Cevaplar

2012-11-11T13:11:19+02:00

Ahenk şiirin bütün olarak sunduğu sese dayalı armonidir. Her şiirde bütün içerisinde hissedilen bir ahenk vardır.

Şiirde ahenk ses akışı söyleyiş ritim ölçü ve ses benzerlikleriyle sağlanır.

Her şiirin kendine özgü bir ses akışı vardır. Şiirin ele aldığı temaya uygun olarak vurgu ve tonlamalar çevresinde okunması o şiirin kendine özgü ses akışıdır. Yani okuyan kimse şiire temaya uygun bir ses verir.

Şiirde ses akışından başka ahengi sağlayan önemli unsurlardan biri de ritimdir. Türk edebiyatındaki şiirlerdeyakın döneme kadar ritim vezin ve kafiye ile sağlanırdı.

Vezin şiirde mısraların oluşturulmasında hareket noktası alınan ölçüdür. Türk şiirinde aruz ve hece kullanılan iki vezin türüdür.

Kafiye ise mısra sonlarındaki ses benzerliğidir. Ses benzerliklerinin işlevlerine göre yarım tam zengin tunç diye çeşitleri bulunmaktadır.

İşte ritim ortak ölçü ve mısra sonlarındaki ses benzerlikleri ile oluşturulan bir müzikalitedir.

Şiirdeki ahenk ögeleri iç içedir. Tema dil söyleyiş ve ses ahengi oluşturur. Bundan başka vezin kafiye redifiç kafiye aliterasyon ve assonans ses benzerlikleri de söyleyişe şiirsellik katan ögeler durumundadır.

1 5 1
2012-11-11T13:11:25+02:00

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

1- “Ahenk” sözcüğünün taşıdığı anlamı açıklayınız
2- Bir nesir parçasını şiir gibi okuyunuz Metinde ahenk olup olmadığını tartışınız
3- Bir şiiri nesre çevirerek şiirle nesir arasındaki farkı tartışınız

İNCELEME

Dua 

Ulu Tanrım şu karanlık yolları 
Bizi sana ulaştıran yollar et!
İhtirasla kilitlenmiş kolları 
Birbirini kucaklayan kollar et!

Muhabbetin gönlümüzde hız olsun; 
Güttüğümüz Hakka varan iz olsun 
Önümüzde uçurumlar düz olsun 
Yolumuzda dikenleri güller et!

Dalâlette bırakıp da insanı 
Yapma arzın en korkulu hayvanı
Unutturma doğruldu vicdanı 
Bizi sana lâyık olan kullar et! 

Orhan Seyfi Orhon

1 Yukarıdaki şiirde Allah’a yalvarış şeklindeki söyleyiş şiirin ses akışı mıdır? Şiiri sesli okuyarak cevaplayınız
2 Şiirin hangi hece ölçüsüyle yazıldığını bulunuz 
3 İlk dörtlükte birinci ve üçüncü mısrada yer alan yolları ile kolları arasında yol ve kol sözcükleri se benzerlikleri bakımından hangi ismi alırlar Aynı işlevi gördükleri için çokluk eki durumundaki “ları”ya ne diyoruz Araştırınız 
4 İkinci dörtlükte ilk üç mısradaki hız iz ve düz sözcüklerindeki ortak sesler hangileridir “olsun” sözcüğünün görevi nedir? 
5 Son dörtlükte “insan” “hayvan” “vicdan” sözcüklerindeki “an” nasıl bir ses benzerliğidir Bu sözcüklerin sonundaki “ı” sesi bütün isimlerde aynı görevle mi yer almaktadır?
6 Şiirin ahenkli olmasında söyleyişin mısra sonlarındaki ses benzerliklerinin ve hece ölçüsünün rolü nedir? Kendi düşüncelerinizi belirtiniz 

7 Şiirdeki ses akışını ritim bakımından hece ölçüsü ve mısra sonlarındaki benzerlikleri mi desteklemektedir? Okumada mısra sonlarının yüklendiği ses değerlerini sınıfta birkaç arkadaşınıza sesli olarak okutunuz Şiirin ritmine bu bakımdan dikkat ediniz Hece ölçüsünün ve mısra sonlarındaki ses benzerliklerinin rolünü bu bakımdan belirleyiniz 

BİR TEPEDEN 

Rü’yâ gibi bir akşamı seyretmeye geldin 
Çok benzediğin memleketin her tepesinde 
Baktım: Konuşurken daha bir kerre güzeldin 
İstanbul’u duydum daha bir kerre sesinde

Irkın seni iklimine benzer yaratırken 
Kaç fethe koşan tuğlar ufuklarla yarışmış
Tarihini aksettirebilsin diye çehren 
Kaç fâtihin altın kanı mermerle karışmış

1 3 1