Cevaplar

2012-10-31T14:53:54+02:00

biz kıyafetsiz ayakkabısız yemeksiz içeceksiz zorla cumhuriyeti kazandık

 

0
2012-10-31T14:54:07+02:00

 

Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923)

·  TBMM’nin açılması ile cumhuriyete dayalı bir devlet kurulmuş fakat ortamın müsait olmamasın­dan dolayı kurulan sistemin adı açıkça söyleneme­miştir.

·  İtilaf Devletleri’nin İstanbul’u boşaltması ile devlet merkezinin neresi olacağı sorunu ortaya çıkmış; 13 Ekim 1923’de Ankara’nın başkent ilan edilmesi ile bu sorun ortadan kalkmıştır.

·  Ekim 1923’de Meclis Başkanı Yardımcısı ve İçişleri Bakanı seçilmesi gerekiyor, fakat meclis bu seçim işinde anlaşma sağlayamıyordu.

·  Meclisin çalışamaz hale gelmesi ise hükümet bunalımını oluş­turdu. Bunun üzerine Ali Fethi Okyar hükümeti istifa etti (27 Ekim).

·  Yeni hükümetin kurulması ko­nusunda da problemler çıktı. Bu aksaklıklar meclis hükümeti sisteminden kaynaklanıyordu. Bu sisteme göre bakanlar, meclisten tek tek seçiliyordu.

·  Mus­tafa Kemal, mecliste oluşan bunalımın rejimden kaynaklandığını ve bu bunalımın kabine sistemi ile aşılacağını belirterek cumhuriyetin ilan edilmesine karar verdi.

·  Kabine sistemine göre meclis, Cumhurbaşkanı’nı seçecek, Cumhurbaşkanı Başbakan’ı tayin edecek; Başbakan da meclisten uyumlu çalışabile­ceği kişileri Bakan olarak belirleyerek kabineyi kuracak­tır.

·  Mustafa Kemal, ilk Cumhurbaşkanı,

·  İsmet İnönü ilk Başbakan,

·  Ali Fethi Okyar ilk Meclis Başkanı oldu.

 

Cumhuriyetin İlanı’nın Önemi:

1.Rejimin ve devletin adı belli oldu.

2.Devlet başkanlığı sorunu çözüldü.

3.Kabine sistemine geçildi.

4.1921 Anayasası’nda ilk önemli değişiklik yapıldı.

5.Daha uyumlu ve yürütmeyi aksatmayacak hükü­metlerin oluşması için zemin hazırlandı.

6.Meclis başkanlığı ile hükümet başkanlığı birbirin­den ayrıldı.

Not: Yasama ve yürütme görevlerinin TBMM’nin açıldığı zaman TBMM’ye verilmesi cumhuriyet sisteminin oluşacağının habercisiydi.

  

Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924)

Sebepleri:

1.Halife Abdülmecit’in TBMM’nin belirlediği kurallara uymaması.

2.Halifeliğin laiklikle bağdaşmaması.

3.Halifeliğin cumhuriyet rejimi ile çelişki içinde olması

4.Halifelik makamının cumhuriyet karşıtları için sığınak haline gelmesi.

5.Halifelik makamının yapılacak inkılâplar için engel görülmesi.

6.İslam ülkelerinde sömürgeleri olan Avrupalı dev­letlerin halifeliği temsil eden Türkiye’yi kendileri için potansiyel tehlike olarak görmesinin Tür­kiye’nin dışişlerini olumsuz etkilemesi.

 

Halifeliğin Kaldırıldığı Gün;

1.Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edildi.

2.Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti kaldırılarak yerine Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Diyanet İşleri Baş­kan­lığı kuruldu.

3.Genel Kurmay Başkanlığı ve Milli Savunma Bakanlığının yetkilerini bünyesinde bulunduran Er­kan-ı Harbiye Vekâleti kaldırılarak; yerine Genel Kurmay Başkanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı oluşturuldu. Böylece askeri yetki ile siyasi yetki birbirinden ayrılmış oldu.

Açıklama: 19 Aralık 1924’de komutanlık ile mil­letve­killiği birbirinden ayrıldı. Olağanüstü durum­dan dolayı Kurtuluş Savaşı yıllarında komutanlardan bir kısmı aynı zamanda milletvekiliydi.

 

4.Osmanlı hanedanı mensuplarının yurt dışına çıka­rılmasına karar verildi.

Açıklama: 1921 Anayasası şer’î hükümlerin yü­rürlüğünü TBMM’ye vermekle halifeliği yetkisiz ve sembolik duruma getirmiştir.

 

Halifeliğin Kaldırılmasının Önemi:

1.Laikliğe geçişin en önemli aşması oldu.

2.Cumhuriyetin karakteri tam olarak belli oldu.

3.Ümmetçilik en önemli dayanağını kaybetti.

4.Ulusal egemenlik pekiştirildi.

5.İnkılâp süreci hızlandı

6.Dış ilişkilere yönelik soğukluk ortadan kalktı.

7.Ümmetçilikten milliyetçiliğe geçişte önemli bir adım daha atıldı.

0