Cevaplar

2012-11-01T19:59:04+02:00

http://www.yenimakale.com/kip-ekleri.html YE GİR HERŞEY VAR KİP EKLERİ İLE İLGİLİ

0
2012-11-01T20:00:02+02:00

 

Fiiller, zaman ve anlam özelliklerine göre türlü ekler alarak değişik biçimlerde kullanılırlar. Bu kullanılış biçimlerinin her birine kip denir. Kip, fiillerin zaman, şahıs, tekillik ve çoğulluk bildiren şekilleridir. Bunların yanında olumsuzluk ve soru biçimleri de vardır, ama bu ikisi zaten var olan kiplerin olumlu, olumsuz, olumlu soru ve olumsuz soru şeklinde kullanımlarıdır, o kadar. 

 

Fiiller kip yönünden ikiye ayrılır: 

Haber (bildirme) kipleri ve istek kipleri 

I. BASİT ZAMANLI ÇEKİMLER

Fiillerin basit zamanlı çekimleri sadece bir tek kip eki içerir. 

Yapılışı şöyledir: fiil + kip eki + şahıs eki (gel-di-k vb.) 

Kipler, kip ekleri ve çekim örnekleri aşağıda verilmiştir: 

1. Haber (Bildirme) Kipleri

Zaman kavramı taşıyan kiplerdir, yani zaman ekleriyle yapılırlar. Taşıdıkları bu zaman eklerine göre beşe ayrılır: 

a. Bilinen (görülen,bilinen,di'li) Geçmiş Zaman Kipi

Fiile (kök veya gövde) "-dı/di/-du/-dü ; -tı/-ti/-tu/-tü" eki getirilerek yapılır.

Bu ek bilinen geçmiş zaman ifade eder.  

]Uzak ya da yakın geçmişte yapılan ve tamamlanan işleri kesinliğe bağlayarak anlatır.

Araştırmalarını geçen yıl kitaplaştırarak yayımladı.
Saat kaçta ve nerede buluşacağımızı şimdi hatırladım.
Konular ayrıntılarıyla görüşüldü 

]Kişi, kişiler ya da tarih tarafından bilinen olaylar anlatılır.
1908'de ikinci Meşrutiyet ilân edildi. 
Türklere Anadolu'nun kapılarını Alparslan açtı. 

Çekimi: 

Olumlu: Gel-di-m, Gel-di-n, Gel-di,
            Gel-di-k, Gel-di-niz, Gel-di-ler 

Olumsuz: Gel-me-di-m, Gel-me-di-n, Gel-me-di, 
              Gel-me-di-k, Gel-me-di-niz, Gel-me-di-ler 

Olumlu soru: Gel-di-m mi?, Gel-di-n mi?, Gel-di mi?, 
                   Gel-di-k mi?, Gel-di-niz mi?, Gel-di-ler mi? 

Olumsuz soru: Gel-me-di-m mi?, Gel-me-di-n mi?, Gel-me-di mi?, 
                     Gel-me-di-k mi?, Gel-me-di-niz mi?, Gel-me-di-ler mi? 

b. Öğrenilen(duyulan,anlatılan,miş'li) Geçmiş Zaman

Fiile "-mış/-miş-/-muş/-müş" eki getirilerek yapılır. 

]Bu ek ve bu çekim, yapılan işin görülmediğini, duyulduğunu, öğrenildiğini ifade eder.

Depremzedelere gönderilen yardımları engellemişler.
Atalarımız bizlere güvenmiş de bu vatanı emanet etmişler.
Annemin anlattığına göre ben bir yaşında yürümeye başlamışım. 

]Farkında olunmayan ya da sonradan fark edilen fiilleri anlatır:
Okula giderken otobüste uyumuşum.
Bir de baktım ki okul durağını geçmişiz. 

]Bir işle, oluşla ilgili kişisel görüş bildirir:
Yemek güzel olmuş; ellerin dert görmesin. 

]Masallarda kullanılır:Bir varmış, bir yokmuş. Az gitmiş uz gitmiş.  

Çekimi:

Olumlu:Gel-miş-im    Gel-miş-sin    Gel-miş Gel-miş-iz   Gel-miş-siniz  Gel-miş-ler 

Olumsuz:Gel-me-miş-im  Gel-me-miş-sin   Gel-me-miş 
             Gel-me-miş-iz    Gel-me-miş-siniz   Gel-me-miş-ler 

Olumlu soru:Gel-miş miyim?  Gel-miş misin?  Gel-miş mi?
                   Gel-miş miyiz?    Gel-miş misiniz?     Gel-miş-ler mi? 

Olumsuz soru:Gel-me-miş miyim?  Gel-me-miş misin?     Gel-me-miş mi?
                     Gel-me-miş miyiz?    Gel-me-miş misiniz?   Gel-me-miş-ler mi? 

c. Şimdiki Zaman

Fiile "-yor" eki getirilerek yapılır. Ünsüzle biten fiile "İ" yardımcı ünlüsüyle birlikte; ünlüyle bitenlere tek başına getirilir: Oku-yor                      gel-i-yor 

0