Cevaplar

2012-10-22T20:25:25+03:00

EK-FİİL (EK-EYLEM)

 

                İsim soylu kelimelerin sonuna gelerek, onları yüklem yapan eklere ek-fiil denir. Ek –fiil ekleri şunlardır: -dır, -idi, -imiş, -ise

Ek-fiillerin iki temel görevi vardır:

a)        Basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapar. (-dır eki dışındakiler)

        Sev (i) yor du m.

b)   İsim  ve isim soylu kelimelere gelerek onları yüklem yaparlar.  Hayat, yaşayınca güzeldir.

 

 Ek-fiiller genel olarak dört bölümde incelenir:

1.Ek-fiilin geniş zamanı

2.Ek-fiilin görülen geçmiş zamanı

3.Ek-fiilin duyulan geçmiş zamanı

4.Ek-fiilin şartı

 

Ek-fiilin geniş zamanı   

İSİM + EK FİİL ( -dır, -dir, -dur, -dür, -tır, -tür, -tur, -tür)  + ŞAHIS EKİ

(-ım, -im, -um, -üm, -sın, -sin, -sun, -sün, -ız, -iz, -uz, -üz, -sınız, -siniz, -sunuz, -sünüz, -lar, -ler) ekleri de Ek-fiilin geniş zamanını karşılar.  İyi-dir-    ,  yorgundur, yorgunum, yorgunsunuz, yorgunlar.

                Ek-fiilin geniş zamanı, aynı zamanda ek-fiilin şimdiki zamanını karşılar.

 DİKKAT :1) “-dır” ek-fiili sadece 3.şahıslarda kullanılır. Birinci ve ikinci şahıs çekimlerinde –dir yerine şahıs ekleri kullanılır.

                2) İyelik ekiyle ek fiilin ek hali birbirine karıştırılabilir.  Ben iyi bir babayım. (Ek fiilin 1.tekil şahıs hali)   /  Benim canım babam. (İyelik eki)

                3) Üçüncü şahsa gelen “dır” ek fiili istenirse kullanılmayabilir. Bu daha iyidir.  / Bu daha iyi.

Ek-fiilin görülen geçmiş zamanı

İSİM + EK FİİL  (-idi, -dı, -di, -du, -dü-tı, -ti, -tu, -tü  )  + ŞAHIS EKİ

 

Öğrenci-y- di- m , çalışkandı, güzeldi.

 

Ek-fiilin duyulan geçmiş zamanı

İSİM + EK FİİL   (-imiş, -mış, -miş, -muş, -müş)  + ŞAHIS EKİ

 

Güzelmişim, güzelmişsin, güzelmiş, güzelmişiz, güzelmişsiniz, güzelmişler

 

Ek-fiilin şartı


0
2012-10-22T20:26:28+03:00

fiilimsilerFiilden türetilmiş her isim soylu sözcük, fi*ilimsi olamaz. Bir sözcüğün fiilimsi sayılabilmesi için;

· fiilden türemiş olması

· fiil anlamını bütünüyle yitirmemesi

· cümlede ad, sıfat ve zarf göreviyle kullanıl*ması

· yan cümlecik oluşturması gerekir.

·

Bu maddeleri "oku-" eylemiyle örneklendire*lim :

· Bunları okumak istemiyorum. (Fiilimsi, eylem adı)

· Okumanın tadı bir başkadır. (Fiilimsi, eylem adı)

· Okuyan insan, yorum yapabilir bence. (Fiilimsi, sıfat görevinde)

· Okuyacak bir şeyler arıyordum. (Fiilimsi, sıfat görevinde)

· Kitabı okumadan yorum yapamam. (Fiilimsi, zarf görevinde)

· Aldığı notu okur okumaz beni aradı. (Fiilimsi, zarf görevinde)


Fiil ile fiilimsi arasındaki belli başlı farklar ve fiilimsilerle ilgili özellikler şunlardır:

· Fiiller temel cümle, fiilimsiler yan cümlecik kurar.

· Fiiller, çekimlenerek yüklem olur, fiilimsiler ekfiil alarak yüklem olur.

· Fiilimsilerin yüklem olduğu cümleler İsim cümlesi, fiillerin yüklem olduğu cümleler fiil cümlesi olur.

· Bir cümlede kaç tane fiilimsi varsa o kadar da yan cümlecik bulunur.

· Fiiller, kişilere göre çekimlenebilir; fiilimsile*rin genelinde fiil çekimi yoktur.

· Fiilimsi ekleri, yapım ekleri olduğu için bütün fiilimsiler türemiştir.

· Fiilimsilerin yer aldığı cümleler yapısı bakı*mından "girişik - bileşik" cümle sayılır. Böyle cümleler birden çok yargı içerir.

0