Cevaplar

2012-11-04T17:30:31+02:00

HÜCRE BÖLÜNMELERİ

Hem eşeyli hem eşeysiz üremenin gerçekleşmesini sağlayan temel olay hücre bölünmeleridir. Canlılarda en çok görülen hücre bölünmeleri mitoz ve mayozdur.

Hücreler genellikle oval olup, küreye benzerler. Yani bir hacim bir de alanları vardır. Hacim sitoplazmadan, alan ise hücre zarından ibarettir. Hücre büyüdükçe yarıçap artar. Yarıcap arttıkça; alan yarıçapın karesi (r2), hacim ise yarıçapın küpü (r3) oranında artar. İki artış arasındaki fark çok fazla olduğundan, belli bir değerden sonra hücre zarı, fazla büyüyen sitoplazmanın ihtiyaçlarını karşılayamaz hale gelir. İşte o zaman, hücreler bölünme mesajını alarak bölünür, böylece hacim küçültülmüş olur.

Bölünme emri, çekirdek ve sitoplazma arasındaki etkileşim sonucuna göre, çekirdekten verilmektedir.

Eşeyli ve eşeysiz üreyen bütün çok hücreli canlarda büyüme ve gelişmeyi sağlayan temel olay mitoz bölünmedir. Tek hücrelilerde ise hücre bölünmesi her defasında üremeyi sağlamış olur.

Mitoz bölünme ile bir hücreden iki yeni hücre oluşur ve oluşan hücrelerin kalıtsal yapısı birbirleri ile ve ana hücreyle aynıdır. Olayda kromozom sayısı ve yapısı değişmediği için her türlü kromozom sayısına sahip hücreler mitoz geçirebilir. Özellikle bitki ve hayvanların diploid (2n) somatik hücrelerinin bölünerek çoğalma biçimidir.

Mitoz ile canlılarda şu olaylar gerçekleştirilmiş olur.

Eşeysiz üreme Büyüme (canlının boy ve ağırlık olarak artması) Gelişme (organların hücre sayısını artırarak olgunlaşması) Rejenerasyon (eksik kısımların onarılması) Bazı istisna türlerde gametlerin oluşumu

Çiçeksiz bitkilerde, arılarda ve çiçekli bitkilerde haploid (n) hücreleri, çiçekli bitkilerin endospermlerindeki triploid (3n) hücreler ve diploid (2n) canlıların bütün vücut hücrelerinin hepsi mitozu gerçekleştirir.

Hatta bir anormallik sonucu oluşmuş eksik ve fazla kromozomlu hücreler dahi mitozla bölünürler. Mitozla kromozom sayısı ve yapısı korunmuş olur.

Bölünme yapmayan hücrelerde DNA molekülleri çekirdekte kromotin iplikler halinde kümelenmiş olarak bulunur. Bu uzun kromatin iplikler hücre bölüneceği zaman eşlenerek kardeş kromatitleri oluştururlar.

Hücre bölünmesinin başlangıcında bir arada tutunan kardeş kromatidler kısalıp kalınlaşarak kromozom haline gelirler. Bu dönüşüm esnasında kromatitlerin etrafında bir protein kılıf oluşur. İçinde ise matriks denilen sıvı bulunur.

Kromatidler birbirlerine sentromer bölgesinden tutunmuşlardır. Sentromerin yerine göre değişik kromozom çeşitleri vardır.

Kromozomların sayısı her canlı türü için belli olup, azlığı veya çokluğu kalıtsal olarak bir anlam ifade etmez. Değişik türlerin aynı sayıda kromozom taşımaları onların, benzer ve akraba olduklarını göstermez. İnsan, siyah moli balığı ve kurtbağrı ağacı 46’şar kromozom taşır. Ancak birisi insan, birisi hayvan, birisi de bitkidir. Canlıların benzerliği konusunda en önemli olan DNA şifrelerinin benzer olmasıdır. Kromozomların yapısında DNA ve protein bulunur.

