymiş.

 

-de, da bağlacı ve -de/-da, -te/-ta adın bulunma durumu eki

İlki bağlaç yani bir sözcük türünün üyesi, diğeri ise bağımlı biçimbirim, yalnızca bir ek.Tür olarak karıştırılmaları güç, kullanım olarak ise çok yaygın.

 

Bağlaç olan de, da sürekli ayrı yazılır ve te, ta biçimi yoktur. Elma da aldı, portakal da. Ayşe de geliyor. Hak da , adalet de benim, derdi.

 

Ek olan -de/-da, -te/-ta ise eklendiği sözcüğe bitişik yazılır ve dört biçimlidir:

Elmada ve Portakalda kurt çıktı.

ayşe'de kitap var, hak ve adalette eşitlik ilkesi vardır.

 

Biraz ilgi ve özen gösterildiğinde karıştırılmaları pek de sözkonusu olmayan bu eşsesli biçimbirimler (morfemler) için her durumda geçerli olmasa da büyük ölçüde ayırdedici olabilen bir ipucu da verilebilir.

 

Bağlaç olan de, da tümceden çıkarıldığında, tümce yalnız bağlacın vermiş olduğu anlamı yitirmekte;

 -de/-da, -te/-ta eki çıkarıldığında ise tümce bozulmaktadır. Bu kuralı yukarıda ek için verdiğimiz örneklere uygularsak (Elma ve portakal kurt çıktı. Ayşe kitap var. Hak ve adalet eşitlik ilkesi vardır.) tümce bozukluğunu kolaylıkla görebilirsiniz.

 

-ki bağlacı ve -ki iyelik eki

ki bağlacı ile -ki iyelik eki de birbirinden tümüyle ayrı biçimbirimlerdir (morfemler).

 

ki bağlacı sürekli ayrı yazılır (kalıplaşmış birkaç örnek ayrıksıdır:belki, çünkü, halbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki). Bugün gelir mi ki?Öyle günler gördüm ki! Sen ki en sevdiğim dostumsun...
ki bağlacı çünkü bağlacında uyuma girmiştir.

 

ki iyelik eki ise bütün diğer ekler gibi geldiği sözcüğü bitişik yazılır ve ki bağlacından değişik olarak -kü biçimi artık yaygın biçimde kullanılmaktadır: Sabahki görüşme olumlu geçti. Dünkü yemek güzeldi. Fırındaki ekmekler pisti.

 

  • Yorumlar
  • Şikayetim var!
  • Teşekkürler (3)
  • oy ver Seviye: 3, Oylar: 7

Yorumlar

Bu cevap için yorumunu buraya yaz...
gokcenaydin kullanıcısının avatarı
Gokcenaydin cevapladı

evet . .............. .......................

  • Yorumlar
  • Şikayetim var!
  • Teşekkürler (3)
  • oy ver

Yorumlar

Bu cevap için yorumunu buraya yaz...