Cevaplar

2012-10-30T15:23:57+02:00

iş ve durum sözüklerinin başına ONU getirebiliyorsan bu iş tir ama getiremiyorsan bu durumdur. Diğerinde oluş bildiriyor zaten. :)

1 5 1
2012-10-30T15:23:57+02:00

İş, kılış, oluş, hareket, durum bildiren; haber veren; cümleyi bir yargıya bağlayan çekimli öğedir. 

 

Araba kalabalığı şehri yaşanmaz hâle getirdi.

Şehri bu hâle getiren bir olumsuzluk da insanların birbirlerini sevip saymamalarıdır.

 Özellikleri

]Cümlenin temel öğesidir. Cümle yargı bildiren bir söz; yüklem de yargıyı üstlenen öğe olduğuna göre yüklemsiz bir cümle olamaz.

 Araba kalabalığı şehri yaşanmaz hâle .........?............          cümle değil

Şehri bu hâle getiren bir olumsuzluk da ..........?............      cümle değil

 ]Yüklem, tek kelimeden de oluşabilir bir kelime grubundan da.  

Yaşlılara saygı, topumun geçmişine olan saygısını gösterir.
İnsanlar birbirlerinin hakkına riayet etmeliler. 

] Cümle oluşturmaya yeterli olan tek öğe yüklemdir. 
Öğretmenim.
Geliyorum. 

]Diğer unsurlar, yüklemin anlamını desteklemek üzere cümlede bulunur. 

Yeri

]Türkçede asıl öğe en sonda bulunduğu, yardımcı öğeler daha önce geldiği için Türkçe söz dizimine göre yüklem cümlenin en sonundadır. Bütün öğeler sıralanır, sonra bunlarla hazırlanan haber veya yargı yükleme yüklenir. 

Gökyüzünün başka rengi de varmış.
Yağız atlar kişnedi, meşin kırbaç şakladı. 

]Şiirde, atasözlerinde ve günlük konuşma dilinde yüklem cümlenin sonunda değil de herhangi bir yerinde olabilir.  

"Uzar gider bir sessizlik içinde 
Bir uçtan bir uza Türkistan toprakları."
Birden kapandı birbiri ardınca perdeler.
Sakla samanı, gelir zamanı. 

Türü

]Fiil cümlesinin, yani iş, oluş, kılış, hareket, durum bildiren cümlelerin yüklemi çekimli bir fiildir. Bu fiil, basit, türemiş ya da birleşik olabilir.

Fiile ait zaman ve şahıs kavramları yüklemde ek hâlinde bulunur. Ayrıca öğe olarak da bulunabilir. 

Bir ipte iki cambaz oynamaz.            Hiçbir zaman
Yarın buraya gelecekler.                    Onlar 

]İsim cümlesinin, yani iş, oluş, kılış, hareket, durum bildirmeyen cümlelerin yüklemi de ek-fiille çekimlenmiş bir isimdir. Bu, isim soylu herhangi bir kelime (sıfat, zamir, zarf, edat) olabilir. 

Ben bir Türküm; dinim cinsim uludur.
Yeniden doğmuş gibiyim.
Tabiattaki en iç açıcı renk yeşildir.
Çık hızlısın. 

*Bu ek-fiiller bazen düşebilir. 
İçimde en güzel duygular saklı. 

*Ek-fiile ait zaman ve şahıs kavramları yüklemde ek hâlinde bulunur. Ayrıca öğe olarak da bulunabilir.
Gökyüzünün başka rengi de varmış. 

Sayısı

Bir cümlede birden fazla özne, zarf tümleci, dolaylı tümleç, nesne bulunabilir, ama yüklem tektir. Bir söz dizisi içindeki yüklem sayısı cümle sayısını gösterir. 

"Yağız atlar kişnedi, meşin kırbaç şakladı,
Bir dakika araba yerinde durakladı."
"Yol onun, varlık onun,
Gerisi hep angarya." 

Yüklemdeki Kelime Sayısı

Yüklem tek kelimeden oluşabileceği gibi bir kelime grubu da olabilir. 

Bin yıldan uzun bir gecenin bestesidir / bu.
Bin yıl sürecek zannedilen kar sesidir / bu.
Dönülmez akşamın ufkundayız.
Güzel yüzü, geniş bir gülümseyişle  / ışıl ışıldı. 

1 2 1