Cevaplar

2012-11-04T19:19:53+02:00

Amerika’nın keşfinin haberi Avrupa’ya ve Osmanlı dünyasına ulaştığında, Dünya iki kat daha büyümüştü. Coğrafi keşiflerden sonra “Osmanlının Dünya’ya bakışı nasıl değişti?” sorusu günümüzde hâlâ dikkat çeken bir sorudur. 16. yüzyılın başından 17. yüzyılın sonuna kadarki süreçte üretilen haritalar ve Osmanlı coğrafya yazınında yer alan eserler bu konuda bazı ip uçları vermektedir.

Pîrî Reis’ten Kâtip Çelebi’ye uzanan 16 ve 17. Yüzyılları kapsayan bu süreçte haritalardan yola çıkılarak düzenlenen bu sergide Osmanlı’nın Dünya’ya Bakışı, evreni algılayışları yansıtılmaya çalışılmıştır. Bu yapılırken haritalar dijital resimleme yöntemiyle yeniden tasarlanarak, geniş kitlelerin dikkatini çekecek artistik bir şekilde, sergi mekânıyla bir uyum içinde sunulmuştur.

Sergide esas olarak Osmanlı dönemi haritaları ele alınmakla beraber, daha önceki döneme ait geleneksel haritalar da sergiye katılmıştır. Burada Osmanlıların haritacılık ve coğrafyadaki gelişmelerinin bir karşılaştırılması sağlanmaya gayret edilmiştir. Ünlü Türk amirali ve coğrafyacısı Pirî Reis’in 1513 yılında hazırladığı birinci dünya haritası ve 1526’da son şeklini verdiği Bahriye adlı denizcilik kitabı ve 1528’de bitirdiği ikinci dünya haritası 16. Yüzyılda Osmanlıların dünyaya bakışlarını aksettirmiştir. Pirî Reis’in yapıtları, 16. yüzyılda Osmanlılarda coğrafya ve haritacılığın bilimsel yöntemlerle hazırlandığı dikkat çekmektedir.

Sergide Müslüman coğrafyacıların haritalarından ve daha öncesinde Batlamyus coğrafyasından bazı örneklerle Osmanlı zamanına kadarki gelişme de belirginleştirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca Muhtar Katırcıoğlu’nun kendi koleksiyonundan sağladığı, Türkiye hakkında Batı’da yayınlanmış bazı haritaların orijinallerini de sergiye katılarak, çağdaşı Avrupa’daki 16-17. yüzyıllardaki gelişmeleri de yansıtılmış, bu da sergiye arak ayrı bir zenginlik kazandırmıştır. Bu arada Suud el-Niksarî, Gelibolulu Mustafa Ali, Ali Macar Reis, Ebubekir Behram Dimaşki gibi coğrafyacıların bazı eserleri de sergide görülebilir.

Son olarak 400. Doğum yıldönümünde Kâtip Çelebi’nin (1609-1657) 1648’de hazırladığı coğrafya konusundaki Cihannüma (Dünya’ya bakış) adlı eserinin, 1732 yılında İbrahim Müteferrika tarafından ilavelerle yayınlanan versiyonunda yer alan haritalar, yine dijital resimleme tekniğiyle artistik bir biçimde sunulmuştur.

WASHINGTON SERGİSİ

Tarih: 13-28 Nisan 2010

Yer: Marriott Wardman Park Hotel, Washington D.C

ŞAM SERGİSİ

Tarih: 18-25 Mart 2010

Yer: Suriye Milli Müzesi, Şam

LETONYA/RİGA

Tarih: 23-31 Mart 2010

Yer: Letonya/Riga

HALEP SERGİSİ

Tarih: 2-9 Mayıs 2010

Yer: Halep Müzesi

BREZİLYA RİO DE JENERIO

Tarih: 29 Mayıs 2010

Yer: Rio De Janerio

PARİS SERGİSİ

Tarih: 7-11 Aralık 2009

Yer: Salle No:3 UNESCO

KALİFORNİYA SERGİSİ

Tarih: 19-31 Ekim 2009

Yer: The Anthropology Museum, California State University, San Bernardino

MARDİN SERGİSİ ve “Türkiye’de Birlikte Yaşama Kültürü ve Mardin Örneği” SEMPOZYUMU

Tarih: 2-10 Ekim 2009

Yer: Mardin Artuklu Üniversitesi, Kültür Merkezi

ANKARA SERGİSİ ve KATİP ÇELEBİ SEMPOZYUMU

Tarih: 19-29 Haziran 2009

Yer: Devlet Resim ve Heykel Müzesi, Ankara

İSTANBUL SERGİSİ

Tarih: 8-17 Haziran 2009 / 10:00-17:00

Yer: Dolmabahçe Sarayı Sanat Galerisi, Beşiktaş-İstanbul

1 5 1
2012-11-04T19:25:24+02:00

Tasavvufun mühim esaslarından biri, dünyayı terk etmektir. Şüphesiz bu terk, kesb (çalışma) yönünden değil, kalp yönündendir. (1) Mahiyetine hem madde, hem mânâ derc edilen insan, maddenin mahkumu olmamalıdır. Zira madde, ancak mânâya hizmetkar olabilir. Bir insan para kazanmalı, fakat parayı kalbine değil, kasaya koymalı ve o parayla İslâma hizmet etmelidir. Mevlâna’nın teşbihiyle, “Su geminin içine girerse onu batırır. Altında bulunursa, onu yüzdürür.” (2) 