Diploit canlıların hücrelerinde kromozomlar çift çift bulunur. Biri anadan diğeri babadan gelen, aynı şekil ve büyüklükte olan bu kromozomlara homolog kromozomlar denir. Homolog kromozomlar aynı karakterler üzerine etki eden genleri taşırlar. Ancak genlerin etki biçimleri farklı olabilir.

Belli bir yüzey-hacim oranına ulaşan hücreler bölünme hazırlıklarını, tamamlayarak dört safhada mitoz bölünmeyi gerçekleştirirler. Bu safhaların baş harfleri İ.P.M.A.T dır. Mitoz meydana gelirken önce çekirdek eşlenir. Buna karyokinez denir. Sonra sitoplazma bölünmesi yapılır. Buna da sitokinez denir.

a-İNTERFAZ:Bir bölünme kademesi olmayıp, iki mitoz arasındaki gelişme safhasıdır. İnterfazda genç hücre beslenme, büyüme, protein sentezi gibi biyolojik olayları gerçekleştirir. Fakatnra interfaz biter ve bölünme başlar. Bölünme hazırlıklarının en önemlisi kromatin ipliklerinin (DNA) kendini eşlemesidir (Replikasyon). Hayvansal hücrelerde sentrozom da kendini eşler. Hücreyi ağ gibi kuşatmış bulunan endoplazmik retikulum yıkılarak bölünme kolaylaştırılır. Ve son olarak bölünme başlarken hücrenin diğer hayatsal faaliyetleri minimum seviyeye indirilir.likler sentromer bölgelerinden birbirlerine tutunmuşlardır. Bu eşlerea artık kromozom denir. Profaz sonunda çekirdek zarı ve çekirdekçik eriyerek kaybolmuştur. Sentrozom çiftleri zıt kutuplara çekilerek iğ ipliklerini oluşturmaya başlamışlardır.

c-METEFAZ:Eşlenmiş kromozom çiftlerendomitozdur.

0
2012-11-04T17:48:26+02:00

HÜCRE BÖLÜNMELERİ
HÜCRE DÖNGÜSÜ: Hücrenin bölünmeye başlamasından itibaren bir
sonraki bölünmeye kadar geçen zaman aralığına hücre döngüsü denir.
Bu döngü uzun bir interfaz evresi ve kısa süren bir mitotik evreden
oluşur.
İNTERFAZ: hücrenin bölünmeye hazırlandığı evredir. G1, S ve G2 olmak
üzere 3 evreden oluşur. G1 evresinde hücre büyür ATP sentezi artar,
organel sayısı ve protein sentezi artar ve metabolizma hızı en yüksek
düzeye ulaşır ve bölünme için emir verilir. S evresinde DNA eşlenir. G2
evresinde hücre bölünme hazırlığını tamamlar. Embiryo hücreleri
bölünürken G1 ve G2 evresi görülmez. Sinir kas hücreleri bölünmediği için
G0 evresinde bulunurlar.
Bölünmenin tanımı: Canlı hücrelerin kendine benzer hücreleri
oluşturmalarına bölünme denir. Bölünmenin olması için hücrenin belli bir
büyüklüğe ulaşması gerekir.
Mitotik evre: Bölünmenin amacı: Büyüme, gelişme ve üremeye
yardımcı olmaktır. Doku tamiri, rejenerasyonla üreme, gibi olaylara
yardımcı olunur.
Ökaryotik hücrelerde kromozomlar çiftler halinde bulunur bunlara diploit
kromozom denir ve 2n şeklinde gösterilir. Bu çiftlerden biri babadan biri
anadan gelen şekil ve büyüklükleri aynı olan kromozom çiftine homolog
kromozomlar denir. üreme hücrelerinde vücut hücrelerinin yarısı kadar
kromozom bulunur eşi olmayan bu tür kromozomlara haploit kromozom
denir ve n ile gösterilir. DNA çeşitli proteinlerle birlikte kromatin ipliği
oluşturur. Bölünme zamanı bu kromatin iplikler kısalıp kalınlaşarak
kromozomları oluşturur. Kendini eşleyen her kromozomda iki tane kardeş
kromatit bulunur ve bölünme sırasında bu kardeş kromatit kromozomlar

0