Cevaplar

2012-10-27T12:48:19+03:00


Bitkilerin Yapısı ve Fizyolojisi


I. BİTKİSEL DOKULAR

Yüksek yapılı bitkilerdeki dokular; sürgen (meristem) doku ve değişmez doku olmak üzere iki grupta incelenir.

A. SÜRGEN (MERİSTEM) DOKULAR

Meristem dokunun kökeni embriyodur.

Özellikleri :

Devamlı bölünme yeteneğine sahip hücrelerden oluşur. 
Gelişme ve farklılaşmayı sağlarlar. 
Bitkide enine kalınlaşma ve boyuna uzamayı sağlarlar. 
Hücreleri; canlı, küçük, ince çeperli, bol sitoplazmalı, büyük çekirdekli ve çok küçük ko¤¤¤¤udur. 
Hücreler arası boşluklar yoktur. Meristem hücrelerinde mitoz bölünme hızlıdır ve aynı zamanda hormon üretirler. 

1. Birincil (Primer) Meristem

Bitkiyi meydana getiren ve bitkinin ömrü boyunca bölünme özelliğini kaybetmeyen meristeme denir. Primer meristem, yüksek yapılı bitkilerde kök, gövde ve dallarda yoğunlaşmıştır. Kök ve gövde uçlarındaki bu bölgelere büyüme noktaları denir.




Şekil : Kök ve Gövde Ucunda Meristem



2. İkincil (Sekonder) Meristem

Değişmez doku hücrelerinin, hormonların da etkisiyle sonradan bölünme özelliği kazanmasıyla meydana gelen dokudur. İkincil meristeme örnek olarak, kök ve gövdenin enine büyümesini sağlayan kambiyum ile mantar meristemi (fellojen) verilebilir.

Büyüme noktalarında (uç meristemler) bulunan meristemler kökte kaliptra ile gövdede ise tomurcuk pullarıyla korunmaktadır.

B. DEĞİŞMEZ (BÖLÜNMEZ) DOKULAR

Birincil (primer) ve ikincil (sekonder) meristem dokular, özelliklerini kaybederek veya farklılaşarak bölünmez (değişmez) dokuları meydana getirirler. 

1. Parankima (Temel Doku)
Bitkilerde diğer doku ve organların arasını doldurur. Dokuyu meydana getiren hücreler canlı, ince zarlı, bol sitoplazmalıdır. Ko¤¤¤¤arı küçük ve az sayıdadır.
a- Özümleme Parankiması : Yeşil bitkilerin yapraklarında, genç gövde ve dallarında bulunur. Sitoplazmalarında çok sayıda kloroplast vardır ve organik besin sentezi yaparlar.
b- Havalandırma Parankiması : Oksijen oranının az olduğu ortamlarda yetişen bitkilerin kök ve gövdelerinde bulunur. Hücrelerinin arasında biriken havayı solunumlarında kullanırlar. Bataklık ve su bitkilerinde hava alma ihtiyacını karşılarlar.
c- İletim Parankiması : Özümleme parankimasıyla iletim demetleri arasında bulunur. Bu iki doku arasında besin maddesi taşınmasında görevlidirler.
d- Depo Parankiması : Bitkilerin kök, gövde, tohum ve meyvelerinda bulunur. Örnek : Kaktüste su, cevizde yağ, pancarda şeker, buğdayda nişasta depo eder.

2. Koruyucu Dokular
Bu dokunun hücreleri aralıksız dizilmiş ve klorofilsizdir. Koruyucu dokular epidermis ve periderm olmak üzere ikiye ayrılır.
a- Epidermis : Bitkinin genç bölgelerinin ve yapraklarının üzerini örten çoğunlukla tek tabakalı bir dokudur.
b- Periderm : Bitki yaşlandıkça epidermis iç ve dış etkilerle parçalanır. Bunun yerini periderm denilen mantar doku alır.

3. İletim Dokusu
Bitkilerde maddelerin taşınmasını gerçekleştiren dokudur. İletim dokusu, yapısı ve görevi bakımından ksilem (odun borusu) ve floem (soymuk borusu) olmak üzere iki kısımdan meydana gelir.
a- Odun (Ksilem) Demeti
Dört ayrı hücre çeşidinden oluşur. Bunlar trake, trakeit, ksilem parankiması ve ksilem sklerenkimasıdır. Ksilem (odun borusu) hücreleri ölüdür. Madde taşınması köklerden yapraklara doğru tek yönlüdür. 



0
2012-10-27T12:49:38+03:00
 

A-Kök 
İlk kök sistemi eğreltilerde görülür. Karayosunlarındaki rizoid ler kök görevi üstlenen analog yapılardır.
Kökün  Temel  Özellikleri:

Su ve mineral alınmasına organize olmuştur. Yer çekimine pozitif tropizma  yaparlar. Yaprak taşımazlar. Klorofil içermezler. Epidermis i ince çeperlidir. Stoma ve tüy metamorfozları taşımaz. Epidermis ten emici tüyler oluşur ve büyük tek koful taşırlar. Dış çeperde (epidermis) kütikula bulunmaz.  

Kök  Metamorfozları 
1-Depo Kökler : Şişkin ve depo organı özelliğinde olup besin depolar. 
ÖRN: Havuçta  nişasta , Pancarda  şeker birikir.
2-Tutunma Kökleri : Duvar ve diğer cisimlere tutunmada rol oynarlar. Haptotropik (dokunmaya yönelme) tepki verirler. 
ÖRN:Duvar sarmaşığı.
3-Destek  Kök : Bataklık ortamlarda yaşayan bitkilerde gevşek zemine tutunmak için yanal uzanan ekstra köklerdir.
4-Diken  Kök : Koruma yeteneğini artıran özelliktir.
5- Özümleme  Kökleri : Kloroplast taşıyan bu hava kökleri fotosentezde yaparlar. 
ÖRN : Orkideler
6- Havalandırma  Kökleri : Yeterli oksijen içermeyen bataklık ve sulak ortam bitkilerinde negatif  jeotropizm gösteren kökler toprak ve su üstüne çıkarak O2 alınımında rol oynarlar. 
ÖRN: Mangrove , Metroxylan hurmalarında.
7-Sömürme  Kökleri :   Parazit bitkilerde kökler diğer(Konukçu) bitkinin dokularına girebilecek emeçler haline dönüşmüştür.  
ÖRN: Ökse otu                                                                                                
8-Gövde teşkil eden kökler: Kökler yan tomurcuklar vererek yeni bitkiler oluştururlar. 
ÖRN: Yabanıl otlar.
Önemli notlar:

Depo kök ve gövde oluşturan kökler  vegetatif üreme gerçekleştirirler. Havalandırma kökleri negatif jeotropizm gösterirler. Yabanıl otlarla mücadelenin zorluğu gövde teşkil eden kökler bulundurmasındandır. Su ortamında yaşayan ve bütün yüzeyi ile su alabilen bitkilerde kök bulunmaz.

 

0