Dünyanın bir çekim kuvveti vardır. Bu çekimden kurtulamayanlar hakikatin semasına yükselemezler. Yere çakılır kalırlar. Süfliyatta boğulurlar. Masivaya dalarlar. Halbuki, dünya ahiretin tarlasıdır. (3) Seyyar bir ticaretgahtır. Bir misafirhanedir. (4) 

Kendini dünyanın servet ve şaşaasına kaptırmış olan Karun’a, kavmi şu hatırlatmayı yaparlar: “Allah’ın sana verdiğinden ahiret yurdunu gözet, dünyadan da nasibini unutma!” (Kasas Sûresi, 77). Dünyadan nasibin ne olduğu hakkında Hamdi Yazır, şu açıklamada bulunur: Bazıları, “helâl rızk ve meşru dünya zevki, diye anlamak istemişlerse de, o geçici dünyanın kendisi demektir. Asıl dünyadan nasip ise, “Dünya ahiretin tarlasıdır.” gereğince, ahiret için elde edilen fayda, ahirete kalacak ameldir. Yoksa dünyadan nasip, nihayet bir kefendir.” (7)

Bir kısım sofîlerin, dünyayı terk noktasında “bir lokma bir hırka” telakkileri, kendi hususî anlayışlarıdır. Yoksa bu, tasavvufta bir esas değildir. (8) Asıl hüner, dünyayı ahiretin tarlası olarak görüp, ekip biçmek, mevcudatı İlâhi isimlerin ayineleri görüp, müştakane temaşa edip bakmaktır.

İçinde yaşadığımız dünya, bir cihetten “ahirete tarladır(9), bir başka cihetten ise, bir oyun ve eğlence” (Ankebut Sûresi, 64; Hadîd Sûresi, 20). Mevlâna, dünyanın bu yönünü şöyle ifade eder: “Çocuklar oyun esnasında dükkan yaparlar ve güya alış-veriş ederler. Fakat o dükkanın ve o alış-verişin vakit geçirmekten başka faydası olmaz.” Gece olunca, dükkan açan çocuk aç olduğu halde eve döner. “Bu cihan da, çocukların oyun yeri gibidir. Gece olması ölümdür.” (10) Bir başka açıdan ise dünya, bir uyku ve rüyadır. “İnsanlar uykudadır. Öldüklerinde uyanırlar” vecizesi bunu anlatır. (11)

Dünyadaki makam, servet gibi şeyler geçici olduğundan bir kıymeti yoktur. Bu imkanlar, Allah yolunda değerlendirilmişse bir mânâ ifade eder. Yoksa, rüyadaki makam ve servetten bir farkı olmayacaktır.

İnsanın tabiatında dünyaya bağlılık vardır. Mevlâna bunu, ham meyvelerin ağacın dallarına sıkı sıkıya tutunmasına benzetir. Meyveler olgunlaştığında ise, bu bağ gevşer ve o meyveye ağaçtan kopmak ağır gelmez. Nitekim, kâmil insanlar dünyadan ayrılıktan korkmamışlar, hatta sevmişlerdir. Çileli bir hayattan sonra Mısır Azîz’i olan Hz. Yusuf (a.s.) şu duayla dünya dalından kopma dilekçesi verir: 
“Ya Rabbi, bana bir saltanat verdin ve bana ‘te’vîl-i ehadis’ten (rüya tabirinden) öğrettin. Ey gökleri ve yeri yaratan, Sen dünya ve ahirette benim yardımcımsın. Beni Müslüman olarak vefat ettir ve salih kullarına beni kat” (Yusuf Sûresi, 101).

Ehl-i iman, dünyanın mahkûmu olmaktan kurtulmuş kimseler haline gelmelidirler. Sosyal mevki ve itibar arttıkça, dünyanın cazibesi de artar. O oranda, onun hâkimiyetinden kurtulmak zorlaşır. Şu olay, bunu güzel gösterir.

Hükümdarın biri, maneviyat büyüklerinden birine, “Dile benden ne dilersen” der. O maneviyat eri, “Senden ne dileyebilirim ki?” der. “Zira, benim hakîr iki kölem sana hâkim ve efendi olmuşlardır!” Hükümdar şaşkın bir şekilde, “Kim bunlar?” deyince, maneviyat büyüğü şu cevabı verir: “Biri gazap, biri şehvet...” 

Şu dünya hayatı, ebedi saadeti kazanmak için verilmiş bir sermayedir. Günün yirmi dört saati, yirmi dört altından daha kıymetlidir. Fakat şu bir gerçektir ki, pek çok insan ömrünün kıymetini bilmemekte, onu boş işlerde zayi etmektedir. Bu noktada, Hafız-ı Şirazî’nin şu nasihatı hatırdan çıkarılmamalıdır:
“Bir dere kenarına otur da, ömrün geçişini seyret.” 


olur mu?

0