Cevaplar

2012-11-02T19:02:36+02:00

vitaminde çok güzel anlatılıyor bu konu

57 4 57
2012-11-02T19:05:56+02:00


Fiillerin Anlam Özellikleri

Fiiller anlam özelliklerine göre iş, oluş ve durum bildirirler

1- İş (Kılış) Fiilleri

Öznenin iradesiyle, bir nesne üzerinde gerçekleşen, öznenin nesneyi etkilediğini ve o nesnenin de etkilendiğini gösteren fiillerdir

Ör: Bilgisayarı çocuklar bozdu

Fiil “bozdu”dur “Kim bozdu?” dersek “çocuklar” cevabını alırız, “Neyi bozdu?” sorusuna da “bilgisayarı” cevabını alırız Yapılan iş bilgisayar nesnesi üzerinden gerçekleşmiştir

İş fiilleri “kimi” ve “neyi” sorularına cevap verir

Ör: taşıyor, yazdık, açmalıyız, anlatsak, görelim, bilmişler, siliyordu

2- Durum (Hareket) Fiilleri

Eylemde nesnenin etkilenmediği fiillerdir Durum fiilleri “kimi” ve “neyi” sorularına cevap vermezler Öznenin süreklilik gösteren bir durumunu anlatan fiillerdir

Ör: Sınıfın ortasında durmuş Fiil “durmuş”tur “kimi” ve “neyi” sorularına cevap alamayız “Durma” belli bir süre devam etmektedir

Ör: Uyumak, uyanmak, ölmek, susmak, oturmak, yatmak, uzanmak

3- Oluş Fiilleri:

Bunlar da bir nitelik değişikliği, yani bir durumdan başka bir duruma geçildiğini veya geçilmekte olduğunu bildirirlerGerçekleşmelerinde öznenin doğrudan etkisi yoktur
Daha çok “kendiliğinden olma” söz konusudur

Ör: Bahçedeki ağaçlar yeşermiş “yeşerme” ağacın bir etkisi yoktur Yeşerme kendiliğinden olur

Ör: Solmak, büyümek, bayatlamak, yeşermek, uzamak

Dilek Kipleri. Bir eylemin yapılmasıyla ilgili istek ya da niyeti anlatan "dilek kiple-ri"nde ise açık ve belirli bir zaman kavra­mı yoktur. Eylemle ilgili tarzı ortaya koyar­lar.
1. Gereklilik: Söz konusu eylemin yapılması
gerektiğini anlatır. Fiil kök ya da gövdelerine
ünlüler uyumuna göre -meli eki getirilerek ya-
pılır:
Bak-m«//-yım/ Yüz-me//-sin/ Otur-malıl Ge-Ur-meli-y\z/ Kır-/w///-sınız/ Yürü-meli-ler.
2. İstek: Söz konusu eylemin yapılmasındaki
isteği, niyeti anlatır. Fiil kök ya da gövdeleri-
ne ünlüler uyumuna göre -e eki getirilerek ya-
pılır:
Sil-^-yim/ Dokun-a-sın/ Oku-(y)a/ Gör-e-lim/ Bil-e-siniz/ İste-(y)e-ler.
3.Dilek-Şart: Söz konusu eylemin yapılması dileğini ya da bir eylemin yapılmasının başka bir eylemin yapılması için şart olduğunu anla­tır. Fiil kök ya da gövdelerine ünlüler uyumu­na göre -se eki getirilerek yapılır: Bak-.ça-m/ \q-se-nl Yürü-se/ Kalk-sa-k/ Bak-sa-nız/ Gel-se-ler.
4.Emir: Söz konusu eylemin yapılmasını em­reder. Emir kipinin belirli bir eki yoktur. Ay­rıca birinci tekil ve birinci çoğul kişiler de kendi kendilerine emir veremeyecekleri için çekimlenmez:
Bak/ Otursun/ Düşün-wz (ya da Düşün-ünüz)l Kalk-.w;-lar.

Fiillerde Olumluluk, Olumsuzluk ve Soru

Fiille anlatılmak istenilen iş, kılış ya da oluşun yapıldığını bildiren ya da anlatan fiillere "olumlu", yapılmadığını bildiren ya da anla­tan fiillere "olumsuz" fiiller denilir. Fiillerin olumsuz biçimleri kök ve gövdelere kip ekle­rinden önce ünlüler uyumuna göre -me eki getirilerek yapılır: Gör-me-di-m, bak-ma-dı-m.

alıntı 

 

2 5 